Samenvatting hoofdstuk 4 klas 4 wateroverlast
Introductie
Delta Nieuw land dat ontstaat door
sedimentatie waar een rivier in
zee uitmondt
Estuarium Een trechtervormige monding
van een rivier, ontstaan door
getijdenstromen van eb en
vloed
Gemengde rivier Wordt zowel gevoed door
gletsjer- als regenwater zoals
de Rijn
Regenrivier Wordt gevoed door
regenwater, zoals de Maas
Gletsjerrivier Wordt gevoed door het
smeltwater van een gletsjer
Infiltratie Het intrekken van water in de
bodem
Bovenloop Het begin van de rivier, het
bovenste deel dat meestal in
de bergen stroomt
Middenloop Het middelste deel van de
rivier, tussen boven- en
benedenloop
Benedenloop Het laagste deel van de rivier,
net voor hij de zee in stroomt.
Stroomgebied Het gebied waarbinnen al het
regen-en smeltwater via een
hoofdrivier naar zee stroomt
Paragraaf 4.1 rivieren
Stroomstelsel: een rivier met al haar zijrivieren
Stroomgebied: gebied waarbinnen al het regen- en smeltwater via een hoofdrivier naar zee stroomt
Waterscheiding: de grens tussen twee stroomgebieden (altijd gebergten of verhogingen in het
landschap)
Een stroomstelsel is te verdelen in drie delen:
-Bovenloop: het begin van een rivier, het bovenste deel dat meestal in de bergen stroomt (veel
erosie)
-Middenloop: middelste deel v.e. rivier, tussen boven- en benedenloop (zowel sedimentatie als
erosie)
-Benedenloop: laagste deel van een rivier, net voordat hij in zee stroomt (hier vindt vooral
sedimentatie plaats)
, Verval: hoogteverschil tussen twee punten
Verhang: verschil in hoogte per kilometer
Hoe snel neerslag in de rivier terechtkomt hangt af van:
-de aard van de vegetatie in een stroomgebied
-de aard van de bodem en onderliggend gesteente in een stroomgebied. (Korrelgrootte en poreusiteit)
Vertragingstijd: de tijd die water nodig heeft om na een regenbui in de rivier te komen.
Piekafvoer: Maximale afvoer in hoogwaterperiode
Regiem: de schommelingen in de waterafvoer van een rivier gedurende een jaar
Debiet: de totale hoeveelheid water die een rivier afvoert op een bepaalde plek per tijdseenheid (vaak per
sec.)
Regiem wordt bepaald door aard van de rivier:
Gletsjerrivier: gevoed door smeltwater uit de bergen. Hoge waterstanden in voorjaar.
Regenrivier: gevoed door regenwater. Hoge waterstanden in natte maanden. Bijv: Maas.
Gemengde rivier: gevoed door smeltwater en en door regenwater. Regelmatig regiem. Bijv. De Rijn.
Gevolgen van klimaatverandering:
-Elke graad temperatuurstijging: 1-3% meer neerslag: hoger debiet.
-Meer extreme weersituaties: piekafvoeren kunnen voor overstromingen zorgen/ onregelmatiger
neerslagregiem.
0
-Stijging temperatuur in NL met 2 C: stijging zeespiegel met 60 cm: Maas en Rijn kunnen hun water
slechter kwijt.
De combinatie bodemdaling en versterkt broeikaseffect zorgen er voor dat het water blijft dreigen. In de
Noordzee staat het water extra laag bij doodtij en extra hoog bij springtij.
Paragraaf 4.2 de kust
Tot aan middeleeuwen: regelmatig overstromingen in kustprovincies.
Naast overlast, ook klei-afzettingen (vruchtbaar!)
kustgebied veranderde steeds: dynamiek.
Oorspronkelijk komt het zand van de noordzeebodem. Het is aan land gebracht door verschillende
processen:
-Zeestroming (= stroming van zeewater veroorzaakt door wind en getijde) en golfwerking
-Zo ontstaan strandwallen (brede zandbanken parallel aan de kust, ontstaan uit zand dat door de golven op de
kust wordt geworpen)
-Droge strandwallen kunnen door wind worden verplaatst en duinen vormen.
