Immunologie ®
Immunologie
Deze samenvatting is met de uiterste zorg samengesteld. Gebruik ervan is echter op eigen risico.
Verspreiding zonder toestemming vooraf is niet toegestaan. A&F staat voor: Anatomie en fysiologie
van de mens (Kirchmann, 2012) en P staat voor: Pathologie (Zelman, 2014), TGK staat voor:
Toegepaste Geneesmiddelenkennis (Jüngen, 2013).
A&F 9.5 Leukocyten
Het bloed bestaat uit de volgende volumedelen: plasma 55%, rode bloedcellen (erythrocyten) 44%
en 1% witte bloedcellen (leukocyten) en bloedplaatjes.
Leukocyten (onderverdeling: granulocyten, lymfocyten en monocyten) zijn witte bloedcellen met
een kern, die spelen een rol bij de afweer van het lichaam tegen bacteriën, virussen en
lichaamsvreemde eiwitten. Alle cellen in het bloed zijn gedifferentieerd uit stamcellen die zich in het
rode beenmerg in platte botten ontwikkelen (d.i. dezelfde voorouders).
Een stamcel ontwikkelt zich tot een lymfoïde cel of een myeloïde cel. Myeloïde cellen ontwikkelen
zich tot rode bloedcellen en granulocyten, bloedplaatjes en monocyten. Lymfoïde cellen groeien uit
tot lymfocyten.
Diapedese houdt in dat leukocyten de wand van capillairen kunnen passeren. Met name
granulocyten kunnen zich actief voortbewegen door weefsel: amoeboïde beweeglijkheid.
Chemotaxis: leukocyten worden aangetrokken door chemische stoffen die afkomstig zijn uit
bacteriën die het lichaam zijn binnengedrongen.
Granulocyten (70%) ontstaan in het beenmerg (2 keer de doorsnede van een erytrocyt)
- Neutrofiele granulocyten (neutrofielen nemen bacteriën op en vernietigen ze: fagocytose.
Neutrofielen gaan niet gelijk al dood, sommigen wel: pus).
- Eosinofiele granulocyten (eosinofielen fagocyteren antigeen-antilichaamcomplexen (d.a.
allergische reacties).
- Basofiele granulocyten (basofielen produceren histamine (vaatverwijding) en heparine
(zwelling) waardoor ontstekingsreacties ontstaan).
Lymfocyten (25%) ontstaan in de thymus en ander lymfoïde weefsel (milt en lymfeklieren). B-
Lymfocyten produceren antilichamen als onderdeel van de humorale afweer. T-Lymfocyten zorgen
voor de cellulaire afweer (herkennen antigenen en maken die onschadelijk door deze aan hun
celwand te binden).
Monocyten ontstaan in het beenmerg. Als ze in het bloed zijn terechtgekomen, dringen ze het
bindweefsel binnen, waar ze zich ontwikkelen tot macrofagen (zie voor functie de neutrofielen).
- Lymfocyten en monocyten worden ook wel agranulocyten genoemd.
A&F 9.6 Afweer tegen infecties
Infecties worden veroorzaakt door het binnendringen in het lichaam van bacteriën, virussen,
schimmels, (wormen en protozoa (kleinst eencellig diertje)).
Natuurlijke immuniteit of niet-specifieke immuniteit is gericht tegen iedere lichaamsvreemde
stof. Van dit systeem maken deel uit de fagocyten, (neutrofielen en macrofagen), die maken
bacteriën onschadelijk. Naturalkillercellen (NK-cellen), herkennen aan viruseiwitten op het
celmembraan wanneer een lichaamscel is geïnfecteerd door een virus en vervolgens vernietigt hij
deze (cellulaire respons: cel wordt direct aangevallen). Mestcellen zetten een ontstekingsreactie in
gang doordat ze histamine vrijmaken. (Door de zwelling worden neutrofielen aangetrokken naar de
plaats van ontsteking.) Eosinofielen zorgen gezamenlijk voor de bestrijden van wormen.
Verworven immuniteit, specifieke immuniteit, is alleen gericht tegen bepaalde micro-organismen
en ontstaat pas na contact met de ziekteverwekker (of d.m.v. vaccinatie). De cellen die van dit
Immunologie
Deze samenvatting is met de uiterste zorg samengesteld. Gebruik ervan is echter op eigen risico.
