Radiologie Samenvatting
Hoofdstuk 1: inleiding
Hoe korter de golflengte, des te groter is de energie.
Straling komt op een voorwerp:
Stralen worden teruggekaatst
Stralen gaan er dwars doorheen
Stralen blijven hangen = geabsorbeerd
Doordringbaarheid van straling hangt af van:
Soort stof (materiaal of weefsel) stof is minder dicht / lager atoomnummer is grotere
doordringbaarheid
Soort straling hoe kleiner de deeltjes/ hoe korter de golflengte, des te groter wordt
doordringbaarheid
Meegevoerde energie meegevoerde energie groter, doordringbaarheid groter
Ionisatie = elektronen worden losgemaakt uit hun banen rond de kern van het atoom en komen dus
vrij. celdood, verlies van delingsvermogen van de cel, verlies van bepaalde eigenschappen van de
cel.
Biologisch effect:
= röntgenstralen hebben een schadelijk effect in het menselijk of dierlijk lichaam
Groeibelemmering
Epitheelverwoesting
Veroorzaken van ontstekingen
Genbeschadiging
Hoe groot het beschadigend effect is, hangt af van:
Diersoort
Orgaan organen met snelle celdeling/hoog stofwisselingsniveau zijn gevoeliger =
bloedvormende organen, geslachtsorganen, ooglens melkklieren, maagdarmkanaal, huid
Cumulatie
Opstapelen van kleine bestralingsbeschadigingen.
Latentie-periode = tijd tussen blootstelling aan straling en zichtbaar worden van symptomen
Doordringend vermogen = röntgenstralen dringen door alle materialen
Ongehinderde passage van de stralen door lichaam
Absorptie = na botsing van stralen op het lichaam verdwijnt de straling helemaal; geen
stralen uit het lichaam
Verstrooiing
Röntgenstralen worden verzwakt nadat ze in aanraking zijn gekomen met het lichaam.
Dit hangt af van:
1. De dikte van het object: dikker object verzwakt de straling meer
2. Het atoomnummer: hoe hoger het atoomnummer, hoe meer straling wordt geabsorbeerd
, 3. De dichtheid van het object
4. Energie inhoud van de straling: lange golflengte wordt meer geabsorbeerd
Fotografisch effect
De film bevat moleculen die bij belichting zwart worden. De moleculen die niet geraakt worden door
straling blijven wit.
Hoofdstuk 2: Röntgenstralen: Hoe ontstaan ze en wat doen we ermee?
Röntgenapparaat
1. Röntgenbuis
2. Statief
3. Generator
4. Schakeltafel
Röntgenbuis
Kathode = negatief spiraaldraad van wolfraam gloeistroom en zendt elektronen uit
Anode = positief trekt de elektronen van de kathode aan
Glazen omhulling omgeven door laagje olie = koelmedium / elektrische isolatie
Thermoschakelaar
Loodmantel om de hele buis, behalve waar de straling uitkomt = buisvenster
Lichtvizier: zit aan buisvenster vast spiegeltje en lampje
Diafragma loden schuiven waarmee je de bundel groter en kleiner kan maken
Diafragmeren = het beperken van de stralenbundel en dus het beperken van de hoeveelheid
doorstraald object
Statief
= datgene waaraan de röntgenbuis is bevestigd.
Generator
= netspanning omzetten in hoogspanning.
Schakeltafel
Knoppen op de schakeltafel:
1. kV-knop hiermee bepaal je de waarde van de hoogspanning die er heerst tussen de
kathode en anode.
- hoge kV = hardere stralen, dringen dieper door in weefsels, meer stralen
- kV-waarde verhogen met 15% = verdubbeling van straling
2. mA-knop hiermee regel je het ampèrage van de gloeistroom die door de kathode gejaagd
wordt.
- hoe hoger mA = meer elektronen = meer stralen
3. seconden-knop de tijd dat tussen kathode en anode bestaat = bestralingstijd
15%-regel
Hoofdstuk 1: inleiding
Hoe korter de golflengte, des te groter is de energie.
