Parodontitis II
Parodontitis en andere orale aandoeningen
Hoorcollege 1 – Introductie
Blok coördinator: prof. Dr. Marja L. Laine
Onderwijs door:
- Orale microbiologie
- Orale biochemie
- Parodontologie
Werkvormen:
- Hoorcollege (worden opgenomen)
- Werkgroepen
- Practicum
- Zelfstudie
*hoorcollege is verandered t.o.v. vorige studiejaren
Werkgroepen: bonuspunt 0,5
- Microbiologie 4
- Biochemie 1
- Parodontologie 1 werkgroep en 1 werkcollege
Werkgroep onderwerpen:
1. Parodontitis en algemene gezondheid
2. Paro casussen
3. Halitose
4. Diagnostiek
5. Biofilms
6. Antibiotica
7. Ecologie
8. Biochemie
Leerstof:
- Hoorcolleges
- Werkgroepen
- Literatuur:
o Parodontologie
o Microbiology
o Speeksel en speekselklieren
- Leerdoelen!!!
Tentamen vrijdag 25 oktober 2019, bestaat uit open vragen. Omvat alle leerdoelen.
Veranderingen in het tentamen.
1
,Hoorcollege 2 – Multifactoriële aandoening: parodontitis
Door: Laine
Algemene informatie
Leerstof in boeken:
- Parodontologie
- Oral microbiology
Multifactoriële etiologie van parodontitis: Student kan de multifactoriële etiologie van
parodontitis beschrijven (niveau 2: inzicht niveau)
Wat zijn de factoren die een rol spelen bij gingivitis en parodontitis.
Botniveau gaat bij parodontitis omlaag. Dit kun je bij een flapoperatie ook goed zien.
Parodontitis is een chronische
inflammatoire aandoening van het
parodontium (eenmaal parodontitis,
ben je altijd at risk).
Prevalentie van parodontitis: 31%
- Gematigd 22%
- Gevorderd 7%
- Vergevorderd 2%
De meest ernstige vorm van parodontitis komen even veel voor als vroeger. Het meeste
verschil zit in de groepen met minder erge vorm van parodontitis.
Er kwam in 1973 minder heftige vorm van parodontitis voor, maar wel veel meer matige
parodontitis en gingivitis ten opzichte van nu. Vroeger werden erg aangedane elementen
geëxtraheerd. Mensen behouden nu meer hun eigen dentitie, waardoor je nu meer mensen
hebt met aangedane elementen.
Parodontitis is net zo’n ziekte als diabetes en de ziekte van Crohn.
Parodontitis is een multifactoriële ziekte. Het heeft ook te maken met onze erfelijkheid. De
chromosomen bepalen de reactie van ons lichaam op factoren van buiten af: bacteriën van
biofilm en lifestyle (roken, dieet, stress). Al deze factoren bepalen hun vatbaarheid voor
parodontitis.
Factoren parodontitis
Factoren die parodontitis beïnvloeden:
- Systematische ziektes
- Environment
- Lifestyle
- Genetica (epigenetica)
- Andere factoren: occlusie, iatrogene aspecten, functionele problemen
Ze werken samen, maar hebben ook invloed op elkaar (interactie op elkaar).
2
,Vormen van parodontitis
Verschillende vormen van parodontitis:
- Prepuberale (<12 jaar)
- Juveniele (13-20 jaar)
- Post adolescente (21-35 jaar)
- Adulte (>35 jaar)
Deze indeling wordt veranderd, wordt nog
gegeven in een ander college.
De erfelijkheid speelt bij jongere patiënten met heftige parodontitis een veel grotere rol dan
bij oudere patiënten met parodontitis. De lifestyle factoren en omgevingsfactoren worden
juist groter bij oudere patiënten.
