Leerdoelen rechtsstaat
H1
Ik kan op basis vd definitie van rechtsstaat uitleggen wanneer er sprake is van een rechtstaat.
Wanneer een staat met burgers met grondrechten worden beschermd tegen machtsmisbruik en
willekeur van de overheid.
Voordelen rechtsstaat: veel sociale vrede, sociale cohesie, vertrouwen en wederkerigheid.
Ik kan uitleggen wat een sociale rechtsstaat is en voorbeelden van sociale voorzieningen geven.
Wanneer er wetten en voorzieningen zijn om welvaart en welzijn vd burgers te bevorderen (NL).
Voorbeelden: uitkering, AOW, Anw, ziektewet
Ik kan met voorbeelden uitleggen waarom in een rechtsstaat sprake is van rechtszekerheid en
wederkerigheid.
Ik kan uitleggen wat er bedoelt wordt met een 'sociaal contract'.
Waarin mensen afspraken maken om in natuurlijke vrijheid en gelijkheid te kunnen leven, om
oorlogen te voorkomen.
Ik kan uitleggen waarom een geweldsmonopolie van belang is in een rechtsstaat.
Zodat de staat niet teveel macht krijgt en er geen misbruik van maakt.
- De staat mocht niet méér bevoegdheden krijgen dan de partijen wilden.
- De staatsmacht wordt opgesplitst in een wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht:
de trias politica.
Ik kan de 4 grondbeginselen van de rechtsstaat opnoemen en per situatie uitleggen welk beginsel
er van toepassing is.
- Beginsel grondrechten: alle mensen zijn vrij en gelijk geboren.
- Soevereiniteitsbeginsel + democratiebeginsel: mensen sluiten het sociaal contract (vredesakkoord).
- Legaliteitsbeginsel: een staat kan het sociaal contract afdwingen, maar is gebonden aan de wetten.
- Trias politica: macht vd staat word begrenst door scheiding vd staatsmacht.
, Leerdoelen H2
Ik kan uitleggen wat een grondwet is.
Daar staan de grondrechten vd burgers in en regels voor de inrichting vd Nederlandse staat.
Ik kan 4 doelen van de grondwet opnoemen en per situatie bepalen welk doel nagestreefd wordt.
- Begrenst macht vd staat en garandeert vrijheid vd burgers.
- Legt fundamentele rechten van burgers vast.
- Geeft aan hoe de koning, ministers, parlementen rechterlijke macht zijn georganiseerd.
- Drukt eenheid vd natie uit. Binnen staatsverband vormen burgers eenheid.
Ik kan de belangrijkste wijzigingen in de grondwet in de juiste chronologische volgorde zetten.
Ik kan 5 klassieke en 5 sociale grondrechten opnoemen.
klassiek: vrijheid, gelijkheid, gelijke behandeling, persoonlijke vrijheid, politieke vrijheid?
sociaal: blz 38
Ik kan de juiste klassieke en sociale grondrechten uit situaties en nieuwsberichten herkennen.
Ik kan vanuit 2 invalshoeken (overheid en rechter) het verschil tussen klassieke en sociale
grondrechten uitleggen.
Ik kan het verschil tussen de horizontale en verticale werking van grondrechten uitleggen en juist
toepassen.
Horizontale werking: als burgers zich tegenover elkaar op hun grondrechten beroepen.
bv: mag een christelijke school een homoseksuele leraar ontslaan?
Verticale werking: grondrechten die door burgers kunnen worden uitgeoefend tegenover de staat.
bv: mag werknemer alles zeggen tegen de werkgever zonder ontslagen te worden?
H3
Ik kan uitleggen wat met het legaliteitsbeginsel bedoeld wordt.
Als iemands vrijheid alleen ingeperkt kan worden als de rechtmatigheid van die beperking is
vastgelegd in wetten en regels die door het parlement zijn aangenomen.
Ik kan op basis vd definitie van legaliteitsbeginsel bepalen of deze geschonden wordt in een
nieuwsartikel.
Ik kan op basis vd definities bepalen wanneer er sprake is van privaatrecht of publiekrecht.
Privaatrecht=
Publiekrecht=
Ik kan per situatie bepalen of er sprake is van horizontale of verticale verhoudingen binnen de wet.
Horizontale verhouding= relatie tussen burgers onderling.
Verticale verhouding= relatie tussen burgers en de overheid en tussen overheidsorganisaties.
