Samenvatting CP
Cerebrale Parese is een klinisch syndroom met een houdings- of bewegingsstoornis die
voorkomt uit een niet-progressieve hersenbeschadiging die voor het eerste levensjaar is
ontstaan. Naast de motorische stoornissen zijn er vaak stoornissen in gevoel, gedrag,
perceptie, cognitie en communicatie, kan epilepsie aanwezig zijn en secundaire problemen
van het bewegingsapparaat die leiden tot problemen in activiteiten en participatie. Na het
optreden van de hersenbeschadiging is er geen actieve ziekte meer aanwezig.
Vormen van Cerebrale Parese
Spastische Cerebrale Parese, in de cortex: hierbij zijn ten minste twee van de volgende drie
symptomen obligaat.
- Abnormale houding en/of beweging.
- Verhoogde spierspanning.
- Pathologische reflexen (hyperreflexie en/of reflex volgens babinski)
Atactische Cerebrale Parese, in het cerebellum (evenwicht):
- Abnormale houding en/of beweging.
- Verlies van normale spier coördinatie zodat beweging met abnormale kracht, ritme en
precisie plaatsvindt, zoals bij hypermetrie (het missen van een object van de
geïntendeerde beweging) en dysdiadochokinesie (het niet snel kunnen alterneren in
de bewegingsrichting).
Dyskinetische Cerebrale Parese, in de basale gangliën (niet stil kunnen staan):
- Abnormale houding en/of beweging, onwillekeurige beweging ook in rust.
- Onwillekeurige, ongecontroleerde, repeterende en soms stereotiepe bewegingen.
Dystone Cerebrale Parese:
- Hypokinesie, langzame torderende bewegingen.
- Hypertonie, niet-snelheidsafhankelijke verhoogde spiertonus bij passief bewegen.
Hyper kinetische Cerebrale Parese:
- Hyperkinesie (heftige bewegingen).
- Hypotonie.
Lokalisatie CP
Alleen spastische bewegingsstoornissen worden ingedeeld in eenzijdige (unilaterale) en
tweezijdige (bilaterale) vormen.
Hulpvraag CP
De hulpvraag bij kinderen met Cerebrale Parese worden uitgevraagd doormiddel van de
COPM. De 5 belangrijkste problemen voor de patiënt worden benoemd. De COPM scoort op
belangrijkheid, uitvoering en tevredenheid op een schaal van 0-10. Bij een verschil van twee
punten op de totaal score is er een significant verschil aanwezig.
Classificatie CP
Om een zinvol onderscheid te maken naar ernst van de CP op activiteitenniveau is in
Canada de GMFCS (Gross Motor Function Classification System) ontwikkeld. Het doel
hiervan is om de ernst van de CP te beschrijven naar functionele mogelijkheden van het kind
op het gebied van zelf verplaatsen.
Om bij kinderen te classificeren hoe zijn hun handen gebruiken bij het hanteren van
voorwerpen in het dagelijks leven, is in Zweden de MACS (Manual Ability Classification
System) ontwikkeld.
, - Grove motoriek, mobiliteit: GMFCS, prognose voor het lopen
- Handfunctie: MACS
- Communicatie: CFCS
- Eten en drinken: EDACS
- Grijpen, loslaten, duimpositie: Zancolli en House
Looppatroon CP
- Type 1: voetheffersparese
- Type 2: Hyper extensie van de knie in midstance met volledig voetcontact.
- Type 3: Hyper extensie van de knie in midstance zonder volledig voetcontact.
- Type 4: flexie van de knie in midstance zonder volledig voetcontact. (kans op verlies)
- Type 5: flexie van de knie in midstance met volledig voetcontact. (kans op verlies)
Geassocieerde neurologische stoornissen: opgemerkt moet worden dat de motorische
stoornissen bij kinderen met CP zich zelden geïsoleerd manifesteren, maar meestal gepaard
gaan met andere neurologische stoornissen.
- Strabisme -> bij 20 tot 60% van de kinderen met bilaterale motorische stoornissen.
- Geconjugeerde deviatie van de ogen
- Homonieme hemianopsie -> bij 25% van de kinderen met hemiplegie.
- Nystagmus -> vooral bij kinderen met cerebellaire ataxie.