Bacteriën
De mond is het meest veelzijdige ecosysteem van het lichaam. In de gezonde situatie heb je
homeostase. Als er verandering in komt (door ziektes, antibiotica, dieet, immuunrespons)
heeft dit invloed op onze bacteriën. Dan wordt het verstoord. Hierdoor krijg je een andere
soort omgeving met andere bacteriën. Hierbij krijg je gingivitis en daarna parodontitis.
Gezonde situatie → parodontitis
- Gram positieve → gram negatieve
- Kokken → staven
- Niet beweeglijk → bewegelijk
- Facultatief anaeroob → strikt anaeroob
- Fermentatief → proteolytisch
Kweken van bacteriën door:
- Targetting technieken: Er wordt creviculaire vloeistof opgezogen. Hieruit worden de
bacteriën gekweekt. Hier worden kolonies gevormd.
- PCR: bacterieel DNA wordt geïsoleerd en met primers wordt het vermeerderd.
- DNA-DNA hybridisatie techniek
Microbioom in de mond bestaat uit meer dan 700 soorten bacteriën. Subgingivale plaque
bevat 400-600 bacteriële soorten.
Het parodontium is een heel bijzondere plek in ons lichaam:
- De enige plek binnen het menselijk lichaam waar de zachte en harde weefsels bij
elkaar komen
- De integriteit van epitheel is verbroken
- Harde weefsels vernieuwen zich niet, maar de zachte weefsels wel (epitheel)
De bacteriën zitten in de pocket, en daar komen PMN’s op af vanuit de gingiva in de sulcus.
Deze werken tegen de bacteriën. De bacteriën kunnen ook in het weefsel trekken en zorgen
voor een gastheerrespons. En uiteindelijk dat osteoclasten het bot afbreken om weg te
blijven van de bacteriën.
Daarnaast worden bacteriën ook verwijderd door het loslaten van epitheliale cellen en
creviculaire vloeistof. Daarna komen pas de witte bloedcellen.
3
, Hoorcollege 3 - De gezonde balans (orale microbiologie)
Door: Wim Crielaard
Introductie
Je moet niet wachten tot iemand ziek is, maar iemand beter laten blijven.
Literatuur:
- Essential microbiology for dentistry
- Artikel (zie Canvas): contemporary perspective
De kleur van de tanden wordt bepaald door het mondmilieu. De s. mutans (slechte bacterie)
kan geremd worden door s. oligofermentans (goede bacterie). De bacterie s. oligofermetans
wordt vaak gevonden bij mensen die geen cariës hebben, hierdoor krijgt s. mutans geen
kans. Je komt deze bacterie niet vaak tegen in Europa. Deze bacterie remt s. mutans. Dit
doet hij onder twee condities: anaeroob en aeroob. Hij maakt van lactaatzuur
waterstofperoxide. Dit remt s. mutans en de tanden worden witter.
Slechte bacteriën
Parodontitis gerelateerde slechte bacteriën:
- Porphyromonas gingivalis (Pg)
- Aggregatibacter actinomycetamcomitans (Aa)
- Prevotella intermedia (Pi)
- Tannerella forsythia (Tf)
- Parvimonas micra (Pm)
- Fusobacterium nucleatum (Fn)
- Preponema denticola (Pd)
Cariës gerelateerde slechte bacteriën:
- Streptococcus mutans
- Lactobacilli (kunnen lactaat aanmaken, lage pH)
Goede bacteriën
Goede bacteriën gerelateerd aan de mond zijn:
- Streptoccocus oligofermentans
- Veillonella (cariës)
- Brevibacterium (halitose)
- Rothia bacterien (glutenallergie)
- Actinomyces (bloeddruk, ook veillonella en rothia)
Door middel van pyrosequencing analyse kun je de bacteriën analyseren. Hieruit kun je gaan
kijken welke bacteriën erin speeksel zitten. Met name streptococcus en veillonella
gevonden.
Veillonella (cariës)
Veillonella en streptococcus mutans hebben invloed op elkaar. Ze komen heel vroeg voor in
de mond.
