BIOPSYCHOSOCIALE PERSPECTIEVEN OP PSYCHOPATHOLOGIE
Inhoud
H1: De historische context van abnormaal gedrag.............................................................2
H2: Een integratieve benadering van psychopathologie.....................................................3
H3: Klinische beoordelingen en diagnoses..........................................................................5
H4: Onderzoeksmethoden..................................................................................................6
H5: Angststoornissen.......................................................................................................... 6
H6: Somatoforme en dissociatieve stoornissen..................................................................8
H7: Stemmingsstoornissen en zelfmoord............................................................................9
H8: Eet- en slaapstoornissen............................................................................................ 11
H9: Fysieke stoornissen en gezondheidspsychologie........................................................12
H10: Seksuele- en genderidentiteitsstoornissen...............................................................14
H11: Substantiegerelateerde- en impulscontrolestoornissen............................................15
H12: Persoonlijkheidsstoornissen......................................................................................16
H13: Schizofrenie en andere psychotische stoornissen.....................................................17
H14: Neurologische ontwikkelingsstoornissen..................................................................19
H15: Neurocognitieve stoornissen....................................................................................21
H16: Psychische gezondheidszorg....................................................................................21
,H1: De historische context van abnormaal gedrag
Fobie: speciale psychische stoornis, constante angst voor een object of situatie.
Psychische stoornis: psychologische disfunctionaliteit bij een persoon die geassocieerd
kan worden met leed of een beperkt functioneren. Daarbij vertoont de persoon gedrag
dat als atypisch wordt gezien of dat niet aan de verwachtingen van de cultuur voldoet.
3 kenmerken:
- Psychische disfunctionaliteit: defect in cognitief, emotioneel of gedragsmatig
functioneren
- Verontrusting/beperking: wanneer de stoornis het normaal functioneren
belemmert of het zorgt voor leed en verontrusting
- Atypisch of niet volgens culturele normen
Definitie van abnormaal gedrag DSM: disfuncties van het gedrag, psychologische
disfuncties of biologische disfuncties die onverwacht zijn in hun culturele context en
geassocieerd worden met lijden en beperkingen in het functioneren of een toenemen
risico op lijden, dood, pijn of beperking.
Prototype: typisch profiel van een stoornis.
Psychopathologie: de wetenschappelijke studie naar psychische stoornissen (meestal
wetenschappelijk). Mental health professionals gebruikten een wetenschappelijke
invalshoek bij hun klinische werk, zij worden scientist-practitioners genoemd. Zij
functioneren op 1 van de volgende manieren:
- Ze zijn op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in hun werkveld
- Evalueren eigen beoordelingen of therapieën
- Lopen mee met onderzoek dat nieuwe informatie oplevert over stoornissen en hun
behandeling.
Presenting problem: met welke klachten een persoon in de eerste instantie in een
ziekenhuis of kliniek is beland.
Klinische beschrijving: unieke combinatie van gedragingen, gedachten en gevoelens
die samen tot een specifieke stoornis leiden.
Er zijn 3 prominente benaderingen van abnormaal gedrag:
- Supernatural: duivels, krachten, de maan en zon e.d. zijn de oorzaak
- Biologisch: ziekte of biochemische disbalans.
- Psychologisch: fout in psychologische ontwikkeling en sociale context.
Exorcisme: het uitvoeren van religieuze rituelen om kwade geesten te verdrijven
(supernatural).
Hippocrates: dacht dat de oorzaak van psychische stoornissen te maken had met de
hersenen, hoofdtrauma’s en erfelijkheid. Zag het brein als het centrum van alle wijsheid,
intelligentie en emoties.
Hippocrates-Galen benadering: het functioneren van het brein is afhankelijk van 4
lichaamssappen: bloed van het hart, zwart gal van de milt, slijm van de hersenen
en geel gal van de lever.
Syfilis is een SOA waarbij de symptomen hetzelfde zijn als de symptomen bij een
psychische stoornis.
Grey: was er van overtuigd dat elke psychische stoornis een fysieke oorzaak had.
Psychosociale behandeling: richt zich niet alleen op psychologische factoren, maar
ook op sociale en culturele.
Morele therapie: gebaseerd op het normaal behandelen van patiënten, waardoor er
ruimte komt voor interpersoonlijk contact.
Mental hygiene movement (Dorothea Dix): pleitte voor het omgooien van het
bestaande systeem zodat de condities voor alle patiënten beter werden.
Catharsis: het herleven en vertellen van trauma’s kan verlichtend werken.
Freud: psychoanalytische theorie id, ego, superego.
