VOORBEREIDING HOORCOLLEGE WEEK 2
Overige fictieve verkrijgingen
- 6, 7, 8 en 15 lid 2 WBR
6 lid 1 WBR: opzegging beperkt recht of afstand van beperkt recht
- Opzegging doet beperkte recht tenietgaan (3:81 lid 2 onderdeel d BW). Dit heeft zo veel
gelijkenis met de wel belaste verkrijging door overdracht van beperkte recht aan
hoofdgerechtigde dat heffing van overdrachtsbelasting ook bij opzegging op haar plaats is.
- Gevolg is dat bloot eigendom weer vol eigendom wordt
- Opzegging van beperkt recht wordt voor de fictie beschouwd als verkrijging van dat recht
door degene ten behoeve van wie de opzegging plaats heeft en is dus belast met
overdrachtsbelasting (9 lid 1 WBR: over waarde van het opgezegde recht/hogere
tegenprestatie ten tijde van opzegging)
- Afstand van beperkt recht: doet beperkt recht ook tenietgaan (3:81 lid 2 onderdeel c BW).
Niet expliciet in 6 lid 1 WBR opgenomen, maar met een ruime uitleg van het artikel er wel uit
af te leiden.
- Verschil met opzegging:
1. Opzegging kan eenzijdig geschieden, afstand is altijd een tweezijdige rechtshandeling
(3:98 jo. 3:89 BW)
- Overeengekomen einde bij metterwoon verlaten is GEEN opzegging
- GEEN overeengekomen einde bij metterwoon verlaten: recht blijft voortduren, maar partijen
hebben mogelijkheid afstand te doen om dit recht te laten eindigen. Dit brengt echter wel
heffing van overdrachtsbelasting met zich mee ex 6 lid 1 WBR.
6 lid 2 WBR: wijziging beperkt recht
- Civielrechtelijk NIET als verkrijging aangemerkt, fiscaal WEL
- Wordt beschouwd als afstand van bestaande recht tegen verkrijging van een nieuw recht. In
principe dus 2 belaste verkrijgingen, maar dubbele heffing wordt voorkomen door 9 lid 2
WBR (= maatstaf van heffing)
6 lid 3 WBR: eindigen van een beperkt recht tot gebruik
- Als bij eindigen van beperkt recht tot gebruik van een onroerende zaak de door beperkt
gerechtigde op die onroerende zaak aangebrachte zaken ten goede komen van een andere
gerechtigde (= hoofdgerechtigde), worden die aangebrachte (onroerende) zaken geacht te
zijn verkregen door die andere gerechtigde
- Is NIET geschreven voor eindigen van een opstalrecht, want bij eindigen opstalrecht vindt
natrekking plaats en dat is volgens BW een wijze van verkrijging en dus wordt ex hoofdregel
in 2 WBR belast met overdrachtsbelasting.
7 WBR: verdeling
- Verdeling van een gemeenschappelijke onroerende zaak/daaraan onderworpen recht
bewerkstelligt een verkrijging bij de deelgenoot/deelgenoten aan wie de verdeelde zaak
wordt toegedeeld.
- Civielrechtelijk: desbetreffende deelgenoot verkrijgt alleen datgene wat hij/zij er als gevolg
van de verdeling bij krijgt (= gedeelte van de aandelen van 1 of meer deelgenoten)
, - Overdrachtsbelasting: deelgenoot wordt geacht de gehele toegedeelde zaak (met inbegrip
van zijn/haar eigen aandeel) te hebben verkregen.
