Economie samenvatting
H7 Samenwerken
7.1 Het gevangenendilemma
Hoe herken je een conflict tussen eigenbelang en gemeenschappelijk belang?
Conflicten tussen eigenbelang en collectief belang kom je vaak tegen. Zulke
conflicten kun je analyseren met behulp van de speltheorie, deze kunnen gebaseerd
zijn op het gevangenendilemma.
↪ Prisoner’s dilemma → een keuzesituatie die voor rationeel handelende partijen
een niet optimale uitkomst oplevert.
↪ Zo een dilemma kun je op twee manieren benaderen
- Een beslisboom → geeft weer wat de mogelijke consequenties zijn voor
persoon A, uitgaande van zijn veronderstelling over het gedrag van B.
- Een Pay-offmatrix → De strategieën en consequenties van elke persoon in
een tabel gezet (zie voorbeeld tekstboek).
Er is sprake van een dominante strategie als de strategie het beste resultaat oplevert
ongeacht de strategie van een ander. Als beide partijen een dominante strategie
hebben is er sprake van een Nash-evenwicht. Geen van de partijen kan zijn
individuele resultaat verbeteren, ongeacht de strategie van de andere partij. Het
collectieve resultaat kan wel beter zijn dan het individuele resultaat. Er is dus geen
sprake van een Pareto-optimum.
Als er geen dominante strategie aanwezig is kunnen er meerdere Nash-evenwichten
zijn.
7.2 Langetermijnrelaties
Wat is de invloed van de duur van de relatie op de economische beslissing?
Partijen kunnen eenmalig of vaker tegenover elkaar staan. Als de partijen vaker met
elkaar te maken hebben kunnen ze ervoor kiezen om voor eigenbelang te gaan of
om te samenwerken. Als ze samenwerken gaat het om een coöperatief spel (geen
gevangenendilemma). Dit coöperatief spel kan op verschillende manieren ontstaan;
↪ Zelfbinding → een speler gaat zich vrijwillig binden aan een keuze (afwijken
dominante strategie, wel vervolgen anders reputatieschade).
↪ Reputatie → het bedrijf moet een goede reputatie behouden.
↪ Sociale normen → de in een samenleving aanvaarde normen beïnvloeden de
verschillende strategieën en de uitkomsten van de genomen beslissingen.
Er is een verschil tussen simultane en sequentiële beslissingen.
↪ Simultane beslissingen → beslissingen die gelijktijdig worden genomen.
↪ Sequentiële beslissingen → beslissingen die na elkaar worden genomen.
H7 Samenwerken
7.1 Het gevangenendilemma
Hoe herken je een conflict tussen eigenbelang en gemeenschappelijk belang?
Conflicten tussen eigenbelang en collectief belang kom je vaak tegen. Zulke
conflicten kun je analyseren met behulp van de speltheorie, deze kunnen gebaseerd
zijn op het gevangenendilemma.
↪ Prisoner’s dilemma → een keuzesituatie die voor rationeel handelende partijen
een niet optimale uitkomst oplevert.
↪ Zo een dilemma kun je op twee manieren benaderen
- Een beslisboom → geeft weer wat de mogelijke consequenties zijn voor
persoon A, uitgaande van zijn veronderstelling over het gedrag van B.
- Een Pay-offmatrix → De strategieën en consequenties van elke persoon in
een tabel gezet (zie voorbeeld tekstboek).
Er is sprake van een dominante strategie als de strategie het beste resultaat oplevert
ongeacht de strategie van een ander. Als beide partijen een dominante strategie
hebben is er sprake van een Nash-evenwicht. Geen van de partijen kan zijn
individuele resultaat verbeteren, ongeacht de strategie van de andere partij. Het
collectieve resultaat kan wel beter zijn dan het individuele resultaat. Er is dus geen
sprake van een Pareto-optimum.
Als er geen dominante strategie aanwezig is kunnen er meerdere Nash-evenwichten
zijn.
7.2 Langetermijnrelaties
Wat is de invloed van de duur van de relatie op de economische beslissing?
Partijen kunnen eenmalig of vaker tegenover elkaar staan. Als de partijen vaker met
elkaar te maken hebben kunnen ze ervoor kiezen om voor eigenbelang te gaan of
om te samenwerken. Als ze samenwerken gaat het om een coöperatief spel (geen
gevangenendilemma). Dit coöperatief spel kan op verschillende manieren ontstaan;
↪ Zelfbinding → een speler gaat zich vrijwillig binden aan een keuze (afwijken
dominante strategie, wel vervolgen anders reputatieschade).
↪ Reputatie → het bedrijf moet een goede reputatie behouden.
↪ Sociale normen → de in een samenleving aanvaarde normen beïnvloeden de
verschillende strategieën en de uitkomsten van de genomen beslissingen.
Er is een verschil tussen simultane en sequentiële beslissingen.
↪ Simultane beslissingen → beslissingen die gelijktijdig worden genomen.
↪ Sequentiële beslissingen → beslissingen die na elkaar worden genomen.
