Biologie - Hoofdstuk 2 - Voortplanting (4V)
Hoofdstuk 2 Voortplanting
Paragraaf 2.1 Ongeslachtelijke voortplanting
Celdeling
- cellen kunnen zich reproduceren (voortplanten) door celdeling
bij celdeling ontstaat uit een moedercel twee identieke dochtercellen
celdeling speelt belangrijke rol in het elven van organismen
Natuurlijke wijze
Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan door celdeling nakomelingen die genetisch identiek zijn
aan de ouder.
- bacteriën, schimmels, planten en sommige dieren
De eencellige deelt zich waarna beide cellen uitgroeien tot volledige organismen
Bij zaadplanten kan op verschillende manieren ongeslachtelijke voorplanting gebeuren
Aardbeien vormen uitlopers waaraan nieuwe aardbeiplanten ontstaan
Aardappelplanten vormen knollen met knoppen
uit knop die uitloopt ontstaat een nieuwe aardappelplant
Bolgewassen planten ongeslachtelijk voort door bollen
- tussen de rokken bevinden zich knoppen
1. in voorjaar bloeit tulp uit knop
2. deel van reservevoedsel uit rokken verbruikt.
3. de rokken verschrompelen
4. overgebleven knoppen ontwikkelen zich tot nieuwe tulpenbollen
Kunstmatige wijze
Bekendste methode voor kunstmatige voortplanting is stekken
1. je snijd een stuk van een stengel of blad af
2. op het snijvlak ontwikkelen zich wortels
3. hieruit kan zich een nieuwe plant ontwikkelen
een speciale manier van stekken is weefselkweek
1. stukjes weefsel van een gezonde plant worden op een geschikte voedingsbodem met
plantenhormonen (groeistoffen) gebracht.
2. De cellen delen zich, na enkele weken is een hoeveelheid ongedifferentieerd weefsel
ontstaan; de Callus.
3. Weefsel wordt verdeeld en op andere voedingsbodem met planten hormonen gebracht.
4. Onder invloed van de hormonen differentiëren en specialiseren de cellen zich.
5. Er groeien kleine plantjes uit de Callus.
1
, Biologie - Hoofdstuk 2 - Voortplanting (4V)
Op deze manier ontstaan steeds meer plantjes met dezelfde erfelijke eigenschappen als de
moederplant.
Kloon
- een organisme dat door ongeslachtelijke voortplanting uit één organisme is ontstaan
kweken van deze individuen heet klonen
wordt toegepast voor sierbloemen en in voedingsindustrie
Celcyclus
celcyclus → periode waarin een cel ontstaat, groeit, actief is en opnieuw deelt.
→ 4 fasen: G1-, S-, G2- en M-fase.
1. interfase → eerste 3 fase dus → G1-, S-, G2
chromosomen zijn nog niet zichtbaar
G1- : groeit de cel
S- : verdubbelen DNA-moleculen, ze blijven bij het centromeer vast
zolang de DNA-moleculen aan elkaar vastzitten zijn het chromatiden
G2- : gecontroleerd op kopie fouten
2. mitose fase → laatste fase dus → M-fase
→ er ontstaan 2 nieuwe kernen
→ de chromosomen rollen zich extra op en worden zichtbaar
Stappen mitose:
1. interfase: - vindt verdubbeling van de chromosomen plaats
- je ziet nog geen aparte chromosomen
2. profase: - centrosoom is verdubbeld en elk centrosoom beweegt zich naar 1 kant van de cel
- in celkern worden chromosomen zichtbaar
- elk chromosoom bestaat uit 2 chromatiden
3. prometafase: - centrosomen hebben spoelfiguur/kernspoel van trekdraden gevormd
- kernmembraan verdwijnt
4. metafase : - chromosomen bevinden zich op equatorvlak
- trekdraden hechten zich aan centromeren van chromosomen
5. anafase: - chromatiden worden van elkaar getrokken
- van elk chromosoom wordt een chromatide naar een kant van de cel getrokken
6. telofase: - om de chromosomen ontstaat een nieuw kernmembraan
- de cel snoert zich tussen beide kernen in
Klonen
Biologische argumenten
- nakomelingen hebben soms afwijkingen en overleiden jong
Ethische argumenten
- mens mag niet ingrijpen in de natuur en dieren mogen niet worden gebruikt voor onderzoek
2
Hoofdstuk 2 Voortplanting
Paragraaf 2.1 Ongeslachtelijke voortplanting
Celdeling
- cellen kunnen zich reproduceren (voortplanten) door celdeling
bij celdeling ontstaat uit een moedercel twee identieke dochtercellen
celdeling speelt belangrijke rol in het elven van organismen
Natuurlijke wijze
Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan door celdeling nakomelingen die genetisch identiek zijn
aan de ouder.
