Klinische
ontwikkelingspsychologie
Universiteit Utrecht
2021/2022
,Inhoud
Verdiepende opdracht 1.........................................................................................................................3
Verdiepende Opdracht 2........................................................................................................................5
Verdiepende opdracht 3.........................................................................................................................8
Verdiepende opdracht 4.......................................................................................................................11
Verdiepende opdracht 5.......................................................................................................................14
Verdiepende opdracht 6.......................................................................................................................16
VOORBEREIDENDE OPDRACHT VOOR WERKGROEP 1..........................................................................20
Voorbereidende opdracht werkgroep 2...............................................................................................23
Opdracht zelfstandige deel werkgroep 1..............................................................................................25
Opdracht in zelfstandige deel werkgroep 2..........................................................................................26
, Verdiepende opdracht 1
Deze opdracht dient individueel te worden gemaakt en op Blackboard te worden ingeleverd. Je kan inleveren
wanneer je wilt, maar de deadline is voor alle 3 de verdiepende opdrachten is op 7 maart om 12:00u via
inleverlink onder ‘Verdiepende opdracht 1’ (met plagiaatcontrole).
Casus: Tomas van 10 is gediagnosticeerd met autismespectrum stoornis. Hij lijkt het gedrag en de
emoties van anderen vaak niet goed te begrijpen. Als iemand bijvoorbeeld verdrietig is, dan reageert
hij niet, of niet op de juiste manier. Ook heeft hij moeite om in een gesprek aan te sluiten op hetgeen
de ander zegt en begint dan maar te praten over wat hij zelf interessant vindt (treinen). Hij praat
daar dan steeds over door, ook als dat niet past bij de situatie of als de ander daar niet in
geïnteresseerd is. Hij kan dan ook moeilijk schakelen naar een ander onderwerp. Spelen met anderen,
vooral als daar impliciete regels gelden, vindt hij erg moeilijk en eindigt meestal in onbegrip, ruzie en
frustratie bij Tomas. Soms flapt Tomas er zomaar ongepaste of botte opmerkingen uit, maar hij heeft
niet door dat de anderen dit niet leuk vinden. Hij wordt vaak gezien als ‘raar’ of ‘brutaal’. Hij heeft
geen echte vriendjes en zit vaak alleen. Thuis is er sprake van een vaste volgorde in het
ochtendprogramma en bij het eten, want als dat niet zo is, dan raakt hij overstuur. Op school heeft hij
moeite met instructies van de leerkracht, vooral als die wat langer zijn. Hij vindt het lastig om zijn
werk te organiseren en hij weet vaak niet hoe hij moet beginnen. Hij heeft vooral moeite met
ongestructureerde taken, hij snapt dan niet goed wat er verwacht wordt en hij kan het niet goed
overzien. Soms kan hij wel heel gefocust werken, maar dan lukt het hem niet goed om te wisselen
naar een andere activiteit.
1. De moeder van Tomas wil heel graag begrijpen wat er mis is met Tomas en waar zijn gedrag vandaan komt.
Leg in begrijpelijke taal aan haar uit hoe je vanuit de drie belangrijke cognitieve verklaringstheorieën
(‘Central Coherence’, en ’Executive Functions’ en ‘Theory of Mind’) de specifieke gedragingen van Tomas
kunt verklaren. Laat uit je uitleg blijken dat je begrijpt wat deze theorieën inhouden. Soms kan hetzelfde
gedrag vanuit meerdere theorieën worden verklaard; geef daarom per theorie aan welke
gedragskenmerken daarmee kunnen worden verklaard en hoe. Probeer alle problemen te verklaren. Tip:
geef dus NIET de beschrijving van de theorie in het algemeen, maar pas hem toe op Tomas. Dus WEL: wat
kan hij volgens die theorie niet en hoe verklaart dat zijn specifieke probleemgedrag?
Theory of mind houdt in dat een persoon de mentale staat van een ander begrijpt. Dit is bij iemand met ASS
vaak laag, dit is ook terug te zien bij Tomas in de volgende gedragingen: ander niet vaak goed begrijpt, kan zich
moeilijk voorstellen dat de ander niet geïnteresseerd is in treinen, waardoor die door blijft praten. Niet
snappen dat iets niet zo leuk is om te zeggen tegen de ander wat hij eruit flapt.
Central coherence houdt in dat je een stimuli in een relatief globale manier interpreteert. Dit vermogen is bij
kinderen met ASS zwakker en ze zijn dus meer geneigd om informatie te verwerken in kleine stukjes. Hierdoor
kan het voor mensen met ASS moeilijk zijn om andere mensen hun woorden en gevoelens te begrijpen. Dit is
bij Tomas terug te zien, doordat hij gedrag van ander vaak niet goed begrijpt, moeite heeft met het aansluiten
in een gesprek op wat de ander zegt en moeite met lange instructies heeft.
