Geriatrie in de fysiotherapie en kinesitherapie
H12
Hoofdstuk 12 COPD
12.1 Generiek
Chronisch obstructief longlijden is een veelvoorkomende longaandoening bij oudere personen. De
ziekte wordt gekarakteriseerd door een progressieve vernauwing van de luchtwegen die niet volledig
omkeerbaar is. Daarnaast is er verlies van functioneel longweefsel bij patiënten met longemfyseem,
waardoor er collaps van de luchtwegen ontstaat en hyperinflatie. Bij veel patiënten is de ziekte ook
gekarakteriseerd door opflakkeringen (exacerbaties). Deze exacerbaties maken het beloop van de
aandoening complexer en kunnen leiden tot ziekenhuisopnamen. Naast de respiratoire problemen,
die de ziekte karakteriseren, zijn er niet-respiratoire consequenties van COPD. Voor de
kinesitherapeut/fysiotherapeut zijn de belangrijkste: zowel het ontstaan van spierzwakte,
inspanningsbeperking en inactiviteitgerelateerde comorbiditeit van fysiologische systemen (bijv. bot,
cardiovasculair) als psychologische problemen (depressieve stoornis komt voor bij ongeveer een
derde van de COPD-patiënten in behandeling).
Zie voorbeeld casus voor meer context
Oorzaak
In onze contreien is roken ongetwijfeld de belangrijkste risicofactor voor het ontwikkelen van COPD.
Ook blootstelling aan schadelijke stoffen in de werkomgeving kan af en toe tot COPD leiden. Toch
ontwikkelen niet alle rokers COPD. Het genetisch mechanisme dat mensen gevoeliger maakt voor
sigarettenrook is nog niet volledig ontrafeld.
Diagnose
De diagnose COPD is eenvoudig te stellen aan de hand van spirometrie. Wanneer daarin een
obstructieve longfunctie wordt gevonden (i.e. een verhouding van de éénsecondewaarde (Forced
Expiratory Volume - FEV1)/ geforceerde vitale capaciteit (Forced Vital Capacity - FVC) <0,7) en deze
stoornis niet volledig reversibel is met luchtwegverwijders, dan is bij een patiënt die een
rookgeschiedenis heeft de diagnose COPD waarschijnlijk. COPD wordt vooral bij oudere personen
gediagnosticeerd.
Verdere diagnostische work-up bestaat uit het meten van de statische longvolumes Residueel
Volume (RV), Functionele Residuele Capaciteit (FRC) en Totale Longcapaciteit (TLC) en de
diffusiecapaciteit. De structurele abnormaliteiten in de long kunnen het best onderzocht worden met
een computertomografie (CT)-scan.
Medicatie
Patiënt neemt medicatie voor zijn longaandoening, maar ook voor de comorbiditeit waaraan hij lijdt.
Voor de obstructieve longaandoening worden meestal bronchodilatoren voorgeschreven.
Verschillende typen bronchodilatoren kunnen worden gecombineerd in één of verschillende inhalers.
Medische aanpak
Richtlijnen voor de behandeling van COPD zijn geënt op het verlichten van symptomen, het
voorkomen van exacerbaties en het optimaliseren van de functie van de patiënt. Er is momenteel
geen medicatie die de longaandoening kan ‘genezen’. Alvorens revalidatie te overwegen, moet de
medicamenteuze behandeling van de patiënt worden geoptimaliseerd.
H12
Hoofdstuk 12 COPD
12.1 Generiek
Chronisch obstructief longlijden is een veelvoorkomende longaandoening bij oudere personen. De
ziekte wordt gekarakteriseerd door een progressieve vernauwing van de luchtwegen die niet volledig
omkeerbaar is. Daarnaast is er verlies van functioneel longweefsel bij patiënten met longemfyseem,
waardoor er collaps van de luchtwegen ontstaat en hyperinflatie. Bij veel patiënten is de ziekte ook
gekarakteriseerd door opflakkeringen (exacerbaties). Deze exacerbaties maken het beloop van de
aandoening complexer en kunnen leiden tot ziekenhuisopnamen. Naast de respiratoire problemen,
die de ziekte karakteriseren, zijn er niet-respiratoire consequenties van COPD. Voor de
kinesitherapeut/fysiotherapeut zijn de belangrijkste: zowel het ontstaan van spierzwakte,
inspanningsbeperking en inactiviteitgerelateerde comorbiditeit van fysiologische systemen (bijv. bot,
cardiovasculair) als psychologische problemen (depressieve stoornis komt voor bij ongeveer een
derde van de COPD-patiënten in behandeling).
Zie voorbeeld casus voor meer context
Oorzaak
In onze contreien is roken ongetwijfeld de belangrijkste risicofactor voor het ontwikkelen van COPD.
Ook blootstelling aan schadelijke stoffen in de werkomgeving kan af en toe tot COPD leiden. Toch
ontwikkelen niet alle rokers COPD. Het genetisch mechanisme dat mensen gevoeliger maakt voor
sigarettenrook is nog niet volledig ontrafeld.
Diagnose
De diagnose COPD is eenvoudig te stellen aan de hand van spirometrie. Wanneer daarin een
obstructieve longfunctie wordt gevonden (i.e. een verhouding van de éénsecondewaarde (Forced
Expiratory Volume - FEV1)/ geforceerde vitale capaciteit (Forced Vital Capacity - FVC) <0,7) en deze
stoornis niet volledig reversibel is met luchtwegverwijders, dan is bij een patiënt die een
rookgeschiedenis heeft de diagnose COPD waarschijnlijk. COPD wordt vooral bij oudere personen
gediagnosticeerd.
Verdere diagnostische work-up bestaat uit het meten van de statische longvolumes Residueel
Volume (RV), Functionele Residuele Capaciteit (FRC) en Totale Longcapaciteit (TLC) en de
diffusiecapaciteit. De structurele abnormaliteiten in de long kunnen het best onderzocht worden met
een computertomografie (CT)-scan.
Medicatie
Patiënt neemt medicatie voor zijn longaandoening, maar ook voor de comorbiditeit waaraan hij lijdt.
Voor de obstructieve longaandoening worden meestal bronchodilatoren voorgeschreven.
Verschillende typen bronchodilatoren kunnen worden gecombineerd in één of verschillende inhalers.
Medische aanpak
Richtlijnen voor de behandeling van COPD zijn geënt op het verlichten van symptomen, het
voorkomen van exacerbaties en het optimaliseren van de functie van de patiënt. Er is momenteel
geen medicatie die de longaandoening kan ‘genezen’. Alvorens revalidatie te overwegen, moet de
medicamenteuze behandeling van de patiënt worden geoptimaliseerd.