- Streptococcus mutans zet suikers om in lactaat, hierdoor daalt de pH
4
Parodontitis en andere orale aandoeningen
Hoorcollege 1 – Introductie
Blok coördinator: prof. Dr. Marja L. Laine
Onderwijs door:
- Orale microbiologie
- Orale biochemie
- Parodontologie
Werkvormen:
- Hoorcollege (worden opgenomen)
- Werkgroepen
- Practicum
- Zelfstudie
*hoorcollege is verandered t.o.v. vorige studiejaren
Werkgroepen: bonuspunt 0,5
- Microbiologie 4
- Biochemie 1
- Parodontologie 1 werkgroep en 1 werkcollege
Werkgroep onderwerpen:
1. Parodontitis en algemene gezondheid
2. Paro casussen
3. Halitose
4. Diagnostiek
5. Biofilms
6. Antibiotica
7. Ecologie
8. Biochemie
Leerstof:
- Hoorcolleges
- Werkgroepen
- Literatuur:
o Parodontologie
o Microbiology
o Speeksel en speekselklieren
- Leerdoelen!!!
Tentamen vrijdag 25 oktober 2019, bestaat uit open vragen. Omvat alle leerdoelen.
Veranderingen in het tentamen.
1
,Hoorcollege 2 – Multifactoriële aandoening: parodontitis
Door: Laine
Algemene informatie
Leerstof in boeken:
- Parodontologie
- Oral microbiology
Multifactoriële etiologie van parodontitis: Student kan de multifactoriële etiologie van
parodontitis beschrijven (niveau 2: inzicht niveau)
Wat zijn de factoren die een rol spelen bij gingivitis en parodontitis.
Botniveau gaat bij parodontitis omlaag. Dit kun je bij een flapoperatie ook goed zien.
Parodontitis is een chronische
inflammatoire aandoening van het
parodontium (eenmaal parodontitis,
ben je altijd at risk).
Prevalentie van parodontitis: 31%
- Gematigd 22%
- Gevorderd 7%
- Vergevorderd 2%
De meest ernstige vorm van parodontitis komen even veel voor als vroeger. Het meeste
verschil zit in de groepen met minder erge vorm van parodontitis.
Er kwam in 1973 minder heftige vorm van parodontitis voor, maar wel veel meer matige
parodontitis en gingivitis ten opzichte van nu. Vroeger werden erg aangedane elementen
geëxtraheerd. Mensen behouden nu meer hun eigen dentitie, waardoor je nu meer mensen
hebt met aangedane elementen.
Parodontitis is net zo’n ziekte als diabetes en de ziekte van Crohn.
Parodontitis is een multifactoriële ziekte. Het heeft ook te maken met onze erfelijkheid. De
chromosomen bepalen de reactie van ons lichaam op factoren van buiten af: bacteriën van
biofilm en lifestyle (roken, dieet, stress). Al deze factoren bepalen hun vatbaarheid voor
parodontitis.
Factoren parodontitis
Factoren die parodontitis beïnvloeden:
- Systematische ziektes
- Environment
- Lifestyle
- Genetica (epigenetica)
- Andere factoren: occlusie, iatrogene aspecten, functionele problemen
Ze werken samen, maar hebben ook invloed op elkaar (interactie op elkaar).
2
,Vormen van parodontitis
Verschillende vormen van parodontitis:
- Prepuberale (<12 jaar)
- Juveniele (13-20 jaar)
- Post adolescente (21-35 jaar)
- Adulte (>35 jaar)
Deze indeling wordt veranderd, wordt nog
gegeven in een ander college.
De erfelijkheid speelt bij jongere patiënten met heftige parodontitis een veel grotere rol dan
bij oudere patiënten met parodontitis. De lifestyle factoren en omgevingsfactoren worden
juist groter bij oudere patiënten.
Bacteriën
De mond is het meest veelzijdige ecosysteem van het lichaam. In de gezonde situatie heb je
homeostase. Als er verandering in komt (door ziektes, antibiotica, dieet, immuunrespons)
heeft dit invloed op onze bacteriën. Dan wordt het verstoord. Hierdoor krijg je een andere
soort omgeving met andere bacteriën. Hierbij krijg je gingivitis en daarna parodontitis.
Gezonde situatie → parodontitis
- Gram positieve → gram negatieve
- Kokken → staven
- Niet beweeglijk → bewegelijk
- Facultatief anaeroob → strikt anaeroob
- Fermentatief → proteolytisch
Kweken van bacteriën door:
- Targetting technieken: Er wordt creviculaire vloeistof opgezogen. Hieruit worden de
bacteriën gekweekt. Hier worden kolonies gevormd.
- PCR: bacterieel DNA wordt geïsoleerd en met primers wordt het vermeerderd.
- DNA-DNA hybridisatie techniek
Microbioom in de mond bestaat uit meer dan 700 soorten bacteriën. Subgingivale plaque
bevat 400-600 bacteriële soorten.
Het parodontium is een heel bijzondere plek in ons lichaam:
- De enige plek binnen het menselijk lichaam waar de zachte en harde weefsels bij
elkaar komen
- De integriteit van epitheel is verbroken
- Harde weefsels vernieuwen zich niet, maar de zachte weefsels wel (epitheel)
De bacteriën zitten in de pocket, en daar komen PMN’s op af vanuit de gingiva in de sulcus.
Deze werken tegen de bacteriën. De bacteriën kunnen ook in het weefsel trekken en zorgen
voor een gastheerrespons. En uiteindelijk dat osteoclasten het bot afbreken om weg te
blijven van de bacteriën.
Daarnaast worden bacteriën ook verwijderd door het loslaten van epitheliale cellen en
creviculaire vloeistof. Daarna komen pas de witte bloedcellen.
3
, Hoorcollege 3 - De gezonde balans (orale microbiologie)
Door: Wim Crielaard
Introductie
Je moet niet wachten tot iemand ziek is, maar iemand beter laten blijven.
Literatuur:
- Essential microbiology for dentistry
- Artikel (zie Canvas): contemporary perspective
De kleur van de tanden wordt bepaald door het mondmilieu. De s. mutans (slechte bacterie)
kan geremd worden door s. oligofermentans (goede bacterie). De bacterie s. oligofermetans
wordt vaak gevonden bij mensen die geen cariës hebben, hierdoor krijgt s. mutans geen
kans. Je komt deze bacterie niet vaak tegen in Europa. Deze bacterie remt s. mutans. Dit
doet hij onder twee condities: anaeroob en aeroob. Hij maakt van lactaatzuur
waterstofperoxide. Dit remt s. mutans en de tanden worden witter.
Slechte bacteriën
Parodontitis gerelateerde slechte bacteriën:
- Porphyromonas gingivalis (Pg)
- Aggregatibacter actinomycetamcomitans (Aa)
- Prevotella intermedia (Pi)
- Tannerella forsythia (Tf)
- Parvimonas micra (Pm)
- Fusobacterium nucleatum (Fn)
- Preponema denticola (Pd)
Cariës gerelateerde slechte bacteriën:
- Streptococcus mutans
- Lactobacilli (kunnen lactaat aanmaken, lage pH)
Goede bacteriën
Goede bacteriën gerelateerd aan de mond zijn:
- Streptoccocus oligofermentans
- Veillonella (cariës)
- Brevibacterium (halitose)
- Rothia bacterien (glutenallergie)
- Actinomyces (bloeddruk, ook veillonella en rothia)
Door middel van pyrosequencing analyse kun je de bacteriën analyseren. Hieruit kun je gaan
kijken welke bacteriën erin speeksel zitten. Met name streptococcus en veillonella
gevonden.
Veillonella (cariës)
Veillonella en streptococcus mutans hebben invloed op elkaar. Ze komen heel vroeg voor in
de mond.
- Streptococcus mutans zet suikers om in lactaat, hierdoor daalt de pH
4
