Lees dit voorblad goed en neem dit mee naar huis, dit bevat belangrijke informatie!
Strafrecht 1, 2e kans, 26 juni 2013 (09.00-12.00 uur, A. Jacobshal, Blauwborgje 4)
Schrijf, voordat u begint, uw naam, voorletters en adres, uw student- en tafelnummer op zowel uw
antwoordformulier(en) als op de envelop. Wanneer uw tentamen niet nagekeken hoeft te worden,
vermeld dan duidelijk bovenaan: NIET NAKIJKEN.
Het tentamen duurt 3 uur. Lever na afloop uw antwoordformulier(en) in de (open) envelop in bij één
van de surveillanten.
Op uw tafel mogen liggen: de aan u uitgereikte tentamenpapieren, uw collegekaart en een
wettenbundel waarin niets is bijgeschreven (markeren en onderstrepen is toegestaan).
U mag geen digitale apparatuur voorhanden hebben.
Toiletbezoek is niet toegestaan gedurende het eerste half uur en het laatste uur van het tentamen.
Tijdens het toiletbezoek mag u geen digitale apparatuur bij u dragen.
Het tentamen bestaat uit 10 vragen (met enkele deelvragen). Het aantal te behalen punten staat
aangegeven per vraag.
De nabespreking vindt plaats op 9 juli 2013 van 9.00 uur tot 10.30 uur in de
Zernikezaal (Academiegebouw)
Bij aanvang kunt u uw tentamen inzien, waarna de nabespreking volgt. Naderhand kunt u
desgewenst vragen stellen over uw tentamen op de kamer van de docenten
(Harmoniegebouw, 3e etage; alleen voor de studenten die bij de nabespreking aanwezig
zijn geweest)
Een tweede ophaalmoment van het tentamen is op woensdag 10 juli van 09.30 – 10.00 uur op het
secretariaat van de vakgroep strafrecht en criminologie, Harmoniegebouw, 3 e etage, kamer 12.305.
Let op: het tweede ophaalmoment is de dag ná de nabespreking; u heeft dan geen recht
meer op het stellen van vragen.
Hiervan wordt niet afgeweken, tenzij u om klemmende redenen op genoemd(e) tijdstip(pen) bent
verhinderd en uiterlijk de dag voorafgaand aan bovengenoemde data de docent (als het gaat over de
nabespreking/het vragenuur) of het secretariaat (als het gaat over het tweede ophaalmoment) onder
opgave van redenen op de hoogte heeft gesteld van uw verhindering.
Het tentamen wordt alleen afgegeven op vertoon van uw collegekaart en onder opgave van uw
tafelnummer. Aan derden worden alleen tentamens verstrekt indien zij (een kopie van) de collegekaart
tonen van de student die heeft deelgenomen aan het tentamen.
Er worden geen uitslagen verstuurd, gemaild of telefonisch bekend gemaakt. Er wordt geen
informatie verstrekt over het moment waarop het tentamen is nagekeken.
Uiterlijk de 9e werkdag na de tentamendatum1 publiceert de vakgroep de geanonimiseerde uitslagen op het
prikbord op de 3e etage bij de koffieautomaat of op nestor. 1 of 2 werkdagen later zullen de uitslagen op de
prikborden in de Weberhal bekend gemaakt worden.
Let op: bij een onvoldoende resultaat wordt u alleen automatisch ingeschreven voor de herkansing indien
deze valt in dezelfde tentamenperiode. In alle andere gevallen dient u zich opnieuw in te schrijven. Kijkt u
voor de tentamenperiodes en meer informatie op NestorSTIP.
Wanneer u niet staat ingeschreven op de inschrijflijst, is deelneming aan het tentamen niet mogelijk.
Binnen 6 weken na dagtekening kunt u beroep aantekenen bij het Centraal Loket Rechtsbescherming Studenten
(CLRS) via: www.rug.nl/studenten/clrs.
1
, Tentamen Strafrecht 1 (herkansing) • 26 juni 2013
Bij tentamens die in dezelfde tentamenperiode afgenomen worden. Voor tentamens waarbij de herkansing in een andere tentamenperiode
valt, geldt een nakijktermijn van 15 werkdagen.
