Samenvatting aardrijkskunde hoofdstuk 3 klas 6
Voorkennis
Bodemerosie Het wegspoelen of wegwaaien
van de vruchtbare humusrijke
bovenlaag
Convergente plaatgrens Plaatgrenzen waarbij
aardplaten naar elkaar toe
bewegen
Erosie De uitschurende werking van
puinhoudend wind water en ijs
Explosieve eruptie Een explosief verlopende
uitbarsting van een vulkaan
Geofactoren De onderdelen van een lands
hap die op elkaar inwerken en
samen de processen aan en
het uiterlijk van het
aardoppervlak bepalen
Klimaatfactoren Oorzaken voor
klimaatverschillen
Landdegradatie De processen aan het
aardoppervlak waardoor grond
minder goed bruikbaar is voor
landbouw
Ontbossing Het verdwijnen van bos door
menselijke activiteiten
Pyroclastica Al het materiaal dat bij een
vulkaanuitbarsting in de lucht
wordt geslingerd, zoals lava, as
en stenen
Stratovulkaan Kegelvormige vulkaan die
bestaat uit een gelaagde
opbouw van afwisselend as-
en lavalagen
Paragraaf 3.1 platentektoniek rond de Middellandse Zee
De middellandse zee ligt op een convergente plaatgrens; Afrikaanse plaat beweegt naar de
Euraziatische plaat toe.
Afrika draait richting Europa, deze beweging wordt aangedreven door het wegzakken van
oceanische korst. Dit vind in het oostelijk deel van de middellandse zee nogsteeds plaats.
De Euraziatische plaat beweegt een beetje weg van Afrika —> hierdoor zijn er op de convergente
plaatgrens ook rekkrachten.
Sterkste rek in westelijke deel van de middellandse zee. Hier draait de Afrikaanse plaat een beetje
van Euraziatische af, de convergerende beweging is hier het minst en de rek dus het sterkst. De
continentale korst van de Euraziatische plaat is uitgerekt en verzwakt.
—> hierdoor bestaat de Tyrrheense Zee uit laaggelegen bekkens ipv hoge gebergten.
, De Apulische plaat is het kleine stukje van Afrika wat door de draaiing en uitrekking van de
Tyrrheense zee nog over is, dit is een microplaat.
GB 126A
Door convergentie en divergentie zijn er verschillende mini-oceanen ontstaan die weer dichtgedrukt
zijn. Op deze plekken vinden we nu jonge gebergten, alpiene plooiingsgebieden.
(Bv. Alpen, Pyreneeën en de Karpaten)
Deze alpiene plooiingsgebergten bestaan uit sedimentgesteenten die gevormd zijn uit lagen zand,
klei en kalk die eerder afgezet zijn op de bodem van de zee.
Als de rek heel groot is kan er magma van grote diepte omhoog komen en nieuwe oceanische korst
vormen.
De Egeïsche Zee is door rek verzakt, maar de verzakkingen zijn beperkt gebleven en daarom weken
de toppen van de gebergten nog boven zee uit (Griekse eilanden).
Turkije kwam los van de Euraziatische plaat, omdat de Arabische plaat losbrak van de Afrikaanse
plaat. De Arabische plaat ging snel naar het noorden. Turkije kwam vast te liggen en moest naar het
westen bewegen (de Anatolische plaat). Dit gebeurd langs de Noord-Anatolische breuklijn.
—>transforme plaatbeweging en hierdoor zijn er zware aardbevingen in Turkije.
De Egeïsche en Anatolische plaat zijn aparte micro-platen.
De middellandse zee bestaat uit microplaten.
De Iberische plaat (Spanje en Portugal) draait op het scharnierpunt van Afrika en Europa rond.
—>daarom lopen de gebergten van Spanje in alle richtingen.
Op de grens van Euraziatische en Afrikaanse plaat vind je gebergten van Marokko, Algerije en
Tunesië.
De Apennijnen bestaan uit sedimentgesteenten die komen van de Apulische plaat. Omdat de
Apulische plaat steeds meer klem kwam te zitten zijn deze sedimentgesteenten omhoog geduwd
over Italië.
Op de randen van de Anatolische plaat vind je ook gebergten, het Pontisch gebergte in het noorden
en het Taurusgbergte in het zuiden.