Introductie
Delta Nieuw land dat ontstaat door
sedimentatie waar een rivier in
zee uitmondt
Estuarium Een trechtervormige monding
van een rivier, ontstaan door
getijdenstromen van eb en
vloed
Gemengde rivier Wordt zowel gevoed door
gletsjer- als regenwater zoals
de Rijn
Regenrivier Wordt gevoed door
regenwater, zoals de Maas
Gletsjerrivier Wordt gevoed door het
smeltwater van een gletsjer
Infiltratie Het intrekken van water in de
bodem
Bovenloop Het begin van de rivier, het
bovenste deel dat meestal in
de bergen stroomt
Middenloop Het middelste deel van de
rivier, tussen boven- en
benedenloop
Benedenloop Het laagste deel van de rivier,
net voor hij de zee in stroomt.
Stroomgebied Het gebied waarbinnen al het
regen-en smeltwater via een
hoofdrivier naar zee stroomt
Paragraaf 4.1 rivieren
Stroomstelsel: een rivier met al haar zijrivieren
Stroomgebied: gebied waarbinnen al het regen- en smeltwater via een hoofdrivier naar zee stroomt
Waterscheiding: de grens tussen twee stroomgebieden (altijd gebergten of verhogingen in het
landschap)
Een stroomstelsel is te verdelen in drie delen:
-Bovenloop: het begin van een rivier, het bovenste deel dat meestal in de bergen stroomt (veel
erosie)
-Middenloop: middelste deel v.e. rivier, tussen boven- en benedenloop (zowel sedimentatie als
erosie)
-Benedenloop: laagste deel van een rivier, net voordat hij in zee stroomt (hier vindt vooral
sedimentatie plaats)
, Verval: hoogteverschil tussen twee punten
Verhang: verschil in hoogte per kilometer
Hoe snel neerslag in de rivier terechtkomt hangt af van:
-de aard van de vegetatie in een stroomgebied
-de aard van de bodem en onderliggend gesteente in een stroomgebied. (Korrelgrootte en poreusiteit)
Vertragingstijd: de tijd die water nodig heeft om na een regenbui in de rivier te komen.
Piekafvoer: Maximale afvoer in hoogwaterperiode
Regiem: de schommelingen in de waterafvoer van een rivier gedurende een jaar
Debiet: de totale hoeveelheid water die een rivier afvoert op een bepaalde plek per tijdseenheid (vaak per
sec.)
Regiem wordt bepaald door aard van de rivier:
Gletsjerrivier: gevoed door smeltwater uit de bergen. Hoge waterstanden in voorjaar.
Regenrivier: gevoed door regenwater. Hoge waterstanden in natte maanden. Bijv: Maas.
Gemengde rivier: gevoed door smeltwater en en door regenwater. Regelmatig regiem. Bijv. De Rijn.
Gevolgen van klimaatverandering:
-Elke graad temperatuurstijging: 1-3% meer neerslag: hoger debiet.
-Meer extreme weersituaties: piekafvoeren kunnen voor overstromingen zorgen/ onregelmatiger
neerslagregiem.
0
-Stijging temperatuur in NL met 2 C: stijging zeespiegel met 60 cm: Maas en Rijn kunnen hun water
slechter kwijt.
De combinatie bodemdaling en versterkt broeikaseffect zorgen er voor dat het water blijft dreigen. In de
Noordzee staat het water extra laag bij doodtij en extra hoog bij springtij.
Paragraaf 4.2 de kust
Tot aan middeleeuwen: regelmatig overstromingen in kustprovincies.
Naast overlast, ook klei-afzettingen (vruchtbaar!)
kustgebied veranderde steeds: dynamiek.
Oorspronkelijk komt het zand van de noordzeebodem. Het is aan land gebracht door verschillende
processen:
-Zeestroming (= stroming van zeewater veroorzaakt door wind en getijde) en golfwerking
-Zo ontstaan strandwallen (brede zandbanken parallel aan de kust, ontstaan uit zand dat door de golven op de
kust wordt geworpen)
-Droge strandwallen kunnen door wind worden verplaatst en duinen vormen.