Casus ‘Piet Pixel’
Beeldt u zich in dat u een in Groningen woonachtige computerexpert bent, een goedwillende
hacker om precies te zijn. Op 7 april 2013 heeft u uit betrouwbare bron vernomen dat een groep
kwaadwillende hackers op het punt staat een grote DDOS-aanval uit te voeren op het beveiligde
computernetwerk van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (bij een DDOS-aanval worden in
korte tijd zodanig veel gegevens verstuurd aan een computer of een netwerk dat het betreffende
systeem wordt platgelegd). U weet dat de hackers onderling communiceren met behulp van een
zelfgemaakt e-mailprogramma, en dat de aanval zal beginnen zodra de hackers een e-mail met het
startsein ontvangen van hun leider Piet Pixel.
Omdat uw bron meldt dat het startsein elk moment kan worden gegeven, besluit u snel een
tegenaanval in te zetten. U maakt gebruik van een door u opgezet computernetwerk om een
zogenoemde e-mailbom te versturen aan Piet Pixel. Een e-mailbom zorgt voor zo veel opstopping
in het e-mailprogramma van de ontvanger, dat het programma tijdelijk onbruikbaar wordt. Voor de
zekerheid voegt u een virus toe aan de e-mailbom, waardoor het gehele besturingssysteem van Piets
computer tijdelijk onbruikbaar zal worden. Even later hoort u van uw bron dat uw actie succes heeft
gehad. Zoals u al verwachtte, is door de met virus geladen e-mailbom het complete
besturingssysteem van Piet Pixel besmet geraakt en gecrasht. Piet heeft de aanval noodgedwongen
moeten uitstellen.
Tot uw verbazing ontvangt u enkele weken later een dagvaarding. Het blijkt dat Piet Pixel het
openbaar ministerie heeft voorzien van bewijs dat u hem de schadelijke e-mailbom heeft gestuurd
en dat hij aansluitend aangifte heeft gedaan. Omdat u het openbaar ministerie niet kunt overtuigen
van het eerzame motief voor uw daad, komt het tot een strafzaak voor de (bevoegde) politierechter.
U wordt verweten dat u:
‘op of omstreeks 7 april 2013, te Groningen, althans in Nederland, opzettelijk en wederrechtelijk
het gebruik van een geautomatiseerd werk, te weten de computer van Piet Pixel, heeft belemmerd
door daaraan gegevens, bestaande uit een (virus bevattende) e-mailbom, toe te zenden (art. 138b
Sr).’
Ter zitting vertelt u aan de politierechter dat u inderdaad de e-mailbom heeft gestuurd. U geeft aan
dat u wist dat de e-mailbom onder de gegeven omstandigheden vernietigend zou zijn voor de
werking van het ontvangende computersysteem en dat u de e-mailbom juist daarom verstuurde. U
wilde op deze manier zelf de aanval op het Ministerie van Veiligheid en Justitie voorkomen, omdat
er geen tijd meer was om de politie in te schakelen. Ten slotte benadrukt u dat de aanval, die ieder
moment kon plaatsvinden en tot grote materiële schade aan talloze computers zou hebben geleid,
ook daadwerkelijk door de e-mailbom is voorkomen.
Uw raadsman voert daarna de volgende verweren:
I. ‘Onder het bestanddeel ‘geautomatiseerd werk’ moet mijns inziens niet een enkele
computer worden begrepen, maar een netwerk van computers, dus ten minste een
verbinding tussen twee afzonderlijke computers. De conclusie moet dan ook zijn dat in deze
zaak het bestanddeel ‘geautomatiseerd werk’ niet is vervuld.’
II. ‘Daarnaast breng ik graag naar voren dat de tekst van art. 138b Sr te vaag en onbestemd is
en dat de reikwijdte van de bepaling mede door zeer uiteenlopende rechtspraak volstrekt
onvoorspelbaar is. Het genoemde artikel moet daarom in strijd worden geacht met art. 7
EVRM.’