Verspreiding zonder toestemming vooraf is niet toegestaan. A&F staat voor: Anatomie en fysiologie
van de mens (Kirchmann, 2012) en P staat voor: Pathologie (Zelman, 2014), TGK staat voor:
Toegepaste Geneesmiddelenkennis (Jüngen, 2013).
A&F 9.5 Leukocyten
Het bloed bestaat uit de volgende volumedelen: plasma 55%, rode bloedcellen (erythrocyten) 44%
en 1% witte bloedcellen (leukocyten) en bloedplaatjes.
Leukocyten (onderverdeling: granulocyten, lymfocyten en monocyten) zijn witte bloedcellen met
een kern, die spelen een rol bij de afweer van het lichaam tegen bacteriën, virussen en
lichaamsvreemde eiwitten. Alle cellen in het bloed zijn gedifferentieerd uit stamcellen die zich in het
rode beenmerg in platte botten ontwikkelen (d.i. dezelfde voorouders).
Een stamcel ontwikkelt zich tot een lymfoïde cel of een myeloïde cel. Myeloïde cellen ontwikkelen
zich tot rode bloedcellen en granulocyten, bloedplaatjes en monocyten. Lymfoïde cellen groeien uit
tot lymfocyten.
Diapedese houdt in dat leukocyten de wand van capillairen kunnen passeren. Met name
granulocyten kunnen zich actief voortbewegen door weefsel: amoeboïde beweeglijkheid.
Chemotaxis: leukocyten worden aangetrokken door chemische stoffen die afkomstig zijn uit
bacteriën die het lichaam zijn binnengedrongen.
Granulocyten (70%) ontstaan in het beenmerg (2 keer de doorsnede van een erytrocyt)
- Neutrofiele granulocyten (neutrofielen nemen bacteriën op en vernietigen ze: fagocytose.
Neutrofielen gaan niet gelijk al dood, sommigen wel: pus).
- Eosinofiele granulocyten (eosinofielen fagocyteren antigeen-antilichaamcomplexen (d.a.
allergische reacties).
- Basofiele granulocyten (basofielen produceren histamine (vaatverwijding) en heparine
(zwelling) waardoor ontstekingsreacties ontstaan).
Lymfocyten (25%) ontstaan in de thymus en ander lymfoïde weefsel (milt en lymfeklieren). B-
Lymfocyten produceren antilichamen als onderdeel van de humorale afweer. T-Lymfocyten zorgen
voor de cellulaire afweer (herkennen antigenen en maken die onschadelijk door deze aan hun
celwand te binden).
Monocyten ontstaan in het beenmerg. Als ze in het bloed zijn terechtgekomen, dringen ze het
bindweefsel binnen, waar ze zich ontwikkelen tot macrofagen (zie voor functie de neutrofielen).
- Lymfocyten en monocyten worden ook wel agranulocyten genoemd.
A&F 9.6 Afweer tegen infecties
Infecties worden veroorzaakt door het binnendringen in het lichaam van bacteriën, virussen,
schimmels, (wormen en protozoa (kleinst eencellig diertje)).
Natuurlijke immuniteit of niet-specifieke immuniteit is gericht tegen iedere lichaamsvreemde
stof. Van dit systeem maken deel uit de fagocyten, (neutrofielen en macrofagen), die maken
bacteriën onschadelijk. Naturalkillercellen (NK-cellen), herkennen aan viruseiwitten op het
celmembraan wanneer een lichaamscel is geïnfecteerd door een virus en vervolgens vernietigt hij
deze (cellulaire respons: cel wordt direct aangevallen). Mestcellen zetten een ontstekingsreactie in
gang doordat ze histamine vrijmaken. (Door de zwelling worden neutrofielen aangetrokken naar de
plaats van ontsteking.) Eosinofielen zorgen gezamenlijk voor de bestrijden van wormen.
Verworven immuniteit, specifieke immuniteit, is alleen gericht tegen bepaalde micro-organismen
en ontstaat pas na contact met de ziekteverwekker (of d.m.v. vaccinatie). De cellen die van dit
