Kleine samenvatting inleiding bestuursrecht
Week 1
Bestuursrecht is alles waar de overheid regels over kan/wil/mag opstellen. De verhouding
tussen de overheid en burgers is van belang. Het bestuursrecht bepaalt regels voor als de
overheid macht uitoefent door publiekrechtelijke bevoegdheden.
Kern:
- De overheid kan eenzijdig de rechtspositie van burgers vaststellen.
- De overheid oefent macht uit.
Staatsrecht gaat vooral over de grondregels voor de organisatie van de staat.
Factoren voor vraag naar actief optreden van de overheid, ontstaan bestuursrecht:
- Groei van de bevolking
- Technische ontwikkelingen
- De opkomst van de verzorgingsstaat
Onderscheid:
- Awb/algemeen bestuursrecht: verzameling van algemene bepalingen die vroeger in
losse wetten stonden. Vroeger stonden de termijnen voor de rechter en de
begrippen allemaal verschillend in losse wetten. Deze wetten zijn nu in de Awb te
vinden.
- Bijzonder bestuursrecht: de bepalingen voor specifieke gevallen staan in de
bijzondere wetten.
Functies bestuursrecht:
- Van het bestuur: instrumentele functie: het bestuursrecht geeft de overheid de
bevoegdheden om het algemeen belang te behartigen en zijn publieke taak te
vervullen.
- Voor het bestuur: normerende functie: zij geeft regels waaraan het bestuur zich bij
de uitoefening van bevoegdheden moet houden.
- Tegen het bestuur: waarborg functie: zij geeft de burger de middelen om het beleid
van het bestuur te beïnvloeden en zich daartegen teweer te stellen.
Bronnen:
- Wet- en regelgeving
- Jurisprudentie
- Annotatie (stukje door wetenschapper of praktijkjurist)
Terreinen van bestuursrecht:
- Bestuursrechtelijke organisatie
- Recht betreffende openbare orde en veiligheid
- Vreemdelingenrecht
- Omgevingsrecht
- Economisch, sociaal, cultureel, medisch en fiscaal bestuursrecht
1
,Ontstaansgeschiedenis:
- Bestuursrecht vroeger vooral bijzonder bestuursrecht, veel onderlinge verschillen
- Awb vanaf 1994, opgebouwd in tranches (= verschillende fasen waarin de wet is
opgesteld) (dit noemt men ook wel een aanbouwwet)
- Awb is ontworpen door de commissie-Scheltema
Doelen Awb:
- Bevorderen eenheid
- Systematiseren en vereenvoudigen
- Codificeren van jurisprudentie
- Regelen van algemene onderwerpen die niet goed passen in de bijzondere wetten
Gelaagde opbouw Awb:
Soorten regels Awb:
- Dwingend recht: afwijking hiervan is in beginsel niet toegestaan.
- Regelend recht: Awb bevat de hoofdregel, maar staat afwijking uitdrukkelijk toe.
- Aanvullend recht: bijzondere wet bevat de hoofdregel, maar wanneer daar niets
staat, geldt de Awb.
- Facultatief recht: de bijzondere wetgever kan een bepaling uit de Awb van
toepassing verklaren.
In bijzondere wetten mag dus niet zomaar afgeweken worden van de Awb. Dit blijkt uit de
soorten regels. De maker van de wet in formele zin mag wel afwijken van de Awb, omdat
deze op gelijke hoogte staan. Dit mag bijvoorbeeld niet bij een verordening.
Gedecentraliseerde eenheidsstaat: een centraal geregeerde staat met onderdelen die een
eigen bestuursorganisatie en een zekere mate van zelfstandigheid bezitten, maar waarvan
de onderdelen alleen een afgeleid gezag uitoefenen.
- Territoriale decentralisatie
Er zijn organen die voor een bepaald territorium een algemene bevoegdheid hebben
gekregen tot het vaststellen van algemeen verbindende voorschriften of tot het nemen van
beslissingen.
- Functionele decentralisatie
Er zijn bestuursorganen ingesteld, die slechts bevoegd zijn beslissingen te nemen voor in de
wet omschreven terreinen of functies.
