Samenvatting Kwalitatief interviewen: kunst én kunde
Jeanine Evers
Hoofdstuk 1. Kwalitatief onderzoek, een korte inleiding
1.1 Wat is kwalitatief onderzoek?
Het kwalitatief interviewen valt onder het kwalitatieve onderzoeksproject. Wat wordt er verstaan onder
kwalitatief onderzoek? Geen eenduidige definitie.
2.2 Kenmerken van kwalitatief onderzoek
Wel zijn er gemeenschappelijke kenmerken te vinden uit al die definities
- De onderzoeker onderzoekt de natuurlijke omgeving van de respondenten door er
middenin te zitten.
- Nadrukkelijk aanwezig bij de dataverzameling, de onderzoeker verblijft in het veld en
maakt alle keuzes
- De inductieve werkwijze prevaleert, de informatie die uit het veld wordt verkregen, vormt
de belangrijkste databron.
- Het perspectief van de respondenten staat centraal
- Holistische of contextuele benadering. We kijken naar de respondent als geheel, waarin
alles op elkaar inspeelt.
- Onderzoeksresultaten vaak ik verhalende vorm
1.3 Kwalitatieve benaderingen: stromingen en methoden
epistemologie = kennisleer
Er komen twee invalshoeken uit de splitsing van kwalitatief onderzoek, deze twee invalshoeken zijn:
De paradigmatische benadering is onder te verdelen in de
1. empirisch-analytische, gestoeld op een (neo)positivistische wetenschaps- opvatting
waarbij de werkelijkheid objectief kenbaar en systematisch is georganiseerd.
2. De hermeneutisch-interpretatieve benaderingen, uitgaand van het hermeneutisch idee
van begrijpen, ontstond als verzet daartegen omdat zeker de sociale werkelijkheid niet zo
objectief kenbaar, voorspelbaar en systematisch geacht werd.
- Pragmatische benadering gaat uit van de probleemstelling van het onderzoek als
leidraad voor de methodisch-technische keuzen om het onderzoek vorm te geven
- Daarnaast is het nog het constructivisme dat uitgaat van het gegeven dat er meerdere
interpretaties van de werkelijkheid naast elkaar bestaat en dat de werkelijkheid actief
geconstrueerd wordt en altijd ‘partieel, gesitueerd en belichaamd’.
Er zijn veel kleine andere invalshoeken die ook als stroming gezien kunnen worden, denk aan:
fenomelogie, symbolische interactionisme, etnomethodologie, culturele studies, feminisme,
postmodernisme, institutionele etnografie en narratief onderzoek.
In al deze stromingen en methoden kan het kwalitatieve interview als middel om data te verzamelen een
rol spelen. Hier volgt een korte karakterisering van het kwalitatieve interview binnen de meest dominante
methoden:
- Gefundeerde theoriebenadering → eerst exploreren en als je een richting hebt
vastgesteld ga je de diepte in.
- Etnografische methode → zowel formele als informele interviews
- fenomenologie als methode → ervaring te achterhalen via gebruikmaking van
(formele) interviews en het uitschrijven van de ervaring.
Jeanine Evers
Hoofdstuk 1. Kwalitatief onderzoek, een korte inleiding
1.1 Wat is kwalitatief onderzoek?
Het kwalitatief interviewen valt onder het kwalitatieve onderzoeksproject. Wat wordt er verstaan onder
kwalitatief onderzoek? Geen eenduidige definitie.
2.2 Kenmerken van kwalitatief onderzoek
Wel zijn er gemeenschappelijke kenmerken te vinden uit al die definities
- De onderzoeker onderzoekt de natuurlijke omgeving van de respondenten door er
middenin te zitten.
- Nadrukkelijk aanwezig bij de dataverzameling, de onderzoeker verblijft in het veld en
maakt alle keuzes
- De inductieve werkwijze prevaleert, de informatie die uit het veld wordt verkregen, vormt
de belangrijkste databron.
- Het perspectief van de respondenten staat centraal
- Holistische of contextuele benadering. We kijken naar de respondent als geheel, waarin
alles op elkaar inspeelt.
- Onderzoeksresultaten vaak ik verhalende vorm
1.3 Kwalitatieve benaderingen: stromingen en methoden
epistemologie = kennisleer
Er komen twee invalshoeken uit de splitsing van kwalitatief onderzoek, deze twee invalshoeken zijn:
De paradigmatische benadering is onder te verdelen in de
1. empirisch-analytische, gestoeld op een (neo)positivistische wetenschaps- opvatting
waarbij de werkelijkheid objectief kenbaar en systematisch is georganiseerd.
2. De hermeneutisch-interpretatieve benaderingen, uitgaand van het hermeneutisch idee
van begrijpen, ontstond als verzet daartegen omdat zeker de sociale werkelijkheid niet zo
objectief kenbaar, voorspelbaar en systematisch geacht werd.
- Pragmatische benadering gaat uit van de probleemstelling van het onderzoek als
leidraad voor de methodisch-technische keuzen om het onderzoek vorm te geven
- Daarnaast is het nog het constructivisme dat uitgaat van het gegeven dat er meerdere
interpretaties van de werkelijkheid naast elkaar bestaat en dat de werkelijkheid actief
geconstrueerd wordt en altijd ‘partieel, gesitueerd en belichaamd’.
Er zijn veel kleine andere invalshoeken die ook als stroming gezien kunnen worden, denk aan:
fenomelogie, symbolische interactionisme, etnomethodologie, culturele studies, feminisme,
postmodernisme, institutionele etnografie en narratief onderzoek.
In al deze stromingen en methoden kan het kwalitatieve interview als middel om data te verzamelen een
rol spelen. Hier volgt een korte karakterisering van het kwalitatieve interview binnen de meest dominante
methoden:
- Gefundeerde theoriebenadering → eerst exploreren en als je een richting hebt
vastgesteld ga je de diepte in.
- Etnografische methode → zowel formele als informele interviews
- fenomenologie als methode → ervaring te achterhalen via gebruikmaking van
(formele) interviews en het uitschrijven van de ervaring.
