Begrippenlijst AK
H3 ARM EN RIJK
Analfabetisme:
Het percentage van de bevolking ouder dan 15 jaar dat niet kan lezen of schrijven.
bevolkingsdichtheid
Het gemiddelde aantal inwoners per vierkante kilometer (inw/km2).
bevolkingsgroei
Toe- of afname van de bevolking door geboorte en sterfte en immigratie en emigratie.
bevolkingsspreiding
Verdeling van de bevolking over een bepaald gebied.
bruto binnenlands product (bbp)
De totale geldwaarde van alle goederen en diensten die binnen de staatsgrenzen van een land in een jaar
worden geproduceerd.
bruto nationaal product (bnp)
De totale geldwaarde van alle goederen en diensten die alle staatsburgers van een land in een jaar produceren.
bruto regionaal product (brp)
De totale geldwaarde van alle goederen en diensten die een regio in een jaar produceert.
centrum
Begrip uit het centrum-periferiemodel: gebied waar de economische en politieke macht is geconcentreerd.
de-industrialisatie
Afname van de productie en de werkgelegenheid in de industrie (onder andere door verplaatsing van het werk
naar landen met lagere kosten en minder strenge wetgeving).
dekolonisatie
Het politiek onafhankelijk worden van een voormalige kolonie.
demografische druk
De verhouding tussen de productieve leeftijdsgroep (20 - 65 jaar) en de niet productieve groepen (0 - 20 jaar en
65+).
demografische transitie
Model dat de overgang laat zien van hoge geboorte- en sterftecijfers naar lage geboorte- en sterftecijfers.
exploitatiekolonie
Een overzees gebiedsdeel dat dient als leverancier van goedkope grondstoffen en arbeidskrachten voor het
moederland.
gemiddeld inkomen
Het bbp van een land gedeeld door het aantal inwoners van dat land.
industrialisatie
Periode waarin een samenleving voor zijn inkomen steeds sterker afhankelijk wordt van industrie in plaats van
landbouw.
, koopkracht
Het aantal goederen of diensten dat je met je geld kunt kopen.
leeftijdsopbouw
De verdeling van de bevolking over de verschillende leeftijdsklassen, vaak weergegeven in een leeftijdsdiagram.
multinationale onderneming (mno)
Onderneming met vestigingen in meerdere (ten minste twee) landen. Heet ook multinational.
periferie
Begrip uit het centrum-periferiemodel: gebied dat weinig politieke en economische macht heeft.
regionale ongelijkheid
Situatie dat er tussen regio’s grote sociaaleconomische ongelijkheid bestaat.
ruilvoet
Verhouding tussen het prijspeil van de exportproducten en het prijspeil van de importproducten.
samenstelling van de beroepsbevolking
Procentuele verdeling van de werkende bevolking over de primaire, secundaire en tertiaire sector.
semiperiferie
Begrip uit het centrum-periferiemodel: gebied dat een tussenpositie inneemt tussen het centrum en de
periferie.
sociale ongelijkheid
Situatie waarin bevolkingsgroepen, culturen of mensen met een bepaald geslacht, huidskleur, seksuele
voorkeur, taal of ander verschil, worden gediscrimineerd op grond van de heersende normen, bijvoorbeeld in
kansen op de arbeidsmarkt.
verstedelijking
Toename van het percentage mensen dat in de steden woont.
vestigingskolonie
Een overzees gebiedsdeel waar kolonisten zich blijvend vestigen.
wereldsysteem
Indeling van de wereld volgens een bepaald model, zoals het centrumperiferiemodel, om de economische en
politieke machtsverhoudingen uit te drukken.
zakelijke en financiële dienstverlening
Bedrijfstak die zich bezighoudt met het leveren van financiële en andere diensten aan bedrijven of de overheid.