Intrapsychische conflicten: tegengestelde belangen van het id en superego met
als gevolg een conflict.
Verdedigingsmechanismen: onbewuste, beschermende processen die ervoor
zorgen dat het ego juist kan handelen in conflictsituaties.
Ego psychologie: de invloed van verdedigingsmechanismen van het ego op ons gedrag.
2
, Heinz Kohut: theorie over het vormen van het zelfconcept en de cruciale eigenschappen
van het zelf die een individu in staat stellen om het welzijn te verbeteren, of
tegenovergesteld, om neuroses te ontwikkelen zelfpsychologie
Object relations: de studie naar de manier waarop kinderen omgaan met herinneringen,
beelden en waarden van een persoon aan wie ze emotioneel verbonden zijn.
Collectieve onbewuste (Jung): een wijsheid die wordt vermeerderd door de
maatschappij en de cultuur, wordt doorgegeven van generatie op generatie.
Psychodynamische psychotherapie heeft 7 kenmerken: focus op de emoties van
patiënten, ontdekken welke onderwerpen vermeden worden die de therapie in de weg
kunnen staan, het ontdekken van gedragspatronen, gebeurtenissen uit het verleden,
focus op interpersoonlijke ervaringen, de therapeutische relatie en het ontdekken van de
wensen van de patiënt.
Zelfactualisatie: de behoefte om te groeien tot het uiterste van het individuele kunnen.
Maslow: hiërarchie van behoeften.
Uitgroeisel van de Freudiaanse therapie was de humanistische psychologie: focust meer
op menselijk potentieel en zelfactualisatie. Person-centered therapy (Carl Rogers):
een persoon krijgt tijdens de therapie alle ruimte van detherapeut om zich te
ontwikkelen. Hierbij is onvoorwaardelijke positieve aandacht erg belangrijk.
Behavioristische model: meer wetenschappelijke benadering van psychologische
aspecten van psychopathologie klassieke conditionering
Extinctie: de associatie wordt kleiner, de geconditioneerde stimulus wordt niet langer
gekoppeld aan de geconditioneerde respons.
Introspectie: rapporteren wat je voelt en denkt.
Watson: grondlegger behaviorisme, processen moesten op een wetenschappelijke manier
onderzocht worden.
Little Albert: werd klassiek geconditioneerd tot hij bang was voor bepaalde dieren.
Behavioristische therapie: ‘terug-conditioneren’.
Systematic desensitization: geleidelijk aan in contact brengen met datgene wat
de patiënt bang maakt, zodat hij er uiteindelijk niet meer bang voor is.
H2: Een integratieve benadering van psychopathologie
De multidimensionale integratieve aanpak van psychopathologie wordt gebruikt
omdat psychopathologie vaak niet verklaard kan worden door één dimensie.
Bij een fobie kan er sprake zijn van een behavioristische invloed, een biologische invloed,
een sociale invloed of ontwikkelingsinvloed.
Genen: lange moleculen die uit DNA bestaan.
Polygenetisch: meerdere genen zijn verantwoordelijk voor een eigenschap.
Op dit moment wordt geschat dat de helft van onze eigenschappen en cognitieve
vaardigheden wordt bepaald door erfelijkheid.
Psychische stoornissen liggen waarschijnlijk ten grondslag in meerdere genen die
allemaal een klein effect hebben.
Diathesis-stress model: elke persoon heeft de mogelijkheid om bepaalde
eigenschappen of gedragingen tot expressie te laten komen in situaties van stress, of
een gedrag tot uiting komt hangt af van je kwetsbaarheid voor bepaalde situaties.
Reciprocal gene-environment model: mensen met een genetische kwetsbaarheid
voor bepaalde eigenschappen zullen deze eigenschappen eerder ontwikkelen omdat ze
situaties opzoeken waarin deze eigenschappen zich kunnen ontwikkelen.
Epigenetica: het ‘aan’ en ‘uit’ zetten van bepaalde genen door cellulair materiaal vlak
buiten het genoom, onder invloed van bijvoorbeeld voeding en stress.
Neurowetenschappen: houden zich vooral bezig met de werking van het brein.
Centrale zenuwstelsel (CZ): hersenen en ruggenmerg, versturen en ontvangen van
impulsen van zintuigen.
Hersenstam: regelt voornamelijk automatische functies, bestaat uit de achterhersenen en
de middenhersenen.
Achterhersenen: medulla, de pons en het cerebellum.
Middenhersenen: coördineren beweging met sensorische input, bevatten het reticulaire
activatie systeem: regelt processen van arousal en spanning.