Vraag 1 (3pt)
a. Is aannemelijk dat ook een rechter de in verweer I beschreven interpretatie zou hanteren? (1pt)
1/5
Strafrecht 1, 2e kans, 26 juni 2013 (09.00-12.00 uur, A. Jacobshal, Blauwborgje 4)
Schrijf, voordat u begint, uw naam, voorletters en adres, uw student- en tafelnummer op zowel uw
antwoordformulier(en) als op de envelop. Wanneer uw tentamen niet nagekeken hoeft te worden,
vermeld dan duidelijk bovenaan: NIET NAKIJKEN.
Het tentamen duurt 3 uur. Lever na afloop uw antwoordformulier(en) in de (open) envelop in bij één
van de surveillanten.
Op uw tafel mogen liggen: de aan u uitgereikte tentamenpapieren, uw collegekaart en een
wettenbundel waarin niets is bijgeschreven (markeren en onderstrepen is toegestaan).
U mag geen digitale apparatuur voorhanden hebben.
Toiletbezoek is niet toegestaan gedurende het eerste half uur en het laatste uur van het tentamen.
Tijdens het toiletbezoek mag u geen digitale apparatuur bij u dragen.
Het tentamen bestaat uit 10 vragen (met enkele deelvragen). Het aantal te behalen punten staat
aangegeven per vraag.
De nabespreking vindt plaats op 9 juli 2013 van 9.00 uur tot 10.30 uur in de
Zernikezaal (Academiegebouw)
Bij aanvang kunt u uw tentamen inzien, waarna de nabespreking volgt. Naderhand kunt u
desgewenst vragen stellen over uw tentamen op de kamer van de docenten
(Harmoniegebouw, 3e etage; alleen voor de studenten die bij de nabespreking aanwezig
zijn geweest)
Een tweede ophaalmoment van het tentamen is op woensdag 10 juli van 09.30 – 10.00 uur op het
secretariaat van de vakgroep strafrecht en criminologie, Harmoniegebouw, 3 e etage, kamer 12.305.
Let op: het tweede ophaalmoment is de dag ná de nabespreking; u heeft dan geen recht
meer op het stellen van vragen.
Hiervan wordt niet afgeweken, tenzij u om klemmende redenen op genoemd(e) tijdstip(pen) bent
verhinderd en uiterlijk de dag voorafgaand aan bovengenoemde data de docent (als het gaat over de
nabespreking/het vragenuur) of het secretariaat (als het gaat over het tweede ophaalmoment) onder
opgave van redenen op de hoogte heeft gesteld van uw verhindering.
Het tentamen wordt alleen afgegeven op vertoon van uw collegekaart en onder opgave van uw
tafelnummer. Aan derden worden alleen tentamens verstrekt indien zij (een kopie van) de collegekaart
tonen van de student die heeft deelgenomen aan het tentamen.
Er worden geen uitslagen verstuurd, gemaild of telefonisch bekend gemaakt. Er wordt geen
informatie verstrekt over het moment waarop het tentamen is nagekeken.
Uiterlijk de 9e werkdag na de tentamendatum1 publiceert de vakgroep de geanonimiseerde uitslagen op het
prikbord op de 3e etage bij de koffieautomaat of op nestor. 1 of 2 werkdagen later zullen de uitslagen op de
prikborden in de Weberhal bekend gemaakt worden.
Let op: bij een onvoldoende resultaat wordt u alleen automatisch ingeschreven voor de herkansing indien
deze valt in dezelfde tentamenperiode. In alle andere gevallen dient u zich opnieuw in te schrijven. Kijkt u
voor de tentamenperiodes en meer informatie op NestorSTIP.
Wanneer u niet staat ingeschreven op de inschrijflijst, is deelneming aan het tentamen niet mogelijk.
Binnen 6 weken na dagtekening kunt u beroep aantekenen bij het Centraal Loket Rechtsbescherming Studenten
(CLRS) via: www.rug.nl/studenten/clrs.
1
, Tentamen Strafrecht 1 (herkansing) • 26 juni 2013
Bij tentamens die in dezelfde tentamenperiode afgenomen worden. Voor tentamens waarbij de herkansing in een andere tentamenperiode
valt, geldt een nakijktermijn van 15 werkdagen.
