Is Zwarte Piet racistisch?
Het is nog maar net oktober en de eerste pepernoten liggen alweer in de winkel. Oftewel de
discussie rondom het Sinterklaasfeest gaat weer van start: mag Zwarte Piet blijven of niet? De
discussie heeft een grote invloed op het Sinterklaasfeest. Zo wordt er zelfs dit jaar in Leeuwarden
geen Sinterklaasintocht georganiseerd. De organisatie is namelijk bang dat er teveel protesten
komen en zo de veiligheid van het publiek onder druk komt te staan. Maar wat is de mening van de
groep die vindt dat Zwarte Piet moet blijven? En wat is de mening van de groep die vindt dat Zwarte
Piet moet worden afgeschaft? Wat is er de afgelopen jaren veranderd rondom het Sinterklaasfeest?
En wat zijn de meningen van wetenschappers over deze discussie? Deze vragen worden hieronder
beantwoord.
Er zijn verschillende meningen over Zwarte Piet. In 2018 vond ruim 65% dat Zwarte Piet moest
blijven (I&O Research, 2018). De groep die vindt dat Zwarte Piet
moet blijven vinden dat het gewoon een onschuldig kinderfeest is en
we er allemaal niet zo moeilijk over moeten doen. Zij vinden ook dat
Zwarte Piet zwart moet blijven, omdat het zwart zijn gewoon komt
door de schoorsteen en mensen er niet zo diep over moeten
nadenken. Ook is het volgens hen een traditie, je kan het dus niet
zomaar veranderen of laten verdwijnen. Psychologen noemen dit de
status quo-bias: mensen houden niet van verlies en willen graag
vasthouden aan een bestaande situatie (HUMAN, 2018).
De mensen die vinden dat Zwarte Piet moet worden afgeschaft, vinden het Sinterklaasfeest erg
racistisch. Zij vinden dat het Sinterklaasfeest een nabootsing is van het slavenverleden en vinden het
storend dat de Zwarte Pieten moeten werken voor de Sint. Zo geeft een meerderheid van de
Antilliaanse en Surinaamse Nederlanders aan dat ze het feest als racistisch ervaren. In een interview
van EenVandaag op 16 november 2018 zegt iemand het volgende: “Het is duidelijk dat het om zwarte
slaven gaat van vroeger. Dit is een eeuwenlange traditie en slaven waren in die tijd ook knechten. De
slaven zijn afgeschaft maar deze traditie niet.”
Sommige mensen vinden het Sinterklaasfeest dus erg vervelend, omdat het ze herinnert aan het
slavernijverleden en het dus dieper ligt dan een eenmalig feest. Ook zijn er volgens hen genoeg
alternatieven, bijvoorbeeld door pieten een andere kleur te schminken in plaats van zwart.
Bijvoorbeeld een roetveeg piet of een piet in vrolijke kleurtjes.
Als er mensen zijn die er last van hebben, waarom veranderen we het dan niet gewoon?
Helaas gaat dit niet zo makkelijk en is het al jaren lang een grote discussie. De eerst gevonden
klachten over Zwarte Piet kwamen uit 1927 (Historiek, 2021). Een zwarte man moest toen voor de
rechter verschijnen, omdat hij iemand had geslagen die hem uitschold voor Zwarte Piet. Hij gaf aan
dat zwarte mensen in Nederland voortdurend hiervoor worden uitgemaakt. De rechter had hem
uiteindelijk een lage boete gegeven voor het vergrijp, omdat hij het motief van de dader begreep.