Waterschappen is een mengvorm. Een waterschap is namelijk specifiek belast met de
waterstaatkundige verzorging en/of zorg van waterstaataangelegenheden binnen een
bepaald territorium.
2
, Voordeel: de overheid weet wat er bij de burger speelt door de kleine afstand
Nadeel: democratische controle kan een probleem worden
Openbaar lichaam: het aantal organen dat gezamenlijk een gemeenschapsverband vormt
(provincie, staat en gemeente)
Hierbinnen bestaan bestuursorganen. Zij kennen een algemeen bestuur, een dagelijks
bestuur en een voorzitter.
- Territoriale openbare lichamen
- Functionele openbare lichamen
Als de rechtspersoonlijkheid uit een bijzondere publiekrechtelijke wet volgt, noemt men dit
sui generis.
3 kernbegrippen:
1. Belanghebbende 1:2
2. Besluit 1:3: beslissing van een bestuursorgaan
3. Bestuursorgaan 1:1
Bestuursorgaan
Waarom is het zijn van een bestuursorgaan van belang?
- De Awb is alleen van toepassing op het handelen van bestuursorganen
- Geen bestuursorgaan, geen besluit
- Geen besluit, geen bestuursrechter
Waarom liever de bestuursrechter dan de civiele rechter?
- Laagdrempelig
o Geen verplichting om advocaat in te schakelen
o Lage griffierechten (= factuur van de rechtbank)
o Relatief informele procedure
- Procedurele rechtvaardigheid
o Lage eisen aan het beroepschrift
o Actieve rol van de bestuursrechter (hij weet dat degene die procedeert
misschien niet zoveel weet van de wet) (overheid is machtig)
ongelijkheidscompensatie
1:1:
a. Een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld A-
orgaan
b. Een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed B-orgaan
Publiekrechtelijk: 2:1 BW
Privaatrechtelijk: 2:3 BW
Waarom het onderscheid tussen A- en B-organen?
- A-organen zijn voor alle handelingen (ook privaatrechtelijk en feitelijk) gebonden aan
de Awb.
- B-organen zijn alleen aan de Awb gebonden voor zover zij publiekrechtelijke
bevoegdheden uitoefenen.
3
Week 1
Bestuursrecht is alles waar de overheid regels over kan/wil/mag opstellen. De verhouding
tussen de overheid en burgers is van belang. Het bestuursrecht bepaalt regels voor als de
overheid macht uitoefent door publiekrechtelijke bevoegdheden.
Kern:
- De overheid kan eenzijdig de rechtspositie van burgers vaststellen.
- De overheid oefent macht uit.
Staatsrecht gaat vooral over de grondregels voor de organisatie van de staat.
Factoren voor vraag naar actief optreden van de overheid, ontstaan bestuursrecht:
- Groei van de bevolking
- Technische ontwikkelingen
- De opkomst van de verzorgingsstaat
Onderscheid:
- Awb/algemeen bestuursrecht: verzameling van algemene bepalingen die vroeger in
losse wetten stonden. Vroeger stonden de termijnen voor de rechter en de
begrippen allemaal verschillend in losse wetten. Deze wetten zijn nu in de Awb te
vinden.
- Bijzonder bestuursrecht: de bepalingen voor specifieke gevallen staan in de
bijzondere wetten.
Functies bestuursrecht:
- Van het bestuur: instrumentele functie: het bestuursrecht geeft de overheid de
bevoegdheden om het algemeen belang te behartigen en zijn publieke taak te
vervullen.
- Voor het bestuur: normerende functie: zij geeft regels waaraan het bestuur zich bij
de uitoefening van bevoegdheden moet houden.
- Tegen het bestuur: waarborg functie: zij geeft de burger de middelen om het beleid
van het bestuur te beïnvloeden en zich daartegen teweer te stellen.
