Vorm en Functie
Inhoudsopgave
Vorm en Functie ............................................................................................................................................... 1
Hoorcollege 1 - Introductie ................................................................................................................................ 2
Hoorcollege 2 – Pijn ........................................................................................................................................... 5
Hoorcollege 3 – Bewegingsleer ....................................................................................................................... 14
Hoorcollege 4 – Occlusie en articulatie ........................................................................................................... 19
Hoorcollege 5 – Functionele anatomie van het kaakgewricht ....................................................................... 25
Hoorcollege 6 – Functionele anatomie van de kauwspieren .......................................................................... 31
Hoorcollege 7 – Innervatie van het hoofdhalsgebied ..................................................................................... 38
Hoorcollege 8 – Biomechanica van het hoofdhalsgebied............................................................................... 48
1
,Hoorcollege 1 - Introductie
Blokcoördinator: Michail Koutris
Orale kinesiologie: beweging van de onderkaak
- Normale functie
- Functieverlies
- Functieherstel
Door kauwen en gapen kun je slijtage en pijn krijgen. Door iemand met anorexia/boulimia
kun je veel gebitsslijtage krijgen, door de vele reflux. Bij pijn kun je dit bestrijden door
restauraties te maken of een knarsplaatje te maken.
Doel van dit blok
Het verkrijgen van inzicht in de normale bewegingsfunctie van het kauwstelsel:
- Spieren: m. Oralis
- Gewrichten
- Dentitie
- Invloed van pijn
Het kauwstelsel gebruiken we onder andere voor: spreken, kauwen, bijten, slikken, etc.
Bewegingen van de onderkaak zijn complex en niet eenvoudig te bespreken.
Leerdoelen
- Op basis van de anatomie de sensorische en motorische functie van het kauwstelsel
uit te leggen.
- Op basis van de bewegingen van de onderkaak de occlusie en articulatie in de mond
uit te leggen.
- Verschillende concepten in occlusie- en articulatieleer te onderscheiden en toe te
passen.
- De krachten die werkzaam zijn in het kauwstelsel tijdens functies als bijten en
kauwen grafisch weer te geven en te berekenen in een anatomisch model op papier
- De effecten van pijn op de functies van het kauwstelsel uit te leggen
Plan van aanpak
- Drie dagen colleges (alles wordt opgenomen): blokdocenten: Koolstra, Korfage,
Wetselaar, Koutris
- Anatomiepracticum (is niet verplicht, maar wel handig)
- Toetsing = schriftelijk tentamen met kennis- en inzichtvragen
College onderwerpen:
- De vrije bewegingen van de onderkaak in 3D:
a. Openen, sluiten, proale (voor en achter) en laterale (links en rechts)
bewegingen
b. Simplificeren van de complexe bewegingen van de onderkaak
c. Koolstra: relatie anatomie en functie
d. Wetselaar: klinische relevantie
- Restauratief herstel:
a. Relatie tussen occlusie en articulatie en de bewegingen van de onderkaak
2
, b. Richtlijnen bij restauratief herstel
c. Occlusie en articulatieconcepten
d. Wetselaar
- Bijten en kauwen:
a. Rol van sensibiliteit: Koolstra innervatie
b. Krachten in het kauwstelsel: Koolstra biomechanica
c. Invloed van pijn op de normale bewegingsfunctie van het kauwstelsel:
Koutris, pijn
Bij pijn kan de patiënt de bewegingen minder doen. Als iemand links gewrichtspijn heeft dan
gaat de mond naar links
Aanbevolen literatuur
- Eijden: Syllabus Functionele anatomie van het kauwstelsel
- Marieb: Human anatomy and physiology
- COO-programma’s: Functionele anatomie van het kauwstelsel, kauwspieren en
kaakgewricht, zenuwvoorziening van hoofdhals
- Prometheus: Hoofd, hals en neuroanatomie
- Naeije M: Orale kinesiologie: temporomandibulaire disfucnties, brugisme
gebitsattrtie en slaapapneu
- Belangrijkste: tijdens de colleges zullen leessuggesties te geven. Hierbij zijn de
colleges altijd belangrijker dan tekstboeken (doorslaggevend).
