Hoofdstuk 1 Cultuur en identiteit De wereld van – MAX 3VWO | Samenvatting van E-Student
Hoofdstuk 1 Cultuur en identiteit paragraaf 1.4, 1.7 & 1.8 met atlasvragen
Bonus: 2 vragen over het inleidend artikel bij de lesmodule “Territoriale conflicten in de
Zuid-Chinese Zee”
1.4 Grenzen
Waar licht de grens?
Een territorium wordt aangegeven met grenzen, waarbij ook de binnenlandse wateren en de
Noordzee tot ruim 22 km vanaf de kust, (territoriale wateren) worden gerekend.
Een gebied van een staat dat in een andere staat licht, hoort politiek gezien wel bij zijn eigen staat
maar geografisch gezien niet (bijv. Baarle-Hertog in . Dit heet vanuit het moederland gezien een
exclave, vanuit het land waarin het zich bevind een enclave.
Soorten grenzen
Er zijn 2 soorten grenzen:
1. Kunstmatige grens, deze is door de mens bepaald.
2. Natuurlijke grens, deze is door de natuur bepaald. Bijv. rivieren, zeeën of bergen.
Het uiterlijk van grenzen wordt verschillend bepaald: in Europa hebben deze verschillende
vormen doordat er in het verleden veel is gevochten, omdat landen of volken hun
territorium wilde uitbreiden. In Afrika zijn er strakke lijnen door de kolonisten gevormd.
Andere grenzen:
Onzichtbare grenzen: postcodegrens
Zichtbare grenzen: landsgrens
Bij de Schengenlanden is er spraken van vrij verkeer van personen en goederen. Andersom worden
personen uit niet-Schengenlanden gecontroleerd bij de grens. Voor hen is een Schengenlandengrens
een gesloten grens.
Natie en staat
In een staat is een regering de baas in het eigen grondgebied. Een natie is een groep mensen die
door gemeenschappelijke belangen, ideeën, waarden, normen en taal een eenheid vormt. In een
natiestaat is een regering de baas op het eigen grondgebied. Ook hebben de meeste inwoners een
gemeenschappelijke taal, cultuur of geloof. In natie staat is altijd één natie overheersend aanwezig,
maar wonen vaak ook minderheden. Natie en staat valt niet altijd precies samen.
Grenzen en identiteit
De economische, politieke en culturele samenhang neemt toe op wereldschaal. Door deze
globalisering vervagen grenzen. De weerstand tegen de uitbereiding van de macht van de EU heeft
hier dan ook mee te maken. Globalisering roept nationalisme op: een gemeenschappelijk gevoel dat
zich uit in een sterke voorkeur voor eigen land en volk. Het is een roep om bescherming tegen
werkeloosheid en de eigen cultuur die in een grenzeloze wereld dreigt te vervagen. Grenzen kunnen
mensen zich thuis laten voelen in een staat, ze verstreken de nationale en culturele identiteit van een
volk.
1
, Hoofdstuk 1 Cultuur en identiteit De wereld van – MAX 3VWO | Samenvatting van E-Student
1.7 Cultuurgebieden
Indeling in cultuurgebieden
Landen kunnen overeenkomsten tussen culturen hebben. Landen die een aantal overeenkomstige
cultuurelementen hebben (en vaak ook geschiedenis), vormen een cultuurgebied.
Kenmerken cultuurgebieden
Religie en taal zijn de 2 belangrijkste kenmerken om de wereld in te delen. Andere kenmerken zijn:
positie van de vrouw in de samenleving & of er een vorm van democratie of persvrijheid is.
1 kenmerk is niet altijd genoeg: steeds meer mensen spreken Engels, maar hebben niet dezelfde
cultuur omdat de Engelse taal het enige gemeenschappelijke is.
Ondanks verschillen toch eenheid
In Noord-Amerika en Latijns-Amerika zijn de talen en religie grote overeenkomsten. In Europa heb je
veel meer verschillen op dat gebied. Ook de manier van groeten of eetgewoonten zijn de wat
kleinere verschillen. Doordat Europa dezelfde geschiedenis deelt en vanaf de middeleeuwen de
culturele eenheid gegroeid door de verspreiding van het christendom, is dit toch een cultuurgebied.
De westerse wereld
De wereld is in 8 cultuurgebieden ingedeeld I.P.V. 10, doordat Amerika, Europa en Oceanië tot de
westerse wereld worden gerekend. Het belang in de westerse wereld van democratie is
kenmerkend, net als vrijheid van meningsiting, gelijkheid en individualisme. Andere culturen hebben
meer belang bij dat iedere persoon eigen rechten heeft, die belangrijker zijn dan de rechten van de
groep (het collectief). In andere culturen is het collectief wel balngrijker.
Een cultuur past zich aan de huidige situaties aan. Vroeger was kolonisatie een belangrijke oorzaak
van culturele veranderingen, tegenwoordig migratie, handel en massamedia.