3
Inhoud
H1: De historische context van abnormaal gedrag.............................................................2
H2: Een integratieve benadering van psychopathologie.....................................................3
H3: Klinische beoordelingen en diagnoses..........................................................................5
H4: Onderzoeksmethoden..................................................................................................6
H5: Angststoornissen.......................................................................................................... 6
H6: Somatoforme en dissociatieve stoornissen..................................................................8
H7: Stemmingsstoornissen en zelfmoord............................................................................9
H8: Eet- en slaapstoornissen............................................................................................ 11
H9: Fysieke stoornissen en gezondheidspsychologie........................................................12
H10: Seksuele- en genderidentiteitsstoornissen...............................................................14
H11: Substantiegerelateerde- en impulscontrolestoornissen............................................15
H12: Persoonlijkheidsstoornissen......................................................................................16
H13: Schizofrenie en andere psychotische stoornissen.....................................................17
H14: Neurologische ontwikkelingsstoornissen..................................................................19
H15: Neurocognitieve stoornissen....................................................................................21
H16: Psychische gezondheidszorg....................................................................................21
,H1: De historische context van abnormaal gedrag
Fobie: speciale psychische stoornis, constante angst voor een object of situatie.
Psychische stoornis: psychologische disfunctionaliteit bij een persoon die geassocieerd
kan worden met leed of een beperkt functioneren. Daarbij vertoont de persoon gedrag
dat als atypisch wordt gezien of dat niet aan de verwachtingen van de cultuur voldoet.
3 kenmerken:
- Psychische disfunctionaliteit: defect in cognitief, emotioneel of gedragsmatig
functioneren
- Verontrusting/beperking: wanneer de stoornis het normaal functioneren
belemmert of het zorgt voor leed en verontrusting
- Atypisch of niet volgens culturele normen
Definitie van abnormaal gedrag DSM: disfuncties van het gedrag, psychologische
disfuncties of biologische disfuncties die onverwacht zijn in hun culturele context en
geassocieerd worden met lijden en beperkingen in het functioneren of een toenemen
risico op lijden, dood, pijn of beperking.
Prototype: typisch profiel van een stoornis.
Psychopathologie: de wetenschappelijke studie naar psychische stoornissen (meestal
wetenschappelijk). Mental health professionals gebruikten een wetenschappelijke
invalshoek bij hun klinische werk, zij worden scientist-practitioners genoemd. Zij
functioneren op 1 van de volgende manieren:
- Ze zijn op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in hun werkveld
- Evalueren eigen beoordelingen of therapieën
- Lopen mee met onderzoek dat nieuwe informatie oplevert over stoornissen en hun
behandeling.
Presenting problem: met welke klachten een persoon in de eerste instantie in een
ziekenhuis of kliniek is beland.
Klinische beschrijving: unieke combinatie van gedragingen, gedachten en gevoelens
die samen tot een specifieke stoornis leiden.
Er zijn 3 prominente benaderingen van abnormaal gedrag:
- Supernatural: duivels, krachten, de maan en zon e.d. zijn de oorzaak
- Biologisch: ziekte of biochemische disbalans.
- Psychologisch: fout in psychologische ontwikkeling en sociale context.
Exorcisme: het uitvoeren van religieuze rituelen om kwade geesten te verdrijven
(supernatural).
Hippocrates: dacht dat de oorzaak van psychische stoornissen te maken had met de
hersenen, hoofdtrauma’s en erfelijkheid. Zag het brein als het centrum van alle wijsheid,
intelligentie en emoties.
Hippocrates-Galen benadering: het functioneren van het brein is afhankelijk van 4
lichaamssappen: bloed van het hart, zwart gal van de milt, slijm van de hersenen
en geel gal van de lever.
Syfilis is een SOA waarbij de symptomen hetzelfde zijn als de symptomen bij een
psychische stoornis.
Grey: was er van overtuigd dat elke psychische stoornis een fysieke oorzaak had.
Psychosociale behandeling: richt zich niet alleen op psychologische factoren, maar
ook op sociale en culturele.
Morele therapie: gebaseerd op het normaal behandelen van patiënten, waardoor er
ruimte komt voor interpersoonlijk contact.
Mental hygiene movement (Dorothea Dix): pleitte voor het omgooien van het
bestaande systeem zodat de condities voor alle patiënten beter werden.
Catharsis: het herleven en vertellen van trauma’s kan verlichtend werken.
Freud: psychoanalytische theorie id, ego, superego.