Tentamenvragen
Mevrouw Jansen meldt zich bij u in de praktijk voor haar PMO. U vraagt haar om haar mond
te openen om dit onderzoek uit te kunnen voeren. Welke spier wordt omschreven als een
kaakopener:
A. m. Pterygoideus lateralis,
B. m. Pterygoideus medialis,
C. m. Stylohyoideus,
D. m. Omohyoideus
Mevrouw Jansen rapporteert pijn tijdens het openen van haar mond. De pijn is acuut en is
een week geleden ontstaan toen ze een bal tegen haar kaak kreeg. Wat is de functie van
acute pijn:
A. Acute pijn is een onaangename sensorische ervaring die verder geen functie heeft
voor het organisme
B. Acute pijn is een onaangename emotionele ervaring die verder geen functie heeft
voor het organisme
C. Acute pijn is een alarmsignaal waarop het organisme moet reageren om verdere
weefselschade te voorkomen
D. Acute pijn is een alarmsignaal waarop het organisme moet reageren om verdere
psychologische problemen te voorkomen
Welke bewegingen maken de kaakkopjes bij het openen van de mond bij een geretardeerde
contactpositie (RCP):
A. De kaakkopjes roteren om vervolgens te transleren
3
, B. De kaakkopjes transleren om vervolgens te roteren
C. De kaakkopjes roteren
D. De kaakkopjes transleren
Anatomie introductie
Functionele anatomie:
- Functionele anatomie van het kaakgewricht, de kauwspieren en biomechanica
- Zenuwvoorziening van het kauwstelsel (innervatie)
Leerstof:
- In totaal 11 colleges: 7 voor kaakgewricht, kauwspieren en biomechanica en 4 voor
zenuwvoorziening
a. 10 april: Kaakgewricht 2, kauwspieren 3
b. 17 april: Innervatie 4, biomechanica 2
- Practicum: dinsdagmiddag 16 april (Koolstra en Korfage).
a. Meenemen Anatomische atlas (Prometheus)
- E-learning: zie Canvas voor COO-programma’s
- Syllabus meenemen naar colleges en worden samen ingevuld
Nuttige links voor anatomie:
AclandAnatomy.com
AnatomicalTerms.info
KahnAcademy.org
4
Inhoudsopgave
Vorm en Functie ............................................................................................................................................... 1
Hoorcollege 1 - Introductie ................................................................................................................................ 2
Hoorcollege 2 – Pijn ........................................................................................................................................... 5
Hoorcollege 3 – Bewegingsleer ....................................................................................................................... 14
Hoorcollege 4 – Occlusie en articulatie ........................................................................................................... 19
Hoorcollege 5 – Functionele anatomie van het kaakgewricht ....................................................................... 25
Hoorcollege 6 – Functionele anatomie van de kauwspieren .......................................................................... 31
Hoorcollege 7 – Innervatie van het hoofdhalsgebied ..................................................................................... 38
Hoorcollege 8 – Biomechanica van het hoofdhalsgebied............................................................................... 48
1
,Hoorcollege 1 - Introductie
Blokcoördinator: Michail Koutris
Orale kinesiologie: beweging van de onderkaak
- Normale functie
- Functieverlies
- Functieherstel
Door kauwen en gapen kun je slijtage en pijn krijgen. Door iemand met anorexia/boulimia
kun je veel gebitsslijtage krijgen, door de vele reflux. Bij pijn kun je dit bestrijden door
restauraties te maken of een knarsplaatje te maken.
Doel van dit blok
Het verkrijgen van inzicht in de normale bewegingsfunctie van het kauwstelsel:
- Spieren: m. Oralis
- Gewrichten
- Dentitie
- Invloed van pijn
Het kauwstelsel gebruiken we onder andere voor: spreken, kauwen, bijten, slikken, etc.
Bewegingen van de onderkaak zijn complex en niet eenvoudig te bespreken.
Leerdoelen
- Op basis van de anatomie de sensorische en motorische functie van het kauwstelsel
uit te leggen.
- Op basis van de bewegingen van de onderkaak de occlusie en articulatie in de mond
uit te leggen.
- Verschillende concepten in occlusie- en articulatieleer te onderscheiden en toe te
passen.