Hoofdstuk 4
amerikanisering
Het verschijnsel dat op steeds meer plaatsen in de wereld uitingen van de Noord-Amerikaanse cultuur
aangetroffen worden.
arbeidsmigratie
De situatie waarbij mensen hun eigen woongebied verlaten om elders te gaan werken.
communicatietechnologie
H3 ARM EN RIJK
Analfabetisme:
Het percentage van de bevolking ouder dan 15 jaar dat niet kan lezen of schrijven.
bevolkingsdichtheid
Het gemiddelde aantal inwoners per vierkante kilometer (inw/km2).
bevolkingsgroei
Toe- of afname van de bevolking door geboorte en sterfte en immigratie en emigratie.
bevolkingsspreiding
Verdeling van de bevolking over een bepaald gebied.
bruto binnenlands product (bbp)
De totale geldwaarde van alle goederen en diensten die binnen de staatsgrenzen van een land in een jaar
worden geproduceerd.
bruto nationaal product (bnp)
De totale geldwaarde van alle goederen en diensten die alle staatsburgers van een land in een jaar produceren.
bruto regionaal product (brp)
De totale geldwaarde van alle goederen en diensten die een regio in een jaar produceert.
centrum
Begrip uit het centrum-periferiemodel: gebied waar de economische en politieke macht is geconcentreerd.
de-industrialisatie
Afname van de productie en de werkgelegenheid in de industrie (onder andere door verplaatsing van het werk
naar landen met lagere kosten en minder strenge wetgeving).
dekolonisatie
Het politiek onafhankelijk worden van een voormalige kolonie.
demografische druk
De verhouding tussen de productieve leeftijdsgroep (20 - 65 jaar) en de niet productieve groepen (0 - 20 jaar en
65+).
demografische transitie
Model dat de overgang laat zien van hoge geboorte- en sterftecijfers naar lage geboorte- en sterftecijfers.
exploitatiekolonie
Een overzees gebiedsdeel dat dient als leverancier van goedkope grondstoffen en arbeidskrachten voor het
moederland.
gemiddeld inkomen
Het bbp van een land gedeeld door het aantal inwoners van dat land.
industrialisatie
Periode waarin een samenleving voor zijn inkomen steeds sterker afhankelijk wordt van industrie in plaats van
landbouw.
, koopkracht
Het aantal goederen of diensten dat je met je geld kunt kopen.
leeftijdsopbouw
De verdeling van de bevolking over de verschillende leeftijdsklassen, vaak weergegeven in een leeftijdsdiagram.
multinationale onderneming (mno)
Onderneming met vestigingen in meerdere (ten minste twee) landen. Heet ook multinational.
periferie
Begrip uit het centrum-periferiemodel: gebied dat weinig politieke en economische macht heeft.
regionale ongelijkheid
Situatie dat er tussen regio’s grote sociaaleconomische ongelijkheid bestaat.
ruilvoet
Verhouding tussen het prijspeil van de exportproducten en het prijspeil van de importproducten.
samenstelling van de beroepsbevolking
Procentuele verdeling van de werkende bevolking over de primaire, secundaire en tertiaire sector.
semiperiferie
Begrip uit het centrum-periferiemodel: gebied dat een tussenpositie inneemt tussen het centrum en de
periferie.
sociale ongelijkheid
Situatie waarin bevolkingsgroepen, culturen of mensen met een bepaald geslacht, huidskleur, seksuele
voorkeur, taal of ander verschil, worden gediscrimineerd op grond van de heersende normen, bijvoorbeeld in
kansen op de arbeidsmarkt.
verstedelijking
Toename van het percentage mensen dat in de steden woont.
vestigingskolonie
Een overzees gebiedsdeel waar kolonisten zich blijvend vestigen.
wereldsysteem
Indeling van de wereld volgens een bepaald model, zoals het centrumperiferiemodel, om de economische en
politieke machtsverhoudingen uit te drukken.
zakelijke en financiële dienstverlening
Bedrijfstak die zich bezighoudt met het leveren van financiële en andere diensten aan bedrijven of de overheid.
Hoofdstuk 4
amerikanisering
Het verschijnsel dat op steeds meer plaatsen in de wereld uitingen van de Noord-Amerikaanse cultuur
aangetroffen worden.
arbeidsmigratie
De situatie waarbij mensen hun eigen woongebied verlaten om elders te gaan werken.
communicatietechnologie