Voorkennis
Bodemerosie Het wegspoelen of wegwaaien
van de vruchtbare humusrijke
bovenlaag
Convergente plaatgrens Plaatgrenzen waarbij
aardplaten naar elkaar toe
bewegen
Erosie De uitschurende werking van
puinhoudend wind water en ijs
Explosieve eruptie Een explosief verlopende
uitbarsting van een vulkaan
Geofactoren De onderdelen van een lands
hap die op elkaar inwerken en
samen de processen aan en
het uiterlijk van het
aardoppervlak bepalen
Klimaatfactoren Oorzaken voor
klimaatverschillen
Landdegradatie De processen aan het
aardoppervlak waardoor grond
minder goed bruikbaar is voor
landbouw
Ontbossing Het verdwijnen van bos door
menselijke activiteiten
Pyroclastica Al het materiaal dat bij een
vulkaanuitbarsting in de lucht
wordt geslingerd, zoals lava, as
en stenen
Stratovulkaan Kegelvormige vulkaan die
bestaat uit een gelaagde
opbouw van afwisselend as-
en lavalagen
Paragraaf 3.1 platentektoniek rond de Middellandse Zee
De middellandse zee ligt op een convergente plaatgrens; Afrikaanse plaat beweegt naar de
Euraziatische plaat toe.
Afrika draait richting Europa, deze beweging wordt aangedreven door het wegzakken van
oceanische korst. Dit vind in het oostelijk deel van de middellandse zee nogsteeds plaats.
De Euraziatische plaat beweegt een beetje weg van Afrika —> hierdoor zijn er op de convergente
plaatgrens ook rekkrachten.
Sterkste rek in westelijke deel van de middellandse zee. Hier draait de Afrikaanse plaat een beetje
van Euraziatische af, de convergerende beweging is hier het minst en de rek dus het sterkst. De
continentale korst van de Euraziatische plaat is uitgerekt en verzwakt.
—> hierdoor bestaat de Tyrrheense Zee uit laaggelegen bekkens ipv hoge gebergten.
, De Apulische plaat is het kleine stukje van Afrika wat door de draaiing en uitrekking van de
Tyrrheense zee nog over is, dit is een microplaat.
GB 126A
Door convergentie en divergentie zijn er verschillende mini-oceanen ontstaan die weer dichtgedrukt
zijn. Op deze plekken vinden we nu jonge gebergten, alpiene plooiingsgebieden.
(Bv. Alpen, Pyreneeën en de Karpaten)
Deze alpiene plooiingsgebergten bestaan uit sedimentgesteenten die gevormd zijn uit lagen zand,
klei en kalk die eerder afgezet zijn op de bodem van de zee.
Als de rek heel groot is kan er magma van grote diepte omhoog komen en nieuwe oceanische korst
vormen.
De Egeïsche Zee is door rek verzakt, maar de verzakkingen zijn beperkt gebleven en daarom weken
de toppen van de gebergten nog boven zee uit (Griekse eilanden).
Turkije kwam los van de Euraziatische plaat, omdat de Arabische plaat losbrak van de Afrikaanse
plaat. De Arabische plaat ging snel naar het noorden. Turkije kwam vast te liggen en moest naar het
westen bewegen (de Anatolische plaat). Dit gebeurd langs de Noord-Anatolische breuklijn.
—>transforme plaatbeweging en hierdoor zijn er zware aardbevingen in Turkije.
De Egeïsche en Anatolische plaat zijn aparte micro-platen.
De middellandse zee bestaat uit microplaten.
De Iberische plaat (Spanje en Portugal) draait op het scharnierpunt van Afrika en Europa rond.
—>daarom lopen de gebergten van Spanje in alle richtingen.
Op de grens van Euraziatische en Afrikaanse plaat vind je gebergten van Marokko, Algerije en
Tunesië.
De Apennijnen bestaan uit sedimentgesteenten die komen van de Apulische plaat. Omdat de
Apulische plaat steeds meer klem kwam te zitten zijn deze sedimentgesteenten omhoog geduwd
over Italië.
Op de randen van de Anatolische plaat vind je ook gebergten, het Pontisch gebergte in het noorden
en het Taurusgbergte in het zuiden.