- De krachten die werkzaam zijn in het kauwstelsel tijdens functies als bijten en
kauwen grafisch weer te geven en te berekenen in een anatomisch model op papier
- De effecten van pijn op de functies van het kauwstelsel uit te leggen
Plan van aanpak
- Drie dagen colleges (alles wordt opgenomen): blokdocenten: Koolstra, Korfage,
Wetselaar, Koutris
- Anatomiepracticum (is niet verplicht, maar wel handig)
- Toetsing = schriftelijk tentamen met kennis- en inzichtvragen
College onderwerpen:
- De vrije bewegingen van de onderkaak in 3D:
a. Openen, sluiten, proale (voor en achter) en laterale (links en rechts)
bewegingen
b. Simplificeren van de complexe bewegingen van de onderkaak
c. Koolstra: relatie anatomie en functie
d. Wetselaar: klinische relevantie
- Restauratief herstel:
a. Relatie tussen occlusie en articulatie en de bewegingen van de onderkaak
2
, b. Richtlijnen bij restauratief herstel
c. Occlusie en articulatieconcepten
d. Wetselaar
- Bijten en kauwen:
a. Rol van sensibiliteit: Koolstra innervatie
b. Krachten in het kauwstelsel: Koolstra biomechanica
c. Invloed van pijn op de normale bewegingsfunctie van het kauwstelsel:
Koutris, pijn
Bij pijn kan de patiënt de bewegingen minder doen. Als iemand links gewrichtspijn heeft dan
gaat de mond naar links
Aanbevolen literatuur
- Eijden: Syllabus Functionele anatomie van het kauwstelsel
- Marieb: Human anatomy and physiology
- COO-programma’s: Functionele anatomie van het kauwstelsel, kauwspieren en
kaakgewricht, zenuwvoorziening van hoofdhals
- Prometheus: Hoofd, hals en neuroanatomie
- Naeije M: Orale kinesiologie: temporomandibulaire disfucnties, brugisme
gebitsattrtie en slaapapneu
- Belangrijkste: tijdens de colleges zullen leessuggesties te geven. Hierbij zijn de
colleges altijd belangrijker dan tekstboeken (doorslaggevend).
Tentamenvragen
Mevrouw Jansen meldt zich bij u in de praktijk voor haar PMO. U vraagt haar om haar mond
te openen om dit onderzoek uit te kunnen voeren. Welke spier wordt omschreven als een
kaakopener:
A. m. Pterygoideus lateralis,
B. m. Pterygoideus medialis,
C. m. Stylohyoideus,
D. m. Omohyoideus
Mevrouw Jansen rapporteert pijn tijdens het openen van haar mond. De pijn is acuut en is
een week geleden ontstaan toen ze een bal tegen haar kaak kreeg. Wat is de functie van
acute pijn:
A. Acute pijn is een onaangename sensorische ervaring die verder geen functie heeft
voor het organisme
B. Acute pijn is een onaangename emotionele ervaring die verder geen functie heeft
voor het organisme
C. Acute pijn is een alarmsignaal waarop het organisme moet reageren om verdere
weefselschade te voorkomen
D. Acute pijn is een alarmsignaal waarop het organisme moet reageren om verdere
psychologische problemen te voorkomen
Welke bewegingen maken de kaakkopjes bij het openen van de mond bij een geretardeerde
contactpositie (RCP):
A. De kaakkopjes roteren om vervolgens te transleren
3
, B. De kaakkopjes transleren om vervolgens te roteren
C. De kaakkopjes roteren
D. De kaakkopjes transleren
Anatomie introductie
Functionele anatomie:
- Functionele anatomie van het kaakgewricht, de kauwspieren en biomechanica
- Zenuwvoorziening van het kauwstelsel (innervatie)
Leerstof:
- In totaal 11 colleges: 7 voor kaakgewricht, kauwspieren en biomechanica en 4 voor
zenuwvoorziening
a. 10 april: Kaakgewricht 2, kauwspieren 3
b. 17 april: Innervatie 4, biomechanica 2
- Practicum: dinsdagmiddag 16 april (Koolstra en Korfage).
a. Meenemen Anatomische atlas (Prometheus)
- E-learning: zie Canvas voor COO-programma’s
- Syllabus meenemen naar colleges en worden samen ingevuld
Nuttige links voor anatomie:
AclandAnatomy.com
AnatomicalTerms.info
KahnAcademy.org
4