1.8 Identiteit en conflicten
2
Hoofdstuk 1 Cultuur en identiteit paragraaf 1.4, 1.7 & 1.8 met atlasvragen
Bonus: 2 vragen over het inleidend artikel bij de lesmodule “Territoriale conflicten in de
Zuid-Chinese Zee”
1.4 Grenzen
Waar licht de grens?
Een territorium wordt aangegeven met grenzen, waarbij ook de binnenlandse wateren en de
Noordzee tot ruim 22 km vanaf de kust, (territoriale wateren) worden gerekend.
Een gebied van een staat dat in een andere staat licht, hoort politiek gezien wel bij zijn eigen staat
maar geografisch gezien niet (bijv. Baarle-Hertog in . Dit heet vanuit het moederland gezien een
exclave, vanuit het land waarin het zich bevind een enclave.
Soorten grenzen
Er zijn 2 soorten grenzen:
1. Kunstmatige grens, deze is door de mens bepaald.
2. Natuurlijke grens, deze is door de natuur bepaald. Bijv. rivieren, zeeën of bergen.
Het uiterlijk van grenzen wordt verschillend bepaald: in Europa hebben deze verschillende
vormen doordat er in het verleden veel is gevochten, omdat landen of volken hun
territorium wilde uitbreiden. In Afrika zijn er strakke lijnen door de kolonisten gevormd.
Andere grenzen:
Onzichtbare grenzen: postcodegrens
Zichtbare grenzen: landsgrens
Bij de Schengenlanden is er spraken van vrij verkeer van personen en goederen. Andersom worden
personen uit niet-Schengenlanden gecontroleerd bij de grens. Voor hen is een Schengenlandengrens
een gesloten grens.
Natie en staat
In een staat is een regering de baas in het eigen grondgebied. Een natie is een groep mensen die
door gemeenschappelijke belangen, ideeën, waarden, normen en taal een eenheid vormt. In een
natiestaat is een regering de baas op het eigen grondgebied. Ook hebben de meeste inwoners een
gemeenschappelijke taal, cultuur of geloof. In natie staat is altijd één natie overheersend aanwezig,
maar wonen vaak ook minderheden. Natie en staat valt niet altijd precies samen.
Grenzen en identiteit
De economische, politieke en culturele samenhang neemt toe op wereldschaal. Door deze
globalisering vervagen grenzen. De weerstand tegen de uitbereiding van de macht van de EU heeft
hier dan ook mee te maken. Globalisering roept nationalisme op: een gemeenschappelijk gevoel dat
zich uit in een sterke voorkeur voor eigen land en volk. Het is een roep om bescherming tegen
werkeloosheid en de eigen cultuur die in een grenzeloze wereld dreigt te vervagen. Grenzen kunnen
mensen zich thuis laten voelen in een staat, ze verstreken de nationale en culturele identiteit van een
volk.
1
, Hoofdstuk 1 Cultuur en identiteit De wereld van – MAX 3VWO | Samenvatting van E-Student
1.7 Cultuurgebieden
Indeling in cultuurgebieden
Landen kunnen overeenkomsten tussen culturen hebben. Landen die een aantal overeenkomstige
cultuurelementen hebben (en vaak ook geschiedenis), vormen een cultuurgebied.
Kenmerken cultuurgebieden
Religie en taal zijn de 2 belangrijkste kenmerken om de wereld in te delen. Andere kenmerken zijn:
positie van de vrouw in de samenleving & of er een vorm van democratie of persvrijheid is.
1 kenmerk is niet altijd genoeg: steeds meer mensen spreken Engels, maar hebben niet dezelfde
cultuur omdat de Engelse taal het enige gemeenschappelijke is.
Ondanks verschillen toch eenheid
In Noord-Amerika en Latijns-Amerika zijn de talen en religie grote overeenkomsten. In Europa heb je
veel meer verschillen op dat gebied. Ook de manier van groeten of eetgewoonten zijn de wat
kleinere verschillen. Doordat Europa dezelfde geschiedenis deelt en vanaf de middeleeuwen de
culturele eenheid gegroeid door de verspreiding van het christendom, is dit toch een cultuurgebied.
De westerse wereld
De wereld is in 8 cultuurgebieden ingedeeld I.P.V. 10, doordat Amerika, Europa en Oceanië tot de
westerse wereld worden gerekend. Het belang in de westerse wereld van democratie is
kenmerkend, net als vrijheid van meningsiting, gelijkheid en individualisme. Andere culturen hebben
meer belang bij dat iedere persoon eigen rechten heeft, die belangrijker zijn dan de rechten van de
groep (het collectief). In andere culturen is het collectief wel balngrijker.
Een cultuur past zich aan de huidige situaties aan. Vroeger was kolonisatie een belangrijke oorzaak
van culturele veranderingen, tegenwoordig migratie, handel en massamedia.
1.8 Identiteit en conflicten
2