- Mentale retardatie -> bij 40 tot 60% van de kinderen, vooral in het geval van ataxie,
athetose, quadriplegie en rigiditeit.
- Epilepsie -> bij 50% van de kinderen met centrale motorische stoornissen.
- Communicatiestoornissen als gevolg van gehoor- spraak- en/of cognitieve
functiestoornissen.
- Groeistoornissen.
- Spieratrofie, die toeneemt naarmate het kind ouder is.
- Huidafwijkingen.
- Neurotrofische stoornissen.
Spastische bewegingsstoornissen kunnen op spierniveau worden ingedeeld in een drietal
spierfunctiestoornissen, namelijk:
- Stoornissen in spieractivatie
- Stoornissen in spierstijfheid
- Stoornissen in spierlengte
Geleidelijke degeneratie van motor units zou een belangrijke verklaring kunnen zijn waarom
op lange termijn bij sommige patiënten de mate van spasticiteit afneemt.
Er kan worden geconcludeerd dat naast neurofysiologische vooral ook (bio)mechanische
veranderingen van het bewegingsapparaat in belangrijke mate mede verantwoordelijk zijn
voor de geleidelijke ontwikkeling van een abnormale houdings- en beweginstonus bij een
spastische parese. De pathogenese van deze mechanische veranderingen is grotendeels
nog onduidelijk. Vooralsnog wordt gedacht aan factoren als:
- Pathologische veranderingen van niet-contractiele elementen door de vorming van
adhesies en veranderde intermoleculaire crosslinks tussen de collagene vezels zoals
pezen, fasciën en ligamenten.
- Pathologische afname van het aantal sacromeren, met als gevolg veranderde lengte-
spanningskarakteristieken van spastische paretische spieren.
- Mogelijk veranderde contractiliteitseigenschhappen van spastische spieren, waarbij
de ontkoppeling tussen actine- en myosinefilamenten minder volledig lijkt te verlopen
van normaal.
Het uiteindelijke doel van fysiotherapie bij kinderen met centrale motorische
bewegingsstoornissen kan slechts vierdelig zijn:
Cerebrale Parese is een klinisch syndroom met een houdings- of bewegingsstoornis die
voorkomt uit een niet-progressieve hersenbeschadiging die voor het eerste levensjaar is
ontstaan. Naast de motorische stoornissen zijn er vaak stoornissen in gevoel, gedrag,
perceptie, cognitie en communicatie, kan epilepsie aanwezig zijn en secundaire problemen
van het bewegingsapparaat die leiden tot problemen in activiteiten en participatie. Na het
optreden van de hersenbeschadiging is er geen actieve ziekte meer aanwezig.
Vormen van Cerebrale Parese
Spastische Cerebrale Parese, in de cortex: hierbij zijn ten minste twee van de volgende drie
symptomen obligaat.
- Abnormale houding en/of beweging.
- Verhoogde spierspanning.
- Pathologische reflexen (hyperreflexie en/of reflex volgens babinski)
Atactische Cerebrale Parese, in het cerebellum (evenwicht):
- Abnormale houding en/of beweging.
- Verlies van normale spier coördinatie zodat beweging met abnormale kracht, ritme en
precisie plaatsvindt, zoals bij hypermetrie (het missen van een object van de
geïntendeerde beweging) en dysdiadochokinesie (het niet snel kunnen alterneren in
de bewegingsrichting).
Dyskinetische Cerebrale Parese, in de basale gangliën (niet stil kunnen staan):
- Abnormale houding en/of beweging, onwillekeurige beweging ook in rust.
- Onwillekeurige, ongecontroleerde, repeterende en soms stereotiepe bewegingen.
Dystone Cerebrale Parese:
- Hypokinesie, langzame torderende bewegingen.
- Hypertonie, niet-snelheidsafhankelijke verhoogde spiertonus bij passief bewegen.
Hyper kinetische Cerebrale Parese:
- Hyperkinesie (heftige bewegingen).
- Hypotonie.
Lokalisatie CP
Alleen spastische bewegingsstoornissen worden ingedeeld in eenzijdige (unilaterale) en
tweezijdige (bilaterale) vormen.
