Lesvoorbereidingen /
Samenvatting
BURGERLIJK PROCESRECHT
1
,Inhoudsopgave
Week 1 ...................................................................................................................................................................................................... 3
Werkcollege 1 ...................................................................................................................................................................................... 3
Praktisch burgerlijk procesrecht ..................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 Kennismaking .......................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht ........................................................................................................ 4
Hoofdstuk 3 De dagvaardingsprocedure in eerste aanleg .................................................................................................... 7
Hoofdstuk 4 De verzoekschriftprocedure in eerste aanleg ................................................................................................... 10
Week 2 .................................................................................................................................................................................................... 11
Werkcollege 2 .................................................................................................................................................................................... 11
Praktisch burgerlijk procesrecht ................................................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 3 De dagvaardingsprocedure in eerste aanleg .................................................................................................. 11
Hoofdstuk 4 De verzoekschriftprocedure in eerste aanleg ................................................................................................... 15
Hoofdstuk 5 Kort geding ........................................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 6 Bewijs ..................................................................................................................................................................... 20
Week 3 .................................................................................................................................................................................................... 25
Werkcollege 3 .................................................................................................................................................................................... 25
Praktisch burgerlijk procesrecht ................................................................................................................................................... 25
Hoofdstuk 6 Bewijs ..................................................................................................................................................................... 25
Week 4 .................................................................................................................................................................................................... 25
Werkcollege 4 .................................................................................................................................................................................... 25
Praktisch burgerlijk procesrecht ................................................................................................................................................... 25
Hoofdstuk 7 Vonnissen en beschikkingen ............................................................................................................................... 25
Hoofdstuk 8 Rechtsmiddelen ................................................................................................................................................... 27
Hoofdstuk 9 De kosten van een juridische procedure .......................................................................................................... 33
Hoofdstuk 10 Particuliere geschillenbeslechting .................................................................................................................... 36
Week 5 .................................................................................................................................................................................................... 40
Werkcollege 5 .................................................................................................................................................................................... 40
Executierecht ................................................................................................................................................................................. 40
Hoofdstuk 1 Inleiding. Executoriale titels. Enkele algemene regels van executierecht ..................................................... 40
Hoofdstuk 2 Reële executie. Indirecte executiemiddelen .................................................................................................... 48
Hoofdstuk 3 Beslagrecht: algemene opmerkingen en onderscheiding van de belangrijkste soorten beslag ............... 53
Week 6 .................................................................................................................................................................................................... 57
Werkcollege 6 .................................................................................................................................................................................... 57
Executierecht ................................................................................................................................................................................. 57
Hoofdstuk 4 Executoriale beslagen op goederen die geen registergoederen zijn ........................................................... 57
Hoofdstuk 5 Executoriaal beslag op onroerende zaken ....................................................................................................... 66
2
,Week 1
Werkcollege 1
Praktisch burgerlijk procesrecht
Hoofdstuk 1 Kennismaking
1.1 Materieel en formeel burgerlijk recht
Burgerlijk procesrecht: regels over de wijze van procederen in het privaatrecht.
Dit recht kan worden opgesplitst in het:
• Materieel burgerlijk recht
➢ Omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om situaties, rechtsverhoudingen en
handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren.
• Formeel burgerlijk recht
➢ Omvat vormvoorschriften en procedures voor de manier waarop een civiele procedure wordt
gevoerd, ook wel burgerlijk procesrecht genoemd.
1.2 Functies van burgerlijk procesrecht
Belangrijke functies van het burgerlijk procesrecht zijn:
• handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten;
• voorkomen van een gerechtelijke procedure (preventiefunctie);
• voorkomen van eigenrichting.
1.3 Bronnen van burgerlijk procesrecht
Rechtsbron: vindplaats van een bepaalde rechtsregel. Bijvoorbeeld in de wet, verdragen, jurisprudentie,
gewoonten en algemene rechtsbeginselen.
Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) bevat concrete regels voor het voeren van een
procedure bij de civiele rechter.
