Samenvatting kennisclips Personen- en Familierecht

Procederen in familiezaken
Verzoekschriftprocedures
 Twee procedures
- Dagvaarding (art. 78-260 Rv)
- Verzoekschrift (art. 261-291 Rv)
 Eén rechtbank, maar
- Kamer voor kantonzaken
- Kamer voor andere dan kantonzaken
 Hoe te kiezen? Art. 261 Rv geeft de regels:
- De verzoekschriftprocedure is van toepassing als de wet dat aangeeft (door een
variant op het woord ‘’verzoek’’)
- Het verzoek moet worden ingediend bij de kantonrechter als de wet dat aangeeft
(vuistregel: centen gaan naar de kantonrechter, emoties naar de andere kamer)
 Basisideeën
- Er zijn geen partijen, maar een verzoeker en belanghebbenden
- Meer vrijheid rechter dan in dagvaardingsprocedure
- De rechter moet ‘’partijen’’ altijd spreken op de zitting
- Meer gericht op goede oplossing dan op het gelijk van de ene of de andere partij
 Relatieve competentie
- Meestal dwingend recht
- Art. 262-270 Rv: woonplaats van verzoeker (262), tenzij een van de volgende
bepalingen een uitzondering geeft
- Let op 265 Rv: als het gaat over kinderen (minderjarigen), is de woonplaats van
de minderjarige bepalend
 Formele eisen aan/i.v.m. verzoekschrift (278 Rv)
- Personalia betrokkenen, inclusief de belanghebbenden (vgl. 279 lid 1, facultatief)
- Het verzoek en de gronden daarvoor
- Ondertekening door een advocaat als niet bij kantonrechter wordt ingediend
- Ondertekening door verzoeker of gemachtigde als bij kantonrechter wordt
ingediend
- Griffierecht betalen (282a Rv)
 Gang van zaken (279 en 281 Rv)
- Rechter bepaalt dag voor de mondelinge behandeling
- Rechter geeft opdracht aan de griffier iedereen op te roepen
- Tot aanvang behandeling kunnen alle betrokkenen een verweerschrift indienen
(waarvoor wel griffierecht moet worden betaald)
- In het verweerschrift kan een tegenverzoek worden opgenomen
- Verweer mag ook mondeling op zitting
 Vanaf de zitting
- Anything goes
- Tussenbeschikking met bewijsopdracht (284 Rv, gebeurt zelden) of aanhouding
voor rapportages of om andere reden

, - Eindbeschikking met vrije beslissing over kosten (289 Rv, kostenveroordeling zijn
grote zeldzaamheid) en uitvoerbaarverklaring bij voorraad (288 Rv, gebeurt
vrijwel altijd, ook als niet verzocht)

(Echt)scheidingsprocedures
 Afzonderlijk geregeld in art. 814-827 Rv
 Van overeenkomstige toepassing op ontbinding geregistreerd partnerschap door
rechter (828)
 Aanvullende eisen verzoekschrift (815 Rv)
- Personalia wederpartij en minderjarige kinderen
- Ouderschapsplan (lid 2)
- Substantiëringsplicht (lid 4)
- Overleggen stukken (lid 5, afschrift huwelijksakte e.d.)
- Escape voor lid 2 en 5 in lid 6
 Kan op gezamenlijk verzoek (met vereenvoudigde afhandeling) of eenzijdig verzoek
 Eenzijdig verzoek (816 Rv)
- Indienen bij rechtbank
- Binnen 14 dagen door deurwaarder aan ander laten betekenen
- Met aanzegging termijn van minstens zes weken voor indienen verweerschrift
 Verdere verloop
- Bij verweerschrift met tegenverzoek: nadere termijn voor verzoeker voor verweer
- Bij verweer of minderjarige kinderen van 12 jaar of ouder: rechter bepaalt zitting
- Behandeling met gesloten deuren
- Verwijzing naar mediator als dat zinvol is (818 lid 2 Rv)
- Heel vaak: afhandeling in stapjes (deels eindbeschikking deels tussenbeschikking)
 Voorlopige voorzieningen (821-822 Rv)
- Kan om worden gevraagd bij echtscheidings- of afzonderlijk verzoekschrift
- Mondelinge behandeling binnen drie weken (lid 2, symbolische bepaling)
- Kan betreffen: a) woning; b) afgifte goederen tot dagelijks gebruik strekkend; c)
voorlopige toevertrouwing kinderen en voorlopige kinderalimentatie; d)
‘’omgangsregeling’’; e) voorlopige partneralimentatie
 Aandachtspunten voorlopige voorzieningen
- Geen rechtsmiddelen
- Wel verzoek tot wijziging of intrekking mogelijk bij wijziging omstandigheden of
beslissing op onjuiste gegevens
- Ingewikkelde regeling die bepaalt wanneer de voorlopige voorzieningen eindigen
en de definitieve voorzieningen beginnen (826 Rv)
 Nevenvoorzieningen (827 Rv)
- Heel praktisch, bijvoorbeeld omdat geen afzonderlijke dagvaardingsprocedure
hoeft te worden gevolgd
- Mogelijkheden: a) partneralimentatie; b) verdeling of verrekening; c) gezag en
omgang kinderen; d) voortgezet gebruik woning max. zes maanden tegen
vergoeding; e) toekenning huurrecht aan een van beiden; f) alles wat voldoende
samenhangt met de echtscheiding

, Andere familiezaken
 Geregeld in 798-813 Rv
 Beperking van de kringen van belanghebbenden (798 Rv)
- In beginsel alleen degene op wiens rechten en plichten de zaak rechtstreeks
betrekking heeft
- Ook wie betrokken kind een jaar heeft opgevoed
- Naaste familie en betrokkenen bij curatele, onderbewindstelling, mentorschap
 Bijzondere eisen verzoekschrift
- Vermelding belanghebbenden
- Als betrekking heeft op kinderen: of het verzoek met het kind is besproken en
wat dat inhield
 Afwijkingen bij behandeling
- In alimentatiezaken termijn voor verweerschrift (801 Rv)
- Behandeling met gesloten deuren
- Horen minderjarigen van 12 jaar en ouder (809), maar niet in alimentatiezaken
- Rechter kan advies van de Raad voor de Kinderbescherming vragen (810 Rv)
- Recht van ouders op contra-expertise (810a lid 1 Rv), soms op kosten van de staat
(810a lid 2 Rv)
 Bijzondere regels executie
- Recht op doen afgeven van minderjarigen (812 Rv)
- Mogelijkheid inschakelen Openbaar Ministerie (813 Rv)

Afstamming en ouderschap
Afstammingsrecht
 Geregeld in titel 11 Boek 1 BW
 Het afstammingsrecht regelt niet alleen het ontstaan van afstamming tussen ouder
en kind, maar ook het doorbreken daarvan
 Het afstammingsrecht bevat dwingend recht
 Belangrijke belangen en beginselen van het afstammingsrecht:
 Het belang van het kind om maximaal twee ouders en minimaal 1 ouder (de moeder)
te hebben
 Het belang van de biologische afstamming (afstammingsgegevens)
 Het belang van rechtszekerheid

Afstammingsrecht: een blik terug in de tijd
 Het afstammingsrecht een eeuw geleden
 Huwelijk als hoeksteen van de samenleving en als ‘voortplantingsinstituut’
 Invloed kerk
 Man als hoofd van het gezin, vrouw handelingsonbekwaam
 Anticonceptie?
 Wettige kinderen en onwettige kinderen (bastaarden)