Straling komt op een voorwerp:
Stralen worden teruggekaatst
Stralen gaan er dwars doorheen
Stralen blijven hangen = geabsorbeerd
Doordringbaarheid van straling hangt af van:
Soort stof (materiaal of weefsel) stof is minder dicht / lager atoomnummer is grotere
doordringbaarheid
Soort straling hoe kleiner de deeltjes/ hoe korter de golflengte, des te groter wordt
doordringbaarheid
Meegevoerde energie meegevoerde energie groter, doordringbaarheid groter
Ionisatie = elektronen worden losgemaakt uit hun banen rond de kern van het atoom en komen dus
vrij. celdood, verlies van delingsvermogen van de cel, verlies van bepaalde eigenschappen van de
cel.
Biologisch effect:
= röntgenstralen hebben een schadelijk effect in het menselijk of dierlijk lichaam
Groeibelemmering
Epitheelverwoesting
Veroorzaken van ontstekingen
Genbeschadiging
Hoe groot het beschadigend effect is, hangt af van:
Diersoort
Orgaan organen met snelle celdeling/hoog stofwisselingsniveau zijn gevoeliger =
bloedvormende organen, geslachtsorganen, ooglens melkklieren, maagdarmkanaal, huid
Cumulatie
Opstapelen van kleine bestralingsbeschadigingen.
Latentie-periode = tijd tussen blootstelling aan straling en zichtbaar worden van symptomen
Doordringend vermogen = röntgenstralen dringen door alle materialen
Ongehinderde passage van de stralen door lichaam
Absorptie = na botsing van stralen op het lichaam verdwijnt de straling helemaal; geen
stralen uit het lichaam
Verstrooiing
Röntgenstralen worden verzwakt nadat ze in aanraking zijn gekomen met het lichaam.
Dit hangt af van:
1. De dikte van het object: dikker object verzwakt de straling meer
2. Het atoomnummer: hoe hoger het atoomnummer, hoe meer straling wordt geabsorbeerd
, 3. De dichtheid van het object
4. Energie inhoud van de straling: lange golflengte wordt meer geabsorbeerd
Fotografisch effect
De film bevat moleculen die bij belichting zwart worden. De moleculen die niet geraakt worden door
straling blijven wit.
Hoofdstuk 2: Röntgenstralen: Hoe ontstaan ze en wat doen we ermee?
Röntgenapparaat
1. Röntgenbuis
2. Statief
3. Generator
4. Schakeltafel
Röntgenbuis
Kathode = negatief spiraaldraad van wolfraam gloeistroom en zendt elektronen uit
Anode = positief trekt de elektronen van de kathode aan
Glazen omhulling omgeven door laagje olie = koelmedium / elektrische isolatie
Thermoschakelaar
Loodmantel om de hele buis, behalve waar de straling uitkomt = buisvenster
Lichtvizier: zit aan buisvenster vast spiegeltje en lampje
Diafragma loden schuiven waarmee je de bundel groter en kleiner kan maken
Diafragmeren = het beperken van de stralenbundel en dus het beperken van de hoeveelheid
doorstraald object
Statief
= datgene waaraan de röntgenbuis is bevestigd.
Generator
= netspanning omzetten in hoogspanning.
Schakeltafel
Knoppen op de schakeltafel:
1. kV-knop hiermee bepaal je de waarde van de hoogspanning die er heerst tussen de
kathode en anode.
- hoge kV = hardere stralen, dringen dieper door in weefsels, meer stralen
- kV-waarde verhogen met 15% = verdubbeling van straling
2. mA-knop hiermee regel je het ampèrage van de gloeistroom die door de kathode gejaagd
wordt.
- hoe hoger mA = meer elektronen = meer stralen
3. seconden-knop de tijd dat tussen kathode en anode bestaat = bestralingstijd
15%-regel