Hulpvraag CP
De hulpvraag bij kinderen met Cerebrale Parese worden uitgevraagd doormiddel van de
COPM. De 5 belangrijkste problemen voor de patiënt worden benoemd. De COPM scoort op
belangrijkheid, uitvoering en tevredenheid op een schaal van 0-10. Bij een verschil van twee
punten op de totaal score is er een significant verschil aanwezig.
Classificatie CP
Om een zinvol onderscheid te maken naar ernst van de CP op activiteitenniveau is in
Canada de GMFCS (Gross Motor Function Classification System) ontwikkeld. Het doel
hiervan is om de ernst van de CP te beschrijven naar functionele mogelijkheden van het kind
op het gebied van zelf verplaatsen.
Om bij kinderen te classificeren hoe zijn hun handen gebruiken bij het hanteren van
voorwerpen in het dagelijks leven, is in Zweden de MACS (Manual Ability Classification
System) ontwikkeld.
, - Grove motoriek, mobiliteit: GMFCS, prognose voor het lopen
- Handfunctie: MACS
- Communicatie: CFCS
- Eten en drinken: EDACS
- Grijpen, loslaten, duimpositie: Zancolli en House
Looppatroon CP
- Type 1: voetheffersparese
- Type 2: Hyper extensie van de knie in midstance met volledig voetcontact.
- Type 3: Hyper extensie van de knie in midstance zonder volledig voetcontact.
- Type 4: flexie van de knie in midstance zonder volledig voetcontact. (kans op verlies)
- Type 5: flexie van de knie in midstance met volledig voetcontact. (kans op verlies)
Geassocieerde neurologische stoornissen: opgemerkt moet worden dat de motorische
stoornissen bij kinderen met CP zich zelden geïsoleerd manifesteren, maar meestal gepaard
gaan met andere neurologische stoornissen.
- Strabisme -> bij 20 tot 60% van de kinderen met bilaterale motorische stoornissen.
- Geconjugeerde deviatie van de ogen
- Homonieme hemianopsie -> bij 25% van de kinderen met hemiplegie.
- Nystagmus -> vooral bij kinderen met cerebellaire ataxie.
- Mentale retardatie -> bij 40 tot 60% van de kinderen, vooral in het geval van ataxie,
athetose, quadriplegie en rigiditeit.
- Epilepsie -> bij 50% van de kinderen met centrale motorische stoornissen.
- Communicatiestoornissen als gevolg van gehoor- spraak- en/of cognitieve
functiestoornissen.
- Groeistoornissen.
- Spieratrofie, die toeneemt naarmate het kind ouder is.
- Huidafwijkingen.
- Neurotrofische stoornissen.
Spastische bewegingsstoornissen kunnen op spierniveau worden ingedeeld in een drietal
spierfunctiestoornissen, namelijk:
- Stoornissen in spieractivatie
- Stoornissen in spierstijfheid
- Stoornissen in spierlengte
Geleidelijke degeneratie van motor units zou een belangrijke verklaring kunnen zijn waarom
op lange termijn bij sommige patiënten de mate van spasticiteit afneemt.
Er kan worden geconcludeerd dat naast neurofysiologische vooral ook (bio)mechanische
veranderingen van het bewegingsapparaat in belangrijke mate mede verantwoordelijk zijn
voor de geleidelijke ontwikkeling van een abnormale houdings- en beweginstonus bij een
spastische parese. De pathogenese van deze mechanische veranderingen is grotendeels
nog onduidelijk. Vooralsnog wordt gedacht aan factoren als:
- Pathologische veranderingen van niet-contractiele elementen door de vorming van
adhesies en veranderde intermoleculaire crosslinks tussen de collagene vezels zoals
pezen, fasciën en ligamenten.
- Pathologische afname van het aantal sacromeren, met als gevolg veranderde lengte-
spanningskarakteristieken van spastische paretische spieren.
- Mogelijk veranderde contractiliteitseigenschhappen van spastische spieren, waarbij
de ontkoppeling tussen actine- en myosinefilamenten minder volledig lijkt te verlopen
van normaal.
Het uiteindelijke doel van fysiotherapie bij kinderen met centrale motorische
bewegingsstoornissen kan slechts vierdelig zijn:
