Tandarts, patiënt en samenleving
Inhoudsopgave
Tandarts, patiënt en samenleving.................................................................................................................. 1
Hoorcollege 1 – Voorlichtingskunde en communicatie 1.....................................................................................1
Hoorcollege 2 – Ethiek 1: De relatie van tandarts en patiënt..............................................................................7
Hoorcollege 3 – Voorlichtingskunde en communicatie 2...................................................................................11
Hoorcollege 4 – Ethiek 2: De relatie tussen tandarts en samenleving...............................................................20
Hoorcollege 5 – Psychologie I: Wat is psychologie?...........................................................................................24
Hoorcollege 6 – Structuur en functioneren van de mondzorg...........................................................................30
Hoorcollege 7 – Psychopathologie.....................................................................................................................36
Hoorcollege 8 – Voorlichtingskunde en communicatie 3...................................................................................44
Hoorcollege 9 – Kindermishandeling.................................................................................................................52
Hoorcollege 10 – Psychologie II: Symptoom perceptie......................................................................................57
Hoorcollege 11 – Dental Public Health...............................................................................................................61
Hoorcollege 12 – Psychosociale aspecten van pijnbeleving...............................................................................67
Hoorcollege 13 – Ethiek 3: De relatie tussen tandarts en wetenschap..............................................................73
Hoorcollege 1 – Voorlichtingskunde en communicatie 1
Door: Gorter
1
,Introductie
Stof:
- Boek: patiëntenvoorlichting en communicatie
- Syllabus gesprekvoering
- Syllabus DNP 1
Voorlichtingskunde en communicatie 1:
- Voorlichtingskunde
- Communicatie
- WGBO (Wet op de Geneeskundige Behandeling Overeenkomst)
Voorlichtingskunde en communicatie 2:
- Motivational interviewing
- Communicatie
- Oudere patiënt
- Prothese patiënt
Voorlichtingskunde en communicatie 3:
- Klachten
- Social media
- NIGZ (Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie is nu
Loket Gezondheid en Leven) en Ivoren kruis
- Cognitieve dissonantie theorie
- Theoretische modellen therapietrouw
Voorlichtingskunde
Praktijksituatie: meisje van 14 jaar, uitgebreide caviteit 16. Behandelplan voorstellen:
1. Zenuwbehandeling en kroon plaatsen
2. Kies trekken
Vader vindt dat de kies maar getrokken moet worden. De dochter protesteert fel en wil niet
dat de kies getrokken wordt.
Wie heeft er een probleem:
Het meisje, de vader, de tandarts, vader en dochter, alle drie?
Zonder voorlichting kun je het probleem wel oplossen, maar doe je niet aan de oorzaak.
Hierdoor kun je op de lange termijn geen verbetering verwachten.
Definitie van voorlichting = bewust gegeven hulp bij menings- en besluitvorming door middel
van communicatie.
Voorlichting = Een opzettelijk en weloverwogen poging om op het gebied van kennis en
inzicht een ander zodanig van dienst te zijn dat deze in staat is zo zelfstandig en bewust
mogelijk, en tevens zo veel mogelijk overeenkomstig zijne eigen belang, ten aanzien van een
specifiek geval een redelijke beslissing te nemen.
Kenmerken van voorlichting:
2
, 1. Informatie, begeleiding en instructie
2. Richt zich op de vrijwillige gedragsverandering
3. Belang van de voorgelichte staat voorop
4. Werkt met een duidelijke doelstelling en planmatige opzet
5. Gebruikt communicatie als instrument
Voorlichting is geen reclame, propaganda of public relations. Verschil tussen:
- Voorlichting en reclame: de voorlichting is in het belang van degene die de
voorlichting krijgt. De reclame is in het belang van degene die reclame geeft.
- Propaganda: propaganda is niet in het voordeel van degene die het ziet, maar voor
degene die het gemaakt heeft.
- PR (= public relations) = stelselmatig bevorderen van het wederzijds begrip tussen
een organisatie en haar publieksgroepen. Dit is dus ook niet in het belang van de
patiënt, maar van de organisatie.
Feedback
Functies van feedback:
- Maken van contact mogelijk
- Communicatie verduidelijken
- Toename van zelfinzicht en inzicht in anderen.
Feedback geven vereist zelfinzicht: bedenk dat jouw feedback ook een vorm van projectie is.
Daarmee geef je dus niet alleen de ander, maar ook jezelf feedback. Feedback zegt dus ook
altijd iets over de geven.
Positieve feedback
Positieve feedback werkt: positieve feedback motiveert en je laat de ander weten dat het
gewaardeerd wordt.
Algemene regels voor het geven van feedback:
- Gebruik de ik vorm
- Beschrijf het gedrag dat je hebt waargenomen specifiek
- Doseer feedback
- Wees kort en bondig
De ‘www’ techniek:
1. Wie: ontvanger bij de naam noemen
2. Wat: positieve feedback geven
3. Waarom: toelichting
De kracht van een compliment zit in de oprechtheid waarmee het gegeven wordt!
Ontvangen van positieve feedback: Kijk de ander aan en bedank vriendelijk.
Negatieve feedback
1. Ontvanger bij naam noemen
2. De ‘gedrag-gevoel-gevolg-gewenst gedrag’ techniek:
a. Het gedrag specifiek beschrijven
3
, b. Eigen gevoel/gedachten verwoorden
c. Het gevolg hiervan aangeven
d. Het gewenste gedrag benoemen
Negatieve feedback ontvangen:
1. Luister actief en stel vragen ter verduidelijking
2. Probeer niet te ontkennen, verdedigen en verklaren, maar vraag door totdat alles
duidelijk is
3. Ga na hoe u de feedback nuttig kunt gebruiken
4. Toon waardering voor de gegeven feedback en reageer op de feedback
Gevoelsreflectie
Gevoelsreflectie, algemeen:
- Reflectie gaat in op: gevoel stemming van de patiënt.
- Dit gaat dieper dan een samenvatting
- Begint vaak met: als ik u goed begrijp, ik hoor uit uw woorden, etc
- Neutrale reactie, geen mening geven
- Liefst in ‘fresh words’: zijn gezegdes in nieuwe betekenisvolle woorden samenvatten
Veel gemaakte fouten:
- Een vraag stellen
- Alleen samenvatten zonder aandacht voor emotie van de patiënt
- Technische/zakelijke informatie geven
- Gerust stellen
Gezondheidszorg
Naast de curatieve zorg neemt de preventieve zorg een steeds grotere plaats in.
Doelstelling gezondheidsvoorlichting (WHO):
To help people to achieve health by their own actions and efforts.
Uitgangspunt: de gezonde mens gezond houden
Beleid: gericht op preventie en sturend naar gezond gedrag
Patiëntenvoorlichting: is het vormgeven en het begeleiden van een
gedragsveranderingsproces dat wenselijk wordt geacht ter bevordering van de
mondgezondheid van de patiënt.
Patiëntenvoorlichting
Bestaat uit:
- Informatie
- Instructie
- Begeleiding
Patiënten informatie:
- De toestand van het gebit
- Behandelmogelijkheden
- Preventieve zorg
4
Inhoudsopgave
Tandarts, patiënt en samenleving.................................................................................................................. 1
Hoorcollege 1 – Voorlichtingskunde en communicatie 1.....................................................................................1
Hoorcollege 2 – Ethiek 1: De relatie van tandarts en patiënt..............................................................................7
Hoorcollege 3 – Voorlichtingskunde en communicatie 2...................................................................................11
Hoorcollege 4 – Ethiek 2: De relatie tussen tandarts en samenleving...............................................................20
Hoorcollege 5 – Psychologie I: Wat is psychologie?...........................................................................................24
Hoorcollege 6 – Structuur en functioneren van de mondzorg...........................................................................30
Hoorcollege 7 – Psychopathologie.....................................................................................................................36
Hoorcollege 8 – Voorlichtingskunde en communicatie 3...................................................................................44
Hoorcollege 9 – Kindermishandeling.................................................................................................................52
Hoorcollege 10 – Psychologie II: Symptoom perceptie......................................................................................57
Hoorcollege 11 – Dental Public Health...............................................................................................................61
Hoorcollege 12 – Psychosociale aspecten van pijnbeleving...............................................................................67
Hoorcollege 13 – Ethiek 3: De relatie tussen tandarts en wetenschap..............................................................73
Hoorcollege 1 – Voorlichtingskunde en communicatie 1
Door: Gorter
1
,Introductie
Stof:
- Boek: patiëntenvoorlichting en communicatie
- Syllabus gesprekvoering
- Syllabus DNP 1
Voorlichtingskunde en communicatie 1:
- Voorlichtingskunde
- Communicatie
- WGBO (Wet op de Geneeskundige Behandeling Overeenkomst)
Voorlichtingskunde en communicatie 2:
- Motivational interviewing
- Communicatie
- Oudere patiënt
- Prothese patiënt
Voorlichtingskunde en communicatie 3:
- Klachten
- Social media
- NIGZ (Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie is nu
Loket Gezondheid en Leven) en Ivoren kruis
- Cognitieve dissonantie theorie
- Theoretische modellen therapietrouw
Voorlichtingskunde
Praktijksituatie: meisje van 14 jaar, uitgebreide caviteit 16. Behandelplan voorstellen:
1. Zenuwbehandeling en kroon plaatsen
2. Kies trekken
Vader vindt dat de kies maar getrokken moet worden. De dochter protesteert fel en wil niet
dat de kies getrokken wordt.
Wie heeft er een probleem:
Het meisje, de vader, de tandarts, vader en dochter, alle drie?
Zonder voorlichting kun je het probleem wel oplossen, maar doe je niet aan de oorzaak.
Hierdoor kun je op de lange termijn geen verbetering verwachten.
Definitie van voorlichting = bewust gegeven hulp bij menings- en besluitvorming door middel
van communicatie.
Voorlichting = Een opzettelijk en weloverwogen poging om op het gebied van kennis en
inzicht een ander zodanig van dienst te zijn dat deze in staat is zo zelfstandig en bewust
mogelijk, en tevens zo veel mogelijk overeenkomstig zijne eigen belang, ten aanzien van een
specifiek geval een redelijke beslissing te nemen.
Kenmerken van voorlichting:
2
, 1. Informatie, begeleiding en instructie
2. Richt zich op de vrijwillige gedragsverandering
3. Belang van de voorgelichte staat voorop
4. Werkt met een duidelijke doelstelling en planmatige opzet
5. Gebruikt communicatie als instrument
Voorlichting is geen reclame, propaganda of public relations. Verschil tussen:
- Voorlichting en reclame: de voorlichting is in het belang van degene die de
voorlichting krijgt. De reclame is in het belang van degene die reclame geeft.
- Propaganda: propaganda is niet in het voordeel van degene die het ziet, maar voor
degene die het gemaakt heeft.
- PR (= public relations) = stelselmatig bevorderen van het wederzijds begrip tussen
een organisatie en haar publieksgroepen. Dit is dus ook niet in het belang van de
patiënt, maar van de organisatie.
Feedback
Functies van feedback:
- Maken van contact mogelijk
- Communicatie verduidelijken
- Toename van zelfinzicht en inzicht in anderen.
Feedback geven vereist zelfinzicht: bedenk dat jouw feedback ook een vorm van projectie is.
Daarmee geef je dus niet alleen de ander, maar ook jezelf feedback. Feedback zegt dus ook
altijd iets over de geven.
Positieve feedback
Positieve feedback werkt: positieve feedback motiveert en je laat de ander weten dat het
gewaardeerd wordt.
Algemene regels voor het geven van feedback:
- Gebruik de ik vorm
- Beschrijf het gedrag dat je hebt waargenomen specifiek
- Doseer feedback
- Wees kort en bondig
De ‘www’ techniek:
1. Wie: ontvanger bij de naam noemen
2. Wat: positieve feedback geven
3. Waarom: toelichting
De kracht van een compliment zit in de oprechtheid waarmee het gegeven wordt!
Ontvangen van positieve feedback: Kijk de ander aan en bedank vriendelijk.
Negatieve feedback
1. Ontvanger bij naam noemen
2. De ‘gedrag-gevoel-gevolg-gewenst gedrag’ techniek:
a. Het gedrag specifiek beschrijven
3
, b. Eigen gevoel/gedachten verwoorden
c. Het gevolg hiervan aangeven
d. Het gewenste gedrag benoemen
Negatieve feedback ontvangen:
1. Luister actief en stel vragen ter verduidelijking
2. Probeer niet te ontkennen, verdedigen en verklaren, maar vraag door totdat alles
duidelijk is
3. Ga na hoe u de feedback nuttig kunt gebruiken
4. Toon waardering voor de gegeven feedback en reageer op de feedback
Gevoelsreflectie
Gevoelsreflectie, algemeen:
- Reflectie gaat in op: gevoel stemming van de patiënt.
- Dit gaat dieper dan een samenvatting
- Begint vaak met: als ik u goed begrijp, ik hoor uit uw woorden, etc
- Neutrale reactie, geen mening geven
- Liefst in ‘fresh words’: zijn gezegdes in nieuwe betekenisvolle woorden samenvatten
Veel gemaakte fouten:
- Een vraag stellen
- Alleen samenvatten zonder aandacht voor emotie van de patiënt
- Technische/zakelijke informatie geven
- Gerust stellen
Gezondheidszorg
Naast de curatieve zorg neemt de preventieve zorg een steeds grotere plaats in.
Doelstelling gezondheidsvoorlichting (WHO):
To help people to achieve health by their own actions and efforts.
Uitgangspunt: de gezonde mens gezond houden
Beleid: gericht op preventie en sturend naar gezond gedrag
Patiëntenvoorlichting: is het vormgeven en het begeleiden van een
gedragsveranderingsproces dat wenselijk wordt geacht ter bevordering van de
mondgezondheid van de patiënt.
Patiëntenvoorlichting
Bestaat uit:
- Informatie
- Instructie
- Begeleiding
Patiënten informatie:
- De toestand van het gebit
- Behandelmogelijkheden
- Preventieve zorg
4