- Ratio: voorkomen dat bij verdeling geprofiteerd zou kunnen worden van de vrijstelling van 15
lid 1 onderdeel e onder 1 WBR
- Bij verdeling MOET altijd 1/meer deelgenoot ophouden!! 3:182 BW
8 lid 3 WBR: nietigheid van een verkrijging
- Nietigheid van een verkrijging wordt voor de overdrachtsbelasting buiten beschouwing
gelaten. Dus ook al is er uiteindelijk civielrechtelijk GEEN geldige overdracht, is er voor WBR
wel sprake van een belastbaar feit met alle daaraan verbonden formele verplichtingen
- Belastingplichtige kan ex 19 lid 1 aanhef en onderdeel b WBR de betaalde
overdrachtsbelasting terugvragen, MITS wordt voldaan aan de in dat artikel gestelde
voorwaarden
- Bovenstaande is ook van toepassing bij vernietiging
NB. 15 lid 2 WBR: ingeval uitbedongen bodembestanddelen/waarde daarvan alsnog aan verkrijger
ten goede komen
Tijdstip van verkrijging
- 8 lid 1 WBR: hoofdregel is dat het wordt bepaald door BW/moment waarop economische
eigendom als bedeld in 2 lid 2 WBR overgaat. Dit artikel ziet op de volgende gevallen:
1. Verkrijging van onroerende zaken door overdracht (3:89 BW)
2. Verkrijging door vestiging, overdracht en afstand van een beperkt recht op zodanige
zaken (3:98 jo. 3:89 BW)
3. Verkrijging krachtens verdeling van een gemeenschappelijke onroerende zaak/daaraan
gerelateerd recht (3:186 lid 1 jo. 3:89 BW)
- Afwijking hoofdregel: opmaken akte van levering indien een verkrijging civielrechtelijk pas
plaatsheeft door inschrijving van een notariële akte in de daartoe bestemde openbare
registers, voor toepassing van WBR tijdstip van opmaken van die notariële akte geldt als
tijdstip van verkrijging. Dus NIET het tijdstip van de inschrijving in de openbare registers
- In geval van juridische fusie/splitsing vindt de rechtsovergang van rechtswege plaats met
ingang van de dag na die waarop de akte van fusie/splitsing is verleden (2:318 en 2:334n
BW). In deze situatie is 8 lid 1 WBR NIET van toepassing.
- Akte waarbij uitdrukkelijk is geleverd onder ontbindende voorwaarde is ook een akte van
levering in de zin van 8 lid 1 WBR, ALS partijen bij die akte zijn overeengekomen dat
inschrijving van de akte niet onmiddellijk na het passeren ervan zal geschieden, maar op een
later tijdstip/pas als zich een toekomstige onzekere gebeurtenis heeft voorgedaan. HR heeft
namelijk geoordeeld dat een dergelijke afspraak niet het leveringskarakter ontneemt
- Belang tijdstip van verkrijging:
1. Voor ontstaan belastingschuld
2. Voor waardering van hetgeen is verkregen
3. Voor de aanvraag van de termijn ex 13 lid 1 WBR
Voorwaardelijke verkrijgingen
- Verkrijging afhankelijk van een toekomstige onzekere gebeurtenis (kan
opschortend/ontbindend zijn)
Overige fictieve verkrijgingen
- 6, 7, 8 en 15 lid 2 WBR
6 lid 1 WBR: opzegging beperkt recht of afstand van beperkt recht
- Opzegging doet beperkte recht tenietgaan (3:81 lid 2 onderdeel d BW). Dit heeft zo veel
gelijkenis met de wel belaste verkrijging door overdracht van beperkte recht aan
hoofdgerechtigde dat heffing van overdrachtsbelasting ook bij opzegging op haar plaats is.
- Gevolg is dat bloot eigendom weer vol eigendom wordt
- Opzegging van beperkt recht wordt voor de fictie beschouwd als verkrijging van dat recht
door degene ten behoeve van wie de opzegging plaats heeft en is dus belast met
overdrachtsbelasting (9 lid 1 WBR: over waarde van het opgezegde recht/hogere
tegenprestatie ten tijde van opzegging)
- Afstand van beperkt recht: doet beperkt recht ook tenietgaan (3:81 lid 2 onderdeel c BW).
Niet expliciet in 6 lid 1 WBR opgenomen, maar met een ruime uitleg van het artikel er wel uit
af te leiden.
- Verschil met opzegging:
1. Opzegging kan eenzijdig geschieden, afstand is altijd een tweezijdige rechtshandeling
(3:98 jo. 3:89 BW)
- Overeengekomen einde bij metterwoon verlaten is GEEN opzegging
- GEEN overeengekomen einde bij metterwoon verlaten: recht blijft voortduren, maar partijen
hebben mogelijkheid afstand te doen om dit recht te laten eindigen. Dit brengt echter wel
heffing van overdrachtsbelasting met zich mee ex 6 lid 1 WBR.