Een aantal jaar later kwam een vergelijkbare zaak niet eens voor de rechter. Een zwarte bokser
genaamd Albert Lafour had een paar kinderen hardhandig aangepakt, nadat zij hem voor Zwarte Piet
hadden uitgescholden. De politieagent vond de actie van de bokser eigenlijk wel terecht en hierdoor
viel er niks meer te bespreken. In de jaren daarna zijn er heel wat meldingen gedaan over
vergelijkbare pesterijen. Het gebeurt overal, bijvoorbeeld in het openbaar vervoer, op de werkvloer,
op het schoolplein en op de openbare weg. In 1956 klaagde een Surinaamse Nederlander dat kleine
kinderen zelfs door hun ouders werden aangespoord om Zwarte Piet te zeggen tegen zwarte
1
Het is nog maar net oktober en de eerste pepernoten liggen alweer in de winkel. Oftewel de
discussie rondom het Sinterklaasfeest gaat weer van start: mag Zwarte Piet blijven of niet? De
discussie heeft een grote invloed op het Sinterklaasfeest. Zo wordt er zelfs dit jaar in Leeuwarden
geen Sinterklaasintocht georganiseerd. De organisatie is namelijk bang dat er teveel protesten
komen en zo de veiligheid van het publiek onder druk komt te staan. Maar wat is de mening van de
groep die vindt dat Zwarte Piet moet blijven? En wat is de mening van de groep die vindt dat Zwarte
Piet moet worden afgeschaft? Wat is er de afgelopen jaren veranderd rondom het Sinterklaasfeest?
En wat zijn de meningen van wetenschappers over deze discussie? Deze vragen worden hieronder
beantwoord.
Er zijn verschillende meningen over Zwarte Piet. In 2018 vond ruim 65% dat Zwarte Piet moest
blijven (I&O Research, 2018). De groep die vindt dat Zwarte Piet
moet blijven vinden dat het gewoon een onschuldig kinderfeest is en
we er allemaal niet zo moeilijk over moeten doen. Zij vinden ook dat
Zwarte Piet zwart moet blijven, omdat het zwart zijn gewoon komt
door de schoorsteen en mensen er niet zo diep over moeten
nadenken. Ook is het volgens hen een traditie, je kan het dus niet
zomaar veranderen of laten verdwijnen. Psychologen noemen dit de
status quo-bias: mensen houden niet van verlies en willen graag
vasthouden aan een bestaande situatie (HUMAN, 2018).
De mensen die vinden dat Zwarte Piet moet worden afgeschaft, vinden het Sinterklaasfeest erg
racistisch. Zij vinden dat het Sinterklaasfeest een nabootsing is van het slavenverleden en vinden het
storend dat de Zwarte Pieten moeten werken voor de Sint. Zo geeft een meerderheid van de
Antilliaanse en Surinaamse Nederlanders aan dat ze het feest als racistisch ervaren. In een interview
van EenVandaag op 16 november 2018 zegt iemand het volgende: “Het is duidelijk dat het om zwarte
slaven gaat van vroeger. Dit is een eeuwenlange traditie en slaven waren in die tijd ook knechten. De
slaven zijn afgeschaft maar deze traditie niet.”
Sommige mensen vinden het Sinterklaasfeest dus erg vervelend, omdat het ze herinnert aan het
slavernijverleden en het dus dieper ligt dan een eenmalig feest. Ook zijn er volgens hen genoeg
alternatieven, bijvoorbeeld door pieten een andere kleur te schminken in plaats van zwart.
Bijvoorbeeld een roetveeg piet of een piet in vrolijke kleurtjes.
Als er mensen zijn die er last van hebben, waarom veranderen we het dan niet gewoon?
Helaas gaat dit niet zo makkelijk en is het al jaren lang een grote discussie. De eerst gevonden
klachten over Zwarte Piet kwamen uit 1927 (Historiek, 2021). Een zwarte man moest toen voor de
rechter verschijnen, omdat hij iemand had geslagen die hem uitschold voor Zwarte Piet. Hij gaf aan
dat zwarte mensen in Nederland voortdurend hiervoor worden uitgemaakt. De rechter had hem
uiteindelijk een lage boete gegeven voor het vergrijp, omdat hij het motief van de dader begreep.
Een aantal jaar later kwam een vergelijkbare zaak niet eens voor de rechter. Een zwarte bokser
genaamd Albert Lafour had een paar kinderen hardhandig aangepakt, nadat zij hem voor Zwarte Piet
hadden uitgescholden. De politieagent vond de actie van de bokser eigenlijk wel terecht en hierdoor
viel er niks meer te bespreken. In de jaren daarna zijn er heel wat meldingen gedaan over
vergelijkbare pesterijen. Het gebeurt overal, bijvoorbeeld in het openbaar vervoer, op de werkvloer,
op het schoolplein en op de openbare weg. In 1956 klaagde een Surinaamse Nederlander dat kleine
kinderen zelfs door hun ouders werden aangespoord om Zwarte Piet te zeggen tegen zwarte
1