H1
Ik kan op basis vd definitie van rechtsstaat uitleggen wanneer er sprake is van een rechtstaat.
Wanneer een staat met burgers met grondrechten worden beschermd tegen machtsmisbruik en
willekeur van de overheid.
Voordelen rechtsstaat: veel sociale vrede, sociale cohesie, vertrouwen en wederkerigheid.
Ik kan uitleggen wat een sociale rechtsstaat is en voorbeelden van sociale voorzieningen geven.
Wanneer er wetten en voorzieningen zijn om welvaart en welzijn vd burgers te bevorderen (NL).
Voorbeelden: uitkering, AOW, Anw, ziektewet
Ik kan met voorbeelden uitleggen waarom in een rechtsstaat sprake is van rechtszekerheid en
wederkerigheid.
Ik kan uitleggen wat er bedoelt wordt met een 'sociaal contract'.
Waarin mensen afspraken maken om in natuurlijke vrijheid en gelijkheid te kunnen leven, om
oorlogen te voorkomen.
Ik kan uitleggen waarom een geweldsmonopolie van belang is in een rechtsstaat.
Zodat de staat niet teveel macht krijgt en er geen misbruik van maakt.
- De staat mocht niet méér bevoegdheden krijgen dan de partijen wilden.
- De staatsmacht wordt opgesplitst in een wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht:
de trias politica.
Ik kan de 4 grondbeginselen van de rechtsstaat opnoemen en per situatie uitleggen welk beginsel
er van toepassing is.
- Beginsel grondrechten: alle mensen zijn vrij en gelijk geboren.
- Soevereiniteitsbeginsel + democratiebeginsel: mensen sluiten het sociaal contract (vredesakkoord).
- Legaliteitsbeginsel: een staat kan het sociaal contract afdwingen, maar is gebonden aan de wetten.
- Trias politica: macht vd staat word begrenst door scheiding vd staatsmacht.
, Leerdoelen H2
Ik kan uitleggen wat een grondwet is.
Daar staan de grondrechten vd burgers in en regels voor de inrichting vd Nederlandse staat.
Ik kan 4 doelen van de grondwet opnoemen en per situatie bepalen welk doel nagestreefd wordt.
- Begrenst macht vd staat en garandeert vrijheid vd burgers.
- Legt fundamentele rechten van burgers vast.
- Geeft aan hoe de koning, ministers, parlementen rechterlijke macht zijn georganiseerd.
- Drukt eenheid vd natie uit. Binnen staatsverband vormen burgers eenheid.
Ik kan de belangrijkste wijzigingen in de grondwet in de juiste chronologische volgorde zetten.
Ik kan 5 klassieke en 5 sociale grondrechten opnoemen.
klassiek: vrijheid, gelijkheid, gelijke behandeling, persoonlijke vrijheid, politieke vrijheid?
sociaal: blz 38
Ik kan de juiste klassieke en sociale grondrechten uit situaties en nieuwsberichten herkennen.
Ik kan vanuit 2 invalshoeken (overheid en rechter) het verschil tussen klassieke en sociale
grondrechten uitleggen.
Ik kan het verschil tussen de horizontale en verticale werking van grondrechten uitleggen en juist
toepassen.
Horizontale werking: als burgers zich tegenover elkaar op hun grondrechten beroepen.
bv: mag een christelijke school een homoseksuele leraar ontslaan?
Verticale werking: grondrechten die door burgers kunnen worden uitgeoefend tegenover de staat.
bv: mag werknemer alles zeggen tegen de werkgever zonder ontslagen te worden?
H3
Ik kan uitleggen wat met het legaliteitsbeginsel bedoeld wordt.
Als iemands vrijheid alleen ingeperkt kan worden als de rechtmatigheid van die beperking is
vastgelegd in wetten en regels die door het parlement zijn aangenomen.
Ik kan op basis vd definitie van legaliteitsbeginsel bepalen of deze geschonden wordt in een
nieuwsartikel.
Ik kan op basis vd definities bepalen wanneer er sprake is van privaatrecht of publiekrecht.
Privaatrecht=
Publiekrecht=
Ik kan per situatie bepalen of er sprake is van horizontale of verticale verhoudingen binnen de wet.
Horizontale verhouding= relatie tussen burgers onderling.
Verticale verhouding= relatie tussen burgers en de overheid en tussen overheidsorganisaties.
