THEMA 3 - STOFWISSELING
Begrippen Definitie Functie Gerelateerde
begrippen
Stofwisseling geheel van chemische Cellen nemen stoffen op uit omgeving
(metabolisme) omzettingsprocessen in organisme en zetten die om in andere stoffen,
voor de opbouw van de cel en de
energievoorziening
Basale metabolisme stofwisseling van organisme in rust Stofwisseling
(grondstofwisseling)
Chemische energie energie die in atoombindingen van
energierijke stoffen is opgeslagen
Glucose belangrijk monosacharide met 6 C- - Belangrijk voor stofwisseling als Dissimilatie
atomen, wordt gevormd bij de brandstof en bouwstof Stofwisseling
fotosynthese en afgebroken bij de - Grondstof voor vorming van andere Voortgezette
dissimilatie organische stoffen bij voortgezette assimilatie
assimilatie
Assimilatie opbouw van organische moleculen uit
kleinere moleculen
(energie is nodig)
Dissimilatie afbraak van grote organische moleculen Energie komt beschikbaar voor
tot kleinere moleculen celprocessen, zoals assimilatie of
stoffentransport
Koolstofassimilatie glucose vormen uit koolstofdioxide en Glucose
water
Voortgezette assimilatie omzetting van producten van de Grote organische moleculen met Koolstofassimilatie
koolstofassimilatie in andere organische energierijke bindingen ontstaan
stoffen
ATP (adenosinetrifosfaat) stof, waarvan elk molecuul drie - Het loskoppelen van de fosfaatgroep ADP
fosfaatgroepen bevat die gebonden zijn uit ATP levert vrije energie, die Voortgezette
door een energierijke binding. ATP gebruikt wordt voor allerlei assimilatie
ontstaat uit ADP door toevoeging van energieverbruikende processen in de Aminozuren
energie en anorganisch fosfaat cel.
- Levert energie voor voortgezette
assimilatie
- Levert energie voor opbouw
aminozuurmoleculen
ADP (adenosinedifosfaat) stof waarvan elk molecuul twee Hydrolyse van ATP levert ATP
fosfaatgroepen bevat die gebonden zijn anorganisch fosfaat, ADP en een
met een energierijke binding. bepaalde hoeveelheid energie. ADP
Uit ADP ontstaat, door toevoeging van speelt een grote rol in
anorganisch fosfaat en een bepaalde stofwisselingsprocessen
hoeveelheid energie, ATP
NAD+ energiedrager-molecuul, co-enzym van de Neemt gemakkelijk waterstof op en Dissimilatie
dissimilatie geeft af
NADP+ energiedrager-molecuul, co-enzym van de Neemt gemakkelijk waterstof op en Assimilatie
C-assimilatie geeft af
Fosforylering binden van fosfaatgroep aan een stof Door binding van fosfaatgroep aan ADP
ADP ontstaat ATP ATP
Pi ‘inorganic phosphate’, vrije fosfaatgroep in Fosforylering
reactievergelijking
Enzymen eiwitten die chemische Door inwerking van enzym op Substraat
omzettingsprocessen katalyseren substraat wordt energiedrempel Energiedrempel
(mogelijk maken of versnellen), zonder verlaagd, zodat minder Activeringsenergie
zelf verbruikt te worden activeringsenergie nodig is
Actieve centrum deel van het molecuul waar de reactie Zodra substraat aan actieve centrum Enzym
plaatsvindt bindt, vindt reactie plaats Substraat
, Substraat stof waarop enzym inwerkt Zodra substraat aan actieve centrum Enzym
bindt, vindt reactie plaats Actieve centrum
Substraatspecifiek elk enzym kan slechts inwerken op één
stof (of één groep stoffen) en elke reactie
vereist een eigen enzym
Reactieproduct stof of stoffen die bij reactie ontstaan
Enzym-substraatcomplex complex dat ontstaat doordat het Enzym
(E-S-complex) substraat op een speciale manier in het Actieve centrum
actieve centrum aan het enzym wordt Substraat
gebonden
Cofactor molecuul dat een enzym nodig heeft naast Enzym
substraat om goed te werken
Apo-enzym het enzymmolecuul; eiwitachtige deel van
enzym
Co-enzym naam voor een cofactor wanneer dit een
organische stof is
ATP’ase transporteiwitten in membranen van cellen Transporteren actief ionen m.b.v.