6 lid 2 WBR: wijziging beperkt recht
- Civielrechtelijk NIET als verkrijging aangemerkt, fiscaal WEL
- Wordt beschouwd als afstand van bestaande recht tegen verkrijging van een nieuw recht. In
principe dus 2 belaste verkrijgingen, maar dubbele heffing wordt voorkomen door 9 lid 2
WBR (= maatstaf van heffing)
6 lid 3 WBR: eindigen van een beperkt recht tot gebruik
- Als bij eindigen van beperkt recht tot gebruik van een onroerende zaak de door beperkt
gerechtigde op die onroerende zaak aangebrachte zaken ten goede komen van een andere
gerechtigde (= hoofdgerechtigde), worden die aangebrachte (onroerende) zaken geacht te
zijn verkregen door die andere gerechtigde
- Is NIET geschreven voor eindigen van een opstalrecht, want bij eindigen opstalrecht vindt
natrekking plaats en dat is volgens BW een wijze van verkrijging en dus wordt ex hoofdregel
in 2 WBR belast met overdrachtsbelasting.
7 WBR: verdeling
- Verdeling van een gemeenschappelijke onroerende zaak/daaraan onderworpen recht
bewerkstelligt een verkrijging bij de deelgenoot/deelgenoten aan wie de verdeelde zaak
wordt toegedeeld.
- Civielrechtelijk: desbetreffende deelgenoot verkrijgt alleen datgene wat hij/zij er als gevolg
van de verdeling bij krijgt (= gedeelte van de aandelen van 1 of meer deelgenoten)
, - Overdrachtsbelasting: deelgenoot wordt geacht de gehele toegedeelde zaak (met inbegrip
van zijn/haar eigen aandeel) te hebben verkregen.
- Ratio: voorkomen dat bij verdeling geprofiteerd zou kunnen worden van de vrijstelling van 15
lid 1 onderdeel e onder 1 WBR
- Bij verdeling MOET altijd 1/meer deelgenoot ophouden!! 3:182 BW
8 lid 3 WBR: nietigheid van een verkrijging
- Nietigheid van een verkrijging wordt voor de overdrachtsbelasting buiten beschouwing
gelaten. Dus ook al is er uiteindelijk civielrechtelijk GEEN geldige overdracht, is er voor WBR
wel sprake van een belastbaar feit met alle daaraan verbonden formele verplichtingen
- Belastingplichtige kan ex 19 lid 1 aanhef en onderdeel b WBR de betaalde
overdrachtsbelasting terugvragen, MITS wordt voldaan aan de in dat artikel gestelde
voorwaarden
- Bovenstaande is ook van toepassing bij vernietiging
NB. 15 lid 2 WBR: ingeval uitbedongen bodembestanddelen/waarde daarvan alsnog aan verkrijger
ten goede komen
Tijdstip van verkrijging
- 8 lid 1 WBR: hoofdregel is dat het wordt bepaald door BW/moment waarop economische
eigendom als bedeld in 2 lid 2 WBR overgaat. Dit artikel ziet op de volgende gevallen:
1. Verkrijging van onroerende zaken door overdracht (3:89 BW)
2. Verkrijging door vestiging, overdracht en afstand van een beperkt recht op zodanige
zaken (3:98 jo. 3:89 BW)
3. Verkrijging krachtens verdeling van een gemeenschappelijke onroerende zaak/daaraan
gerelateerd recht (3:186 lid 1 jo. 3:89 BW)
- Afwijking hoofdregel: opmaken akte van levering indien een verkrijging civielrechtelijk pas
plaatsheeft door inschrijving van een notariële akte in de daartoe bestemde openbare
registers, voor toepassing van WBR tijdstip van opmaken van die notariële akte geldt als
tijdstip van verkrijging. Dus NIET het tijdstip van de inschrijving in de openbare registers
- In geval van juridische fusie/splitsing vindt de rechtsovergang van rechtswege plaats met
ingang van de dag na die waarop de akte van fusie/splitsing is verleden (2:318 en 2:334n
BW). In deze situatie is 8 lid 1 WBR NIET van toepassing.
- Akte waarbij uitdrukkelijk is geleverd onder ontbindende voorwaarde is ook een akte van
levering in de zin van 8 lid 1 WBR, ALS partijen bij die akte zijn overeengekomen dat
inschrijving van de akte niet onmiddellijk na het passeren ervan zal geschieden, maar op een
later tijdstip/pas als zich een toekomstige onzekere gebeurtenis heeft voorgedaan. HR heeft
namelijk geoordeeld dat een dergelijke afspraak niet het leveringskarakter ontneemt
- Belang tijdstip van verkrijging:
1. Voor ontstaan belastingschuld
2. Voor waardering van hetgeen is verkregen
3. Voor de aanvraag van de termijn ex 13 lid 1 WBR
Voorwaardelijke verkrijgingen
- Verkrijging afhankelijk van een toekomstige onzekere gebeurtenis (kan
opschortend/ontbindend zijn)
