Opgave 1: Sushi kiezen met barcodescanner 7p (bloedsomloop, ecosysteem)
Sushi is een Aziatisch gerecht waarin vaak rauwe vis verwerkt is. De in de Verenigde Staten meest
gebruikte sushivariant, bereid met de Grootoogtonijn, blijkt soms de toegestane norm voor kwik te
overschrijden. Ook andere voor sushi gebruikte tonijnsoorten kunnen hoge concentraties kwik
bevatten. Jacob Lowenstein van de Colombia University deed onderzoek naar kwik in sushi.
1. Beschrijf waardoor methylkwik vooral in roofvissen een hoge concentratie bereikt. 2p
Verschillen in kwikconcentratie tussen tonijnsoorten zijn deels toe te schrijven aan
verschillen in leefgebied. Tonijnen zijn in tegenstelling tot de meeste vissen endotherm; zij
kunnen hun lichaamstemperatuur reguleren. De grote lichaamsbloedvaten van endotherme
tonijnen liggen vlak onder de huid. Een speciaal netwerk van kleine bloedvaatjes
(wondernet) in het spierweefsel maakt het mogelijk om de warmte die in de spieren
geproduceerd wordt, beter vast te houden en het warmteverlies via de kieuwen te beperken.
In afbeelding 2 is schematisch de bloedsomloop van een vis weergegeven.
In een schema kan de warmte-uitwisseling in het wondernet weergegeven worden. Vier
schema’s zijn:
, 2. In welk schema is de stroomrichting van het bloed en de warmte-uitwisseling in het
wondernet juist weergegeven? 2p
A schema 1
B schema 2
C schema 3
D schema 4
De thermoregulatie bij tonijnen hangt samen met het leefgebied. En dat is weer van invloed
op het kwikgehalte van de vis. Bij tonijn in koude wateren wordt gemiddeld meer kwik
aangetoond dan in tonijn uit tropische zeeën.
3. Geef een verklaring voor dit verband tussen thermoregulatie, leefgebied en kwikgehalte. 2p
Het tonijnvlees in de sushi is in het onderzoek op soort geïdentificeerd met behulp van de
DNA-barcoding techniek. Momenteel is het nog heel bewerkelijk om een DNA-barcode van
een organisme te maken. In de toekomst wil men een eenvoudige handscanner ontwikkelen,
waarmee het mogelijk is om aan de hand van een klein beetje weefsel te onderzoeken met
welk soort organisme je te maken hebt. Voor de controleurs van de VWA (Voedsel en Waren
Autoriteit) zou zo’n handscanner zeker meerwaarde hebben.
4. Waarom is het van belang dat de VWA tonijnvlees op soort kan identificeren? 1p
Opgave 2: Mambagif als pijnstiller (allergie en organisme) 8p
Sushi is een Aziatisch gerecht waarin vaak rauwe vis verwerkt is. De in de Verenigde Staten meest
gebruikte sushivariant, bereid met de Grootoogtonijn, blijkt soms de toegestane norm voor kwik te
overschrijden. Ook andere voor sushi gebruikte tonijnsoorten kunnen hoge concentraties kwik
bevatten. Jacob Lowenstein van de Colombia University deed onderzoek naar kwik in sushi.
1. Beschrijf waardoor methylkwik vooral in roofvissen een hoge concentratie bereikt. 2p
Verschillen in kwikconcentratie tussen tonijnsoorten zijn deels toe te schrijven aan
verschillen in leefgebied. Tonijnen zijn in tegenstelling tot de meeste vissen endotherm; zij
kunnen hun lichaamstemperatuur reguleren. De grote lichaamsbloedvaten van endotherme
tonijnen liggen vlak onder de huid. Een speciaal netwerk van kleine bloedvaatjes
(wondernet) in het spierweefsel maakt het mogelijk om de warmte die in de spieren
geproduceerd wordt, beter vast te houden en het warmteverlies via de kieuwen te beperken.
In afbeelding 2 is schematisch de bloedsomloop van een vis weergegeven.
In een schema kan de warmte-uitwisseling in het wondernet weergegeven worden. Vier
schema’s zijn:
, 2. In welk schema is de stroomrichting van het bloed en de warmte-uitwisseling in het
wondernet juist weergegeven? 2p
A schema 1
B schema 2
C schema 3
D schema 4
De thermoregulatie bij tonijnen hangt samen met het leefgebied. En dat is weer van invloed
op het kwikgehalte van de vis. Bij tonijn in koude wateren wordt gemiddeld meer kwik
aangetoond dan in tonijn uit tropische zeeën.
3. Geef een verklaring voor dit verband tussen thermoregulatie, leefgebied en kwikgehalte. 2p
Het tonijnvlees in de sushi is in het onderzoek op soort geïdentificeerd met behulp van de
DNA-barcoding techniek. Momenteel is het nog heel bewerkelijk om een DNA-barcode van
een organisme te maken. In de toekomst wil men een eenvoudige handscanner ontwikkelen,
waarmee het mogelijk is om aan de hand van een klein beetje weefsel te onderzoeken met
welk soort organisme je te maken hebt. Voor de controleurs van de VWA (Voedsel en Waren
Autoriteit) zou zo’n handscanner zeker meerwaarde hebben.
4. Waarom is het van belang dat de VWA tonijnvlees op soort kan identificeren? 1p
Opgave 2: Mambagif als pijnstiller (allergie en organisme) 8p