In de Wet op de rechterlijke organisatie (Wet RO) is opgenomen hoe de rechterlijke macht in Nederland is
georganiseerd.
Internationale regelgeving die relevant is voor het Nederlandse burgerlijke procesrecht:
• EEX-verordening / Brussel I-bis
➢ Welke rechter is bevoegd in burgerlijke handelszaken in een Europees conflict?
• EG-bewijsverordening
➢ Beoogt de samenwerking tussen de gerechten van de lidstaten op het gebied van
bewijsverkrijging te verbeteren en te vereenvoudigen.
• EG-betekeningsverordening
➢ Ziet op het vergemakkelijken van de betekening en kennisgeving van stukken tussen verschillende
lidstaten.
• EVRM en de fundamentele vrijheden
➢ Doel: bereiken van een grotere eenheid tussen de lidstaten door het handhaven en
verwezenlijken van de rechten van de mens en fundamentele vrijheden.
1.4 Algemene uitgangspunten
Algemene uitgangspunten binnen het burgerlijk procesrecht zijn:
• Recht op toespraak en rechtsbijstand
3
, ➢ Houdt in dat door iedereen een geschil moet kunnen worden voorgelegd aan een
overheidsrechter en dat eenieder het recht heeft op juridische bijstand in een procedure.
• Onafhankelijke en onpartijdige rechter
➢ Er wordt recht gesproken door een onafhankelijke en onpartijdige gerechtelijke instantie, bij de
wet ingesteld.
• Hoor en wederhoor
➢ Partijen worden in de gelegenheid gesteld om hun standpunten in een zaak naar voren te
brengen.
• Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn
➢ Behandeling en beslissing over een zaak dient binnen een redelijke termijn te geschieden.
• Openbaarheid van zitting en uitspraak
➢ Zittingen moeten in beginsel in het openbaar plaatsvinden.
• Motiveringsbeginsel
➢ De rechter moet zijn uitspraak motiveren.
• Geen rechtsweigering en volledige beslissing
➢ De rechter mag niet weigeren om uitspraak te doen en de eindbeslissing moet volledig zijn.
• Beginsel van partijautonomie
➢ De grondslag voor de beslissing van de rechter wordt gevormd door stellingen van de
procespartijen.
• Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden
➢ Indien nodig is de rechter verplicht, op eigen initiatief, de rechtsgronden aan te vullen.
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht
2.1 Procespartijen
2.1.1 Natuurlijke personen en rechtspersonen
Aan een civiele procedure kunnen natuurlijke personen en rechtspersonen deelnemen.
• Natuurlijke personen: mensen van vlees en bloed.
• Rechtspersonen: organisaties en bedrijven die juridisch als personen worden gezien en bepaalde
rechten en plichten hebben.
2.1.2 Vertegenwoordiging van de natuurlijke persoon
Wanneer een natuurlijke persoon niet handelingsbekwaam is (art. 3:32 BW), moet hij worden
vertegenwoordigd door een handelingsbekwame persoon die optreedt als zijn wettelijke
vertegenwoordiger.
In geval van vertegenwoordiging van een handelingsonbekwame procespartij, noemen we de
vertegenwoordiger de formele procespartij en de vertegenwoordigde de materiële procespartij.
• Formele procespartij: degene die de beslissingen in de procedure neemt en op wiens naam de
procedure wordt gevoerd.
• Materiële procespartij: het rechtssubject van de rechtsbetrekking waarover het geschil bestaat.
2.1.3 Vertegenwoordiging van de rechtspersoon
Een rechtspersoon kan niet zelf procederen, omdat het zelf geen feitelijke handeling kan verrichten, zoals
bijvoorbeeld verschijnen op zitting. Een rechtspersoon moet zich laten vertegenwoordigen door een
natuurlijk persoon.
De vertegenwoordiger van een rechtspersoon wordt door het verrichten van feitelijke proceshandelingen
geen formele procespartij. De rechtspersoon is zowel de formele als materiële procespartij omdat de
procedure op naam van de rechtspersoon zelf wordt gevoerd.