Intrapsychische conflicten: tegengestelde belangen van het id en superego met
als gevolg een conflict.
Verdedigingsmechanismen: onbewuste, beschermende processen die ervoor
zorgen dat het ego juist kan handelen in conflictsituaties.
Ego psychologie: de invloed van verdedigingsmechanismen van het ego op ons gedrag.
2
, Heinz Kohut: theorie over het vormen van het zelfconcept en de cruciale eigenschappen
van het zelf die een individu in staat stellen om het welzijn te verbeteren, of
tegenovergesteld, om neuroses te ontwikkelen zelfpsychologie
Object relations: de studie naar de manier waarop kinderen omgaan met herinneringen,
beelden en waarden van een persoon aan wie ze emotioneel verbonden zijn.
Collectieve onbewuste (Jung): een wijsheid die wordt vermeerderd door de
maatschappij en de cultuur, wordt doorgegeven van generatie op generatie.
Psychodynamische psychotherapie heeft 7 kenmerken: focus op de emoties van
patiënten, ontdekken welke onderwerpen vermeden worden die de therapie in de weg
kunnen staan, het ontdekken van gedragspatronen, gebeurtenissen uit het verleden,
focus op interpersoonlijke ervaringen, de therapeutische relatie en het ontdekken van de
wensen van de patiënt.
Zelfactualisatie: de behoefte om te groeien tot het uiterste van het individuele kunnen.
Maslow: hiërarchie van behoeften.
Uitgroeisel van de Freudiaanse therapie was de humanistische psychologie: focust meer
op menselijk potentieel en zelfactualisatie. Person-centered therapy (Carl Rogers):
een persoon krijgt tijdens de therapie alle ruimte van detherapeut om zich te
ontwikkelen. Hierbij is onvoorwaardelijke positieve aandacht erg belangrijk.
Behavioristische model: meer wetenschappelijke benadering van psychologische
aspecten van psychopathologie klassieke conditionering
Extinctie: de associatie wordt kleiner, de geconditioneerde stimulus wordt niet langer
gekoppeld aan de geconditioneerde respons.
Introspectie: rapporteren wat je voelt en denkt.
Watson: grondlegger behaviorisme, processen moesten op een wetenschappelijke manier
onderzocht worden.
Little Albert: werd klassiek geconditioneerd tot hij bang was voor bepaalde dieren.
Behavioristische therapie: ‘terug-conditioneren’.
Systematic desensitization: geleidelijk aan in contact brengen met datgene wat
de patiënt bang maakt, zodat hij er uiteindelijk niet meer bang voor is.
H2: Een integratieve benadering van psychopathologie
De multidimensionale integratieve aanpak van psychopathologie wordt gebruikt
omdat psychopathologie vaak niet verklaard kan worden door één dimensie.
Bij een fobie kan er sprake zijn van een behavioristische invloed, een biologische invloed,
een sociale invloed of ontwikkelingsinvloed.
Genen: lange moleculen die uit DNA bestaan.
Polygenetisch: meerdere genen zijn verantwoordelijk voor een eigenschap.
Op dit moment wordt geschat dat de helft van onze eigenschappen en cognitieve
vaardigheden wordt bepaald door erfelijkheid.
Psychische stoornissen liggen waarschijnlijk ten grondslag in meerdere genen die
allemaal een klein effect hebben.
Diathesis-stress model: elke persoon heeft de mogelijkheid om bepaalde
eigenschappen of gedragingen tot expressie te laten komen in situaties van stress, of
een gedrag tot uiting komt hangt af van je kwetsbaarheid voor bepaalde situaties.
Reciprocal gene-environment model: mensen met een genetische kwetsbaarheid
voor bepaalde eigenschappen zullen deze eigenschappen eerder ontwikkelen omdat ze
situaties opzoeken waarin deze eigenschappen zich kunnen ontwikkelen.
Epigenetica: het ‘aan’ en ‘uit’ zetten van bepaalde genen door cellulair materiaal vlak
buiten het genoom, onder invloed van bijvoorbeeld voeding en stress.
Neurowetenschappen: houden zich vooral bezig met de werking van het brein.
Centrale zenuwstelsel (CZ): hersenen en ruggenmerg, versturen en ontvangen van
impulsen van zintuigen.
Hersenstam: regelt voornamelijk automatische functies, bestaat uit de achterhersenen en
de middenhersenen.
Achterhersenen: medulla, de pons en het cerebellum.
Middenhersenen: coördineren beweging met sensorische input, bevatten het reticulaire
activatie systeem: regelt processen van arousal en spanning.
3
