Heeft het centraal eindexamen op middelbare scholen zijn beste tijd gehad?
In 2020 werd er geschiedenis geschreven: de centrale eindexamens gingen voor het eerst
sinds 1945 niet door, in verband met het coronavirus. Sinds de niet-afgenomen
eindexamens in 2020, ontstaat er steeds meer discussie over het belang van de centrale
eindexamens. De vraag is dus: moeten de centrale eindexamens voor middelbare
scholieren worden afgeschaft?
Ten eerste is het grote pluspunt van de centrale examens objectiviteit. Overal in Nederland
wordt hetzelfde examen gemaakt en nagekeken volgens landelijke normen. Daarnaast wordt
het examen ook nog eens twee keer nagekeken, niet alleen door de eigen docent, maar ook
door een docent van een andere school. Doordat iedereen hetzelfde examen maakt, wordt
er aan leerlingen, ouders, werkgevers en vervolgopleidingen zekerheid gegeven over wat er
is geleerd. Met het behalen van je diploma wordt er dus vastgelegd, wat je met welk diploma
kan. Maar is dat wel zo?
Daarentegen is het namelijk zo dat de eindexamens hoogstens een klein deel meten van
wat ze willen meten. In de eindexamens wordt alleen getest of je voldoende hebt geleerd en
bovendien zijn ze een controle op de kwaliteit van de scholen. Daarnaast komen
vaardigheden als persoonlijke en sociale ontwikkeling, het doorzettingsvermogen, de
motivatie en de inzet niet aan bod in het eindexamen, terwijl deze vaardigheden juist
belangrijk zijn voor de verdere loopbaan. Geeft het eindexamen dus wel een compleet beeld
van de capaciteiten van de examenkandidaten?
Aan de andere kant is het het centraal eindexamen motiverend voor leerlingen en voor de
school. Voor de leerlingen is het centraal eindexamen een reden om extra goed te leren,
omdat de helft van hun eindcijfer bepaald wordt door het eindexamen. Voor de school is het
een reden om goed les te geven en de leerlingen goed voor te bereiden, om zo een hoog
slagingspercentage te behalen. Dit is belangrijk voor de reputatie van de school, en
bovendien kijkt de inspectie hier naar. Maar zorgt de druk die ligt op het goed maken van de
eindexamens niet alleen maar voor stress, en dus slechtere prestaties?
Ten slotte gaan eindexamens ten koste van het leren en het onderwijs. Slagen voor het
examen wordt namelijk een doel op zich. Veel docenten leren specifiek hoe je het
eindexamen moet halen. Hierdoor krijg je ‘teaching to the test’: het onderwijs dat meer
gericht is op het slagen voor het examen dan op de lesstof zelf. Zo heb je ieder jaar weer de
situatie dat er leerlingen zijn die het hele jaar niets hebben uitgevoerd, maar vlak voor het
eindexamen nog een examentraining doen, en van alle slechte cijfers nog een voldoende
weten te maken tijdens de eindexamens. Maar wat zegt dat dan?
Het is moeilijk om te bedenken wat de beste oplossing zal zijn. Moeten de centrale
eindexamens voor middelbare scholieren worden afgeschaft, of juist niet? Aan de ene kant
is het grote pluspunt van de centrale examens objectiviteit en is het eindexamen motiverend
voor de leerlingen en voor de school. Maar aan de andere kant is het zo dat de
eindexamens hoogstens een klein deel meten van wat ze willen meten, en gaan de
eindexamens ten koste van het leren en onderwijs. Ik denk dat de discussie over de vraag of
In 2020 werd er geschiedenis geschreven: de centrale eindexamens gingen voor het eerst
sinds 1945 niet door, in verband met het coronavirus. Sinds de niet-afgenomen
eindexamens in 2020, ontstaat er steeds meer discussie over het belang van de centrale
eindexamens. De vraag is dus: moeten de centrale eindexamens voor middelbare
scholieren worden afgeschaft?
Ten eerste is het grote pluspunt van de centrale examens objectiviteit. Overal in Nederland
wordt hetzelfde examen gemaakt en nagekeken volgens landelijke normen. Daarnaast wordt
het examen ook nog eens twee keer nagekeken, niet alleen door de eigen docent, maar ook
door een docent van een andere school. Doordat iedereen hetzelfde examen maakt, wordt
er aan leerlingen, ouders, werkgevers en vervolgopleidingen zekerheid gegeven over wat er
is geleerd. Met het behalen van je diploma wordt er dus vastgelegd, wat je met welk diploma
kan. Maar is dat wel zo?
Daarentegen is het namelijk zo dat de eindexamens hoogstens een klein deel meten van
wat ze willen meten. In de eindexamens wordt alleen getest of je voldoende hebt geleerd en
bovendien zijn ze een controle op de kwaliteit van de scholen. Daarnaast komen
vaardigheden als persoonlijke en sociale ontwikkeling, het doorzettingsvermogen, de
motivatie en de inzet niet aan bod in het eindexamen, terwijl deze vaardigheden juist
belangrijk zijn voor de verdere loopbaan. Geeft het eindexamen dus wel een compleet beeld
van de capaciteiten van de examenkandidaten?
Aan de andere kant is het het centraal eindexamen motiverend voor leerlingen en voor de
school. Voor de leerlingen is het centraal eindexamen een reden om extra goed te leren,
omdat de helft van hun eindcijfer bepaald wordt door het eindexamen. Voor de school is het
een reden om goed les te geven en de leerlingen goed voor te bereiden, om zo een hoog
slagingspercentage te behalen. Dit is belangrijk voor de reputatie van de school, en
bovendien kijkt de inspectie hier naar. Maar zorgt de druk die ligt op het goed maken van de
eindexamens niet alleen maar voor stress, en dus slechtere prestaties?
Ten slotte gaan eindexamens ten koste van het leren en het onderwijs. Slagen voor het
examen wordt namelijk een doel op zich. Veel docenten leren specifiek hoe je het
eindexamen moet halen. Hierdoor krijg je ‘teaching to the test’: het onderwijs dat meer
gericht is op het slagen voor het examen dan op de lesstof zelf. Zo heb je ieder jaar weer de
situatie dat er leerlingen zijn die het hele jaar niets hebben uitgevoerd, maar vlak voor het
eindexamen nog een examentraining doen, en van alle slechte cijfers nog een voldoende
weten te maken tijdens de eindexamens. Maar wat zegt dat dan?
Het is moeilijk om te bedenken wat de beste oplossing zal zijn. Moeten de centrale
eindexamens voor middelbare scholieren worden afgeschaft, of juist niet? Aan de ene kant
is het grote pluspunt van de centrale examens objectiviteit en is het eindexamen motiverend
voor de leerlingen en voor de school. Maar aan de andere kant is het zo dat de
eindexamens hoogstens een klein deel meten van wat ze willen meten, en gaan de
eindexamens ten koste van het leren en onderwijs. Ik denk dat de discussie over de vraag of