4
Samenvatting
BURGERLIJK PROCESRECHT
1
,Inhoudsopgave
Week 1 ...................................................................................................................................................................................................... 3
Werkcollege 1 ...................................................................................................................................................................................... 3
Praktisch burgerlijk procesrecht ..................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 Kennismaking .......................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht ........................................................................................................ 4
Hoofdstuk 3 De dagvaardingsprocedure in eerste aanleg .................................................................................................... 7
Hoofdstuk 4 De verzoekschriftprocedure in eerste aanleg ................................................................................................... 10
Week 2 .................................................................................................................................................................................................... 11
Werkcollege 2 .................................................................................................................................................................................... 11
Praktisch burgerlijk procesrecht ................................................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 3 De dagvaardingsprocedure in eerste aanleg .................................................................................................. 11
Hoofdstuk 4 De verzoekschriftprocedure in eerste aanleg ................................................................................................... 15
Hoofdstuk 5 Kort geding ........................................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 6 Bewijs ..................................................................................................................................................................... 20
Week 3 .................................................................................................................................................................................................... 25
Werkcollege 3 .................................................................................................................................................................................... 25
Praktisch burgerlijk procesrecht ................................................................................................................................................... 25
Hoofdstuk 6 Bewijs ..................................................................................................................................................................... 25
Week 4 .................................................................................................................................................................................................... 25
Werkcollege 4 .................................................................................................................................................................................... 25
Praktisch burgerlijk procesrecht ................................................................................................................................................... 25
Hoofdstuk 7 Vonnissen en beschikkingen ............................................................................................................................... 25
Hoofdstuk 8 Rechtsmiddelen ................................................................................................................................................... 27
Hoofdstuk 9 De kosten van een juridische procedure .......................................................................................................... 33
Hoofdstuk 10 Particuliere geschillenbeslechting .................................................................................................................... 36
Week 5 .................................................................................................................................................................................................... 40
Werkcollege 5 .................................................................................................................................................................................... 40
Executierecht ................................................................................................................................................................................. 40
Hoofdstuk 1 Inleiding. Executoriale titels. Enkele algemene regels van executierecht ..................................................... 40
Hoofdstuk 2 Reële executie. Indirecte executiemiddelen .................................................................................................... 48
Hoofdstuk 3 Beslagrecht: algemene opmerkingen en onderscheiding van de belangrijkste soorten beslag ............... 53
Week 6 .................................................................................................................................................................................................... 57
Werkcollege 6 .................................................................................................................................................................................... 57
Executierecht ................................................................................................................................................................................. 57
Hoofdstuk 4 Executoriale beslagen op goederen die geen registergoederen zijn ........................................................... 57
Hoofdstuk 5 Executoriaal beslag op onroerende zaken ....................................................................................................... 66
2
,Week 1
Werkcollege 1
Praktisch burgerlijk procesrecht
Hoofdstuk 1 Kennismaking
1.1 Materieel en formeel burgerlijk recht
Burgerlijk procesrecht: regels over de wijze van procederen in het privaatrecht.
Dit recht kan worden opgesplitst in het:
• Materieel burgerlijk recht
➢ Omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om situaties, rechtsverhoudingen en
handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren.
• Formeel burgerlijk recht
➢ Omvat vormvoorschriften en procedures voor de manier waarop een civiele procedure wordt
gevoerd, ook wel burgerlijk procesrecht genoemd.
1.2 Functies van burgerlijk procesrecht
Belangrijke functies van het burgerlijk procesrecht zijn:
• handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten;
• voorkomen van een gerechtelijke procedure (preventiefunctie);
• voorkomen van eigenrichting.
1.3 Bronnen van burgerlijk procesrecht
Rechtsbron: vindplaats van een bepaalde rechtsregel. Bijvoorbeeld in de wet, verdragen, jurisprudentie,
gewoonten en algemene rechtsbeginselen.
Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) bevat concrete regels voor het voeren van een
procedure bij de civiele rechter.