- bacteriën, schimmels, planten en sommige dieren
De eencellige deelt zich waarna beide cellen uitgroeien tot volledige organismen
Bij zaadplanten kan op verschillende manieren ongeslachtelijke voorplanting gebeuren
Aardbeien vormen uitlopers waaraan nieuwe aardbeiplanten ontstaan
Aardappelplanten vormen knollen met knoppen
uit knop die uitloopt ontstaat een nieuwe aardappelplant
Bolgewassen planten ongeslachtelijk voort door bollen
- tussen de rokken bevinden zich knoppen
1. in voorjaar bloeit tulp uit knop
2. deel van reservevoedsel uit rokken verbruikt.
3. de rokken verschrompelen
4. overgebleven knoppen ontwikkelen zich tot nieuwe tulpenbollen
Kunstmatige wijze
Bekendste methode voor kunstmatige voortplanting is stekken
1. je snijd een stuk van een stengel of blad af
2. op het snijvlak ontwikkelen zich wortels
3. hieruit kan zich een nieuwe plant ontwikkelen
een speciale manier van stekken is weefselkweek
1. stukjes weefsel van een gezonde plant worden op een geschikte voedingsbodem met
plantenhormonen (groeistoffen) gebracht.
2. De cellen delen zich, na enkele weken is een hoeveelheid ongedifferentieerd weefsel
ontstaan; de Callus.
3. Weefsel wordt verdeeld en op andere voedingsbodem met planten hormonen gebracht.
4. Onder invloed van de hormonen differentiëren en specialiseren de cellen zich.
5. Er groeien kleine plantjes uit de Callus.
1
, Biologie - Hoofdstuk 2 - Voortplanting (4V)
Op deze manier ontstaan steeds meer plantjes met dezelfde erfelijke eigenschappen als de
moederplant.
Kloon
- een organisme dat door ongeslachtelijke voortplanting uit één organisme is ontstaan
kweken van deze individuen heet klonen
wordt toegepast voor sierbloemen en in voedingsindustrie
Celcyclus
celcyclus → periode waarin een cel ontstaat, groeit, actief is en opnieuw deelt.
→ 4 fasen: G1-, S-, G2- en M-fase.
1. interfase → eerste 3 fase dus → G1-, S-, G2
chromosomen zijn nog niet zichtbaar
G1- : groeit de cel
S- : verdubbelen DNA-moleculen, ze blijven bij het centromeer vast
zolang de DNA-moleculen aan elkaar vastzitten zijn het chromatiden
G2- : gecontroleerd op kopie fouten
2. mitose fase → laatste fase dus → M-fase
→ er ontstaan 2 nieuwe kernen
→ de chromosomen rollen zich extra op en worden zichtbaar
Stappen mitose:
1. interfase: - vindt verdubbeling van de chromosomen plaats
- je ziet nog geen aparte chromosomen
2. profase: - centrosoom is verdubbeld en elk centrosoom beweegt zich naar 1 kant van de cel
- in celkern worden chromosomen zichtbaar
- elk chromosoom bestaat uit 2 chromatiden
3. prometafase: - centrosomen hebben spoelfiguur/kernspoel van trekdraden gevormd
- kernmembraan verdwijnt
4. metafase : - chromosomen bevinden zich op equatorvlak
- trekdraden hechten zich aan centromeren van chromosomen
5. anafase: - chromatiden worden van elkaar getrokken
- van elk chromosoom wordt een chromatide naar een kant van de cel getrokken
6. telofase: - om de chromosomen ontstaat een nieuw kernmembraan
- de cel snoert zich tussen beide kernen in
Klonen
Biologische argumenten
- nakomelingen hebben soms afwijkingen en overleiden jong
Ethische argumenten
- mens mag niet ingrijpen in de natuur en dieren mogen niet worden gebruikt voor onderzoek
2