Bronnen:
- Wet- en regelgeving
- Jurisprudentie
- Annotatie (stukje door wetenschapper of praktijkjurist)
Terreinen van bestuursrecht:
- Bestuursrechtelijke organisatie
- Recht betreffende openbare orde en veiligheid
- Vreemdelingenrecht
- Omgevingsrecht
- Economisch, sociaal, cultureel, medisch en fiscaal bestuursrecht
1
,Ontstaansgeschiedenis:
- Bestuursrecht vroeger vooral bijzonder bestuursrecht, veel onderlinge verschillen
- Awb vanaf 1994, opgebouwd in tranches (= verschillende fasen waarin de wet is
opgesteld) (dit noemt men ook wel een aanbouwwet)
- Awb is ontworpen door de commissie-Scheltema
Doelen Awb:
- Bevorderen eenheid
- Systematiseren en vereenvoudigen
- Codificeren van jurisprudentie
- Regelen van algemene onderwerpen die niet goed passen in de bijzondere wetten
Gelaagde opbouw Awb:
Soorten regels Awb:
- Dwingend recht: afwijking hiervan is in beginsel niet toegestaan.
- Regelend recht: Awb bevat de hoofdregel, maar staat afwijking uitdrukkelijk toe.
- Aanvullend recht: bijzondere wet bevat de hoofdregel, maar wanneer daar niets
staat, geldt de Awb.
- Facultatief recht: de bijzondere wetgever kan een bepaling uit de Awb van
toepassing verklaren.
In bijzondere wetten mag dus niet zomaar afgeweken worden van de Awb. Dit blijkt uit de
soorten regels. De maker van de wet in formele zin mag wel afwijken van de Awb, omdat
deze op gelijke hoogte staan. Dit mag bijvoorbeeld niet bij een verordening.
Gedecentraliseerde eenheidsstaat: een centraal geregeerde staat met onderdelen die een
eigen bestuursorganisatie en een zekere mate van zelfstandigheid bezitten, maar waarvan
de onderdelen alleen een afgeleid gezag uitoefenen.
- Territoriale decentralisatie
Er zijn organen die voor een bepaald territorium een algemene bevoegdheid hebben
gekregen tot het vaststellen van algemeen verbindende voorschriften of tot het nemen van
beslissingen.
- Functionele decentralisatie
Er zijn bestuursorganen ingesteld, die slechts bevoegd zijn beslissingen te nemen voor in de
wet omschreven terreinen of functies.
Waterschappen is een mengvorm. Een waterschap is namelijk specifiek belast met de
waterstaatkundige verzorging en/of zorg van waterstaataangelegenheden binnen een
bepaald territorium.
2
, Voordeel: de overheid weet wat er bij de burger speelt door de kleine afstand
Nadeel: democratische controle kan een probleem worden
Openbaar lichaam: het aantal organen dat gezamenlijk een gemeenschapsverband vormt
(provincie, staat en gemeente)
Hierbinnen bestaan bestuursorganen. Zij kennen een algemeen bestuur, een dagelijks
bestuur en een voorzitter.
- Territoriale openbare lichamen
- Functionele openbare lichamen
Als de rechtspersoonlijkheid uit een bijzondere publiekrechtelijke wet volgt, noemt men dit
sui generis.
3 kernbegrippen:
1. Belanghebbende 1:2
2. Besluit 1:3: beslissing van een bestuursorgaan
3. Bestuursorgaan 1:1
Bestuursorgaan
Waarom is het zijn van een bestuursorgaan van belang?
- De Awb is alleen van toepassing op het handelen van bestuursorganen
- Geen bestuursorgaan, geen besluit
- Geen besluit, geen bestuursrechter
Waarom liever de bestuursrechter dan de civiele rechter?
- Laagdrempelig
o Geen verplichting om advocaat in te schakelen
o Lage griffierechten (= factuur van de rechtbank)
o Relatief informele procedure
- Procedurele rechtvaardigheid
o Lage eisen aan het beroepschrift
o Actieve rol van de bestuursrechter (hij weet dat degene die procedeert
misschien niet zoveel weet van de wet) (overheid is machtig)
ongelijkheidscompensatie
1:1:
a. Een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld A-
orgaan
b. Een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed B-orgaan
Publiekrechtelijk: 2:1 BW
Privaatrechtelijk: 2:3 BW
Waarom het onderscheid tussen A- en B-organen?
- A-organen zijn voor alle handelingen (ook privaatrechtelijk en feitelijk) gebonden aan
de Awb.
- B-organen zijn alleen aan de Awb gebonden voor zover zij publiekrechtelijke
bevoegdheden uitoefenen.
3