of celorganellen energie uit omzetting van ATP in ADP
en Pi
ATP-synthase (ATP’ase) enzym verantwoordelijk voor de vorming
van ATP
Energiedrempel minimale hoeveelheid energie die nodig is
om reactie op gang te brengen
Activeringsenergie energie die moet worden toegevoerd om
reactie op gang te brengen
Reactie-energie energie die bij reactie vrijkomt
Enzymactiviteit mate waarin enzym reactie versnelt; Enzym
hoeveelheid substraat die per tijdseenheid
wordt omgezet of hoeveelheid
reactieproduct die per tijdseenheid
ontstaat.
Denaturatie verlies van ruimtelijke structuur
pH (zuurgraad) maat voor concentratie van opgeloste H+
ionen
Optimumkromme kromme waarbij het verband tussen een
factor en een activiteit is uitgezet
Activator stof die bindt aan enzymmolecuul Verhoogt enzymactiviteit enzymactiviteit
Remstof stof die bindt aan enzymmolecuul Verlaagt enzymactiviteit enzymactiviteit
Reactieketens reeks van opeenvolgende Het eindproduct kan remstof zijn op Remstof
stofwisselingsreacties die leidt tot een enzym in reactieketen Enzym
eindproduct
Fotosynthese proces waarbij water en koolstofdioxide Koolstofassimilatie
m.b.v. zonlicht worden omgezet in
zuurstof en glucose
Chlorofyl groene kleurstof (bladgroen) in chloroplast Absorbeert energie uit licht Chloroplast
Chloroplast bladgroenkorrels Hier vindt fotosynthese plaats Thylakoïd
Thylakoïd membraan-omsloten compartiment in Scheidt binnenste van thylakoïde Chloroplast
chloroplasten en cyanobacteriën (lumen) van het stroma (dikke
vloeistof in chloroplast)
Lichtreactie deelproces van de fotosynthese waarbij Lichtenergie wordt gebruikt voor de Co-enzym
Begrippen Definitie Functie Gerelateerde
begrippen
Stofwisseling geheel van chemische Cellen nemen stoffen op uit omgeving
(metabolisme) omzettingsprocessen in organisme en zetten die om in andere stoffen,
voor de opbouw van de cel en de
energievoorziening
Basale metabolisme stofwisseling van organisme in rust Stofwisseling
(grondstofwisseling)
Chemische energie energie die in atoombindingen van
energierijke stoffen is opgeslagen
Glucose belangrijk monosacharide met 6 C- - Belangrijk voor stofwisseling als Dissimilatie
atomen, wordt gevormd bij de brandstof en bouwstof Stofwisseling
fotosynthese en afgebroken bij de - Grondstof voor vorming van andere Voortgezette
dissimilatie organische stoffen bij voortgezette assimilatie
assimilatie
Assimilatie opbouw van organische moleculen uit
kleinere moleculen
(energie is nodig)
Dissimilatie afbraak van grote organische moleculen Energie komt beschikbaar voor
tot kleinere moleculen celprocessen, zoals assimilatie of
stoffentransport
Koolstofassimilatie glucose vormen uit koolstofdioxide en Glucose
water
Voortgezette assimilatie omzetting van producten van de Grote organische moleculen met Koolstofassimilatie
koolstofassimilatie in andere organische energierijke bindingen ontstaan
stoffen
ATP (adenosinetrifosfaat) stof, waarvan elk molecuul drie - Het loskoppelen van de fosfaatgroep ADP
fosfaatgroepen bevat die gebonden zijn uit ATP levert vrije energie, die Voortgezette
door een energierijke binding. ATP gebruikt wordt voor allerlei assimilatie
ontstaat uit ADP door toevoeging van energieverbruikende processen in de Aminozuren
energie en anorganisch fosfaat cel.