Casus ‘Piet Pixel’
Beeldt u zich in dat u een in Groningen woonachtige computerexpert bent, een goedwillende
hacker om precies te zijn. Op 7 april 2013 heeft u uit betrouwbare bron vernomen dat een groep
kwaadwillende hackers op het punt staat een grote DDOS-aanval uit te voeren op het beveiligde
computernetwerk van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (bij een DDOS-aanval worden in
korte tijd zodanig veel gegevens verstuurd aan een computer of een netwerk dat het betreffende
systeem wordt platgelegd). U weet dat de hackers onderling communiceren met behulp van een
zelfgemaakt e-mailprogramma, en dat de aanval zal beginnen zodra de hackers een e-mail met het
startsein ontvangen van hun leider Piet Pixel.
Omdat uw bron meldt dat het startsein elk moment kan worden gegeven, besluit u snel een
tegenaanval in te zetten. U maakt gebruik van een door u opgezet computernetwerk om een
zogenoemde e-mailbom te versturen aan Piet Pixel. Een e-mailbom zorgt voor zo veel opstopping
in het e-mailprogramma van de ontvanger, dat het programma tijdelijk onbruikbaar wordt. Voor de
zekerheid voegt u een virus toe aan de e-mailbom, waardoor het gehele besturingssysteem van Piets
computer tijdelijk onbruikbaar zal worden. Even later hoort u van uw bron dat uw actie succes heeft
gehad. Zoals u al verwachtte, is door de met virus geladen e-mailbom het complete
besturingssysteem van Piet Pixel besmet geraakt en gecrasht. Piet heeft de aanval noodgedwongen
moeten uitstellen.
Tot uw verbazing ontvangt u enkele weken later een dagvaarding. Het blijkt dat Piet Pixel het
openbaar ministerie heeft voorzien van bewijs dat u hem de schadelijke e-mailbom heeft gestuurd
en dat hij aansluitend aangifte heeft gedaan. Omdat u het openbaar ministerie niet kunt overtuigen
van het eerzame motief voor uw daad, komt het tot een strafzaak voor de (bevoegde) politierechter.
U wordt verweten dat u:
‘op of omstreeks 7 april 2013, te Groningen, althans in Nederland, opzettelijk en wederrechtelijk
het gebruik van een geautomatiseerd werk, te weten de computer van Piet Pixel, heeft belemmerd
door daaraan gegevens, bestaande uit een (virus bevattende) e-mailbom, toe te zenden (art. 138b
Sr).’
Ter zitting vertelt u aan de politierechter dat u inderdaad de e-mailbom heeft gestuurd. U geeft aan
dat u wist dat de e-mailbom onder de gegeven omstandigheden vernietigend zou zijn voor de
werking van het ontvangende computersysteem en dat u de e-mailbom juist daarom verstuurde. U
wilde op deze manier zelf de aanval op het Ministerie van Veiligheid en Justitie voorkomen, omdat
er geen tijd meer was om de politie in te schakelen. Ten slotte benadrukt u dat de aanval, die ieder
moment kon plaatsvinden en tot grote materiële schade aan talloze computers zou hebben geleid,
ook daadwerkelijk door de e-mailbom is voorkomen.
Uw raadsman voert daarna de volgende verweren:
I. ‘Onder het bestanddeel ‘geautomatiseerd werk’ moet mijns inziens niet een enkele
computer worden begrepen, maar een netwerk van computers, dus ten minste een
verbinding tussen twee afzonderlijke computers. De conclusie moet dan ook zijn dat in deze
zaak het bestanddeel ‘geautomatiseerd werk’ niet is vervuld.’
II. ‘Daarnaast breng ik graag naar voren dat de tekst van art. 138b Sr te vaag en onbestemd is
en dat de reikwijdte van de bepaling mede door zeer uiteenlopende rechtspraak volstrekt
onvoorspelbaar is. Het genoemde artikel moet daarom in strijd worden geacht met art. 7
EVRM.’
Vraag 1 (3pt)
a. Is aannemelijk dat ook een rechter de in verweer I beschreven interpretatie zou hanteren? (1pt)
1/5