Executive functions (EF) houdt in dat je problemen kan oplossen door ongepast gedrag te remmen, doordachte
acties te ondernemen, feedback te gebruiken en flexibel over te schakelen van de ene taak naar de andere
taak. Dit is voor mensen met ASS vaak moeilijk doordat ze meer moeite hebben met plannen en organiseren,
informatie te verwerken in onvoorspelbare omgevingen en het generaliseren van geleerde informatie in een
nieuwe situatie. Bij Tomas is dit ook terug te zien. Het is mogelijk dat hij moeite heeft met spelen met anderen,
ontwikkelingspsychologie
Universiteit Utrecht
2021/2022
,Inhoud
Verdiepende opdracht 1.........................................................................................................................3
Verdiepende Opdracht 2........................................................................................................................5
Verdiepende opdracht 3.........................................................................................................................8
Verdiepende opdracht 4.......................................................................................................................11
Verdiepende opdracht 5.......................................................................................................................14
Verdiepende opdracht 6.......................................................................................................................16
VOORBEREIDENDE OPDRACHT VOOR WERKGROEP 1..........................................................................20
Voorbereidende opdracht werkgroep 2...............................................................................................23
Opdracht zelfstandige deel werkgroep 1..............................................................................................25
Opdracht in zelfstandige deel werkgroep 2..........................................................................................26
, Verdiepende opdracht 1
Deze opdracht dient individueel te worden gemaakt en op Blackboard te worden ingeleverd. Je kan inleveren
wanneer je wilt, maar de deadline is voor alle 3 de verdiepende opdrachten is op 7 maart om 12:00u via
inleverlink onder ‘Verdiepende opdracht 1’ (met plagiaatcontrole).
Casus: Tomas van 10 is gediagnosticeerd met autismespectrum stoornis. Hij lijkt het gedrag en de
emoties van anderen vaak niet goed te begrijpen. Als iemand bijvoorbeeld verdrietig is, dan reageert
hij niet, of niet op de juiste manier. Ook heeft hij moeite om in een gesprek aan te sluiten op hetgeen
de ander zegt en begint dan maar te praten over wat hij zelf interessant vindt (treinen). Hij praat
daar dan steeds over door, ook als dat niet past bij de situatie of als de ander daar niet in
geïnteresseerd is. Hij kan dan ook moeilijk schakelen naar een ander onderwerp. Spelen met anderen,
vooral als daar impliciete regels gelden, vindt hij erg moeilijk en eindigt meestal in onbegrip, ruzie en
frustratie bij Tomas. Soms flapt Tomas er zomaar ongepaste of botte opmerkingen uit, maar hij heeft
niet door dat de anderen dit niet leuk vinden. Hij wordt vaak gezien als ‘raar’ of ‘brutaal’. Hij heeft
geen echte vriendjes en zit vaak alleen. Thuis is er sprake van een vaste volgorde in het
ochtendprogramma en bij het eten, want als dat niet zo is, dan raakt hij overstuur. Op school heeft hij
moeite met instructies van de leerkracht, vooral als die wat langer zijn. Hij vindt het lastig om zijn
werk te organiseren en hij weet vaak niet hoe hij moet beginnen. Hij heeft vooral moeite met
ongestructureerde taken, hij snapt dan niet goed wat er verwacht wordt en hij kan het niet goed
overzien. Soms kan hij wel heel gefocust werken, maar dan lukt het hem niet goed om te wisselen
naar een andere activiteit.
1. De moeder van Tomas wil heel graag begrijpen wat er mis is met Tomas en waar zijn gedrag vandaan komt.
Leg in begrijpelijke taal aan haar uit hoe je vanuit de drie belangrijke cognitieve verklaringstheorieën
(‘Central Coherence’, en ’Executive Functions’ en ‘Theory of Mind’) de specifieke gedragingen van Tomas
kunt verklaren. Laat uit je uitleg blijken dat je begrijpt wat deze theorieën inhouden. Soms kan hetzelfde
gedrag vanuit meerdere theorieën worden verklaard; geef daarom per theorie aan welke
gedragskenmerken daarmee kunnen worden verklaard en hoe. Probeer alle problemen te verklaren. Tip:
geef dus NIET de beschrijving van de theorie in het algemeen, maar pas hem toe op Tomas. Dus WEL: wat
kan hij volgens die theorie niet en hoe verklaart dat zijn specifieke probleemgedrag?
Theory of mind houdt in dat een persoon de mentale staat van een ander begrijpt. Dit is bij iemand met ASS
vaak laag, dit is ook terug te zien bij Tomas in de volgende gedragingen: ander niet vaak goed begrijpt, kan zich
moeilijk voorstellen dat de ander niet geïnteresseerd is in treinen, waardoor die door blijft praten. Niet
snappen dat iets niet zo leuk is om te zeggen tegen de ander wat hij eruit flapt.
Central coherence houdt in dat je een stimuli in een relatief globale manier interpreteert. Dit vermogen is bij
kinderen met ASS zwakker en ze zijn dus meer geneigd om informatie te verwerken in kleine stukjes. Hierdoor
kan het voor mensen met ASS moeilijk zijn om andere mensen hun woorden en gevoelens te begrijpen. Dit is
bij Tomas terug te zien, doordat hij gedrag van ander vaak niet goed begrijpt, moeite heeft met het aansluiten
in een gesprek op wat de ander zegt en moeite met lange instructies heeft.
Executive functions (EF) houdt in dat je problemen kan oplossen door ongepast gedrag te remmen, doordachte
acties te ondernemen, feedback te gebruiken en flexibel over te schakelen van de ene taak naar de andere
taak. Dit is voor mensen met ASS vaak moeilijk doordat ze meer moeite hebben met plannen en organiseren,
informatie te verwerken in onvoorspelbare omgevingen en het generaliseren van geleerde informatie in een
nieuwe situatie. Bij Tomas is dit ook terug te zien. Het is mogelijk dat hij moeite heeft met spelen met anderen,