- Levert energie voor voortgezette
assimilatie
- Levert energie voor opbouw
aminozuurmoleculen
ADP (adenosinedifosfaat) stof waarvan elk molecuul twee Hydrolyse van ATP levert ATP
fosfaatgroepen bevat die gebonden zijn anorganisch fosfaat, ADP en een
met een energierijke binding. bepaalde hoeveelheid energie. ADP
Uit ADP ontstaat, door toevoeging van speelt een grote rol in
anorganisch fosfaat en een bepaalde stofwisselingsprocessen
hoeveelheid energie, ATP
NAD+ energiedrager-molecuul, co-enzym van de Neemt gemakkelijk waterstof op en Dissimilatie
dissimilatie geeft af
NADP+ energiedrager-molecuul, co-enzym van de Neemt gemakkelijk waterstof op en Assimilatie
C-assimilatie geeft af
Fosforylering binden van fosfaatgroep aan een stof Door binding van fosfaatgroep aan ADP
ADP ontstaat ATP ATP
Pi ‘inorganic phosphate’, vrije fosfaatgroep in Fosforylering
reactievergelijking
Enzymen eiwitten die chemische Door inwerking van enzym op Substraat
omzettingsprocessen katalyseren substraat wordt energiedrempel Energiedrempel
(mogelijk maken of versnellen), zonder verlaagd, zodat minder Activeringsenergie
zelf verbruikt te worden activeringsenergie nodig is
Actieve centrum deel van het molecuul waar de reactie Zodra substraat aan actieve centrum Enzym
plaatsvindt bindt, vindt reactie plaats Substraat
, Substraat stof waarop enzym inwerkt Zodra substraat aan actieve centrum Enzym
bindt, vindt reactie plaats Actieve centrum
Substraatspecifiek elk enzym kan slechts inwerken op één
stof (of één groep stoffen) en elke reactie
vereist een eigen enzym
Reactieproduct stof of stoffen die bij reactie ontstaan
Enzym-substraatcomplex complex dat ontstaat doordat het Enzym
(E-S-complex) substraat op een speciale manier in het Actieve centrum
actieve centrum aan het enzym wordt Substraat
gebonden
Cofactor molecuul dat een enzym nodig heeft naast Enzym
substraat om goed te werken
Apo-enzym het enzymmolecuul; eiwitachtige deel van
enzym
Co-enzym naam voor een cofactor wanneer dit een
organische stof is
ATP’ase transporteiwitten in membranen van cellen Transporteren actief ionen m.b.v.
of celorganellen energie uit omzetting van ATP in ADP
en Pi
ATP-synthase (ATP’ase) enzym verantwoordelijk voor de vorming
van ATP
Energiedrempel minimale hoeveelheid energie die nodig is
om reactie op gang te brengen
Activeringsenergie energie die moet worden toegevoerd om
reactie op gang te brengen
Reactie-energie energie die bij reactie vrijkomt
Enzymactiviteit mate waarin enzym reactie versnelt; Enzym
hoeveelheid substraat die per tijdseenheid
wordt omgezet of hoeveelheid
reactieproduct die per tijdseenheid
ontstaat.
Denaturatie verlies van ruimtelijke structuur
pH (zuurgraad) maat voor concentratie van opgeloste H+
ionen
Optimumkromme kromme waarbij het verband tussen een
factor en een activiteit is uitgezet
Activator stof die bindt aan enzymmolecuul Verhoogt enzymactiviteit enzymactiviteit
Remstof stof die bindt aan enzymmolecuul Verlaagt enzymactiviteit enzymactiviteit
Reactieketens reeks van opeenvolgende Het eindproduct kan remstof zijn op Remstof
stofwisselingsreacties die leidt tot een enzym in reactieketen Enzym
eindproduct
Fotosynthese proces waarbij water en koolstofdioxide Koolstofassimilatie
m.b.v. zonlicht worden omgezet in
zuurstof en glucose
Chlorofyl groene kleurstof (bladgroen) in chloroplast Absorbeert energie uit licht Chloroplast
Chloroplast bladgroenkorrels Hier vindt fotosynthese plaats Thylakoïd
Thylakoïd membraan-omsloten compartiment in Scheidt binnenste van thylakoïde Chloroplast
chloroplasten en cyanobacteriën (lumen) van het stroma (dikke
vloeistof in chloroplast)
Lichtreactie deelproces van de fotosynthese waarbij Lichtenergie wordt gebruikt voor de Co-enzym