In de Wet op de rechterlijke organisatie (Wet RO) is opgenomen hoe de rechterlijke macht in Nederland is
georganiseerd.
Internationale regelgeving die relevant is voor het Nederlandse burgerlijke procesrecht:
• EEX-verordening / Brussel I-bis
➢ Welke rechter is bevoegd in burgerlijke handelszaken in een Europees conflict?
• EG-bewijsverordening
➢ Beoogt de samenwerking tussen de gerechten van de lidstaten op het gebied van
bewijsverkrijging te verbeteren en te vereenvoudigen.
• EG-betekeningsverordening
➢ Ziet op het vergemakkelijken van de betekening en kennisgeving van stukken tussen verschillende
lidstaten.
• EVRM en de fundamentele vrijheden
➢ Doel: bereiken van een grotere eenheid tussen de lidstaten door het handhaven en
verwezenlijken van de rechten van de mens en fundamentele vrijheden.
1.4 Algemene uitgangspunten
Algemene uitgangspunten binnen het burgerlijk procesrecht zijn:
• Recht op toespraak en rechtsbijstand
3
, ➢ Houdt in dat door iedereen een geschil moet kunnen worden voorgelegd aan een
overheidsrechter en dat eenieder het recht heeft op juridische bijstand in een procedure.
• Onafhankelijke en onpartijdige rechter
➢ Er wordt recht gesproken door een onafhankelijke en onpartijdige gerechtelijke instantie, bij de
wet ingesteld.
• Hoor en wederhoor
➢ Partijen worden in de gelegenheid gesteld om hun standpunten in een zaak naar voren te
brengen.
• Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn
➢ Behandeling en beslissing over een zaak dient binnen een redelijke termijn te geschieden.
• Openbaarheid van zitting en uitspraak
➢ Zittingen moeten in beginsel in het openbaar plaatsvinden.
• Motiveringsbeginsel
➢ De rechter moet zijn uitspraak motiveren.
• Geen rechtsweigering en volledige beslissing
➢ De rechter mag niet weigeren om uitspraak te doen en de eindbeslissing moet volledig zijn.
• Beginsel van partijautonomie
➢ De grondslag voor de beslissing van de rechter wordt gevormd door stellingen van de
procespartijen.
• Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden
➢ Indien nodig is de rechter verplicht, op eigen initiatief, de rechtsgronden aan te vullen.
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht
2.1 Procespartijen
2.1.1 Natuurlijke personen en rechtspersonen
Aan een civiele procedure kunnen natuurlijke personen en rechtspersonen deelnemen.
• Natuurlijke personen: mensen van vlees en bloed.
• Rechtspersonen: organisaties en bedrijven die juridisch als personen worden gezien en bepaalde
rechten en plichten hebben.
2.1.2 Vertegenwoordiging van de natuurlijke persoon
Wanneer een natuurlijke persoon niet handelingsbekwaam is (art. 3:32 BW), moet hij worden
vertegenwoordigd door een handelingsbekwame persoon die optreedt als zijn wettelijke
vertegenwoordiger.
In geval van vertegenwoordiging van een handelingsonbekwame procespartij, noemen we de
vertegenwoordiger de formele procespartij en de vertegenwoordigde de materiële procespartij.
• Formele procespartij: degene die de beslissingen in de procedure neemt en op wiens naam de
procedure wordt gevoerd.
• Materiële procespartij: het rechtssubject van de rechtsbetrekking waarover het geschil bestaat.
2.1.3 Vertegenwoordiging van de rechtspersoon
Een rechtspersoon kan niet zelf procederen, omdat het zelf geen feitelijke handeling kan verrichten, zoals
bijvoorbeeld verschijnen op zitting. Een rechtspersoon moet zich laten vertegenwoordigen door een
natuurlijk persoon.
De vertegenwoordiger van een rechtspersoon wordt door het verrichten van feitelijke proceshandelingen
geen formele procespartij. De rechtspersoon is zowel de formele als materiële procespartij omdat de
procedure op naam van de rechtspersoon zelf wordt gevoerd.
4
