boekverslag + uitwerkingen Nederlands Mariken van Nieumeghen

Opdracht Mariken van Nieumeghen


Samenvatting

Mariken wordt naar Nijmegen gestuurd om names haar oom die priester is boodschappen te gaan
doen. De tocht duurt lang en het wordt donker en daarop besluit ze op advies van haar oom bij haar
tante te gaan slapen. Haar slechte tante stuurt haar na een ruzie weg. Daar hoopt dat Mariken
iemand haar komt helpen en dan meldt de duivel zich in menselijke gedaante met 1 oog als Moenen.
Moenen probeert haar te versieren met geld en juwelen alleen wilt Mariken meester worden in de
zeven vrije kunsten. Dit belooft hij alleen als ze haar geloof en naam afzweert en daardoor heet ze
daarna Emmy. Moenen gebruikt haar om zijn oplichterijen uit te voeren in kroegen in Antwerpen,
Nijmegen en s’Hertogenbosch waar ze refreinen in kroegen waar Moenen de aanwezigen vaak zo
opjut dat er doden vallen. Haar oom Gijsbrecht gaat langs bij zijn zus om te kijken of zij weet waar
Mariken is waarop zij antwoord dat Mariken in een kroeg aan het zondigen is. Haar tante vermoordt
zichzelf later i.v.m een politiek conflict. Laster realiseert Mariken zich dat Moenen slecht is maar dat
zij oom gezondigd heeft dus blijft ze 6 jaar met Moenen. Na verloop van tijd krijgt Mariken heimwee
en wilt ze teruggaan naar Gelderland na het zien van een toneelstuk op straat. Moenen neemt haar
de hoogte in en laat haar vallen in de hoop haar nek te breken. Ze overleefd ondanks enkele
gebroken botten de val. Gijsbrecht die ook naar het toneelstuk keek ontfermt zich over haar en jaagt
de duivel weg. Vervolgens gaan ze naar de deken van Nijmegen de bisschop van Keulen maar
niemand van hen kan Mariken helpen. Alleen de paus in Rome kan iets doen door haar ringen over
haar hals en handen te doen en boete te doen in een klooster. Als de ringen afvallen is ze vergeven
en dit gebeurt dan ook na 25 jaar boete te hebben gedaan in het klooster.

(326 woorden)


a. De middeleeuwse tekst Mariken wordt gezien als een
mirakelspel. Leg uit wat hiermee bedoeld wordt.

Met een mirakelspel wordt bedoeld een stuk waar een mirakel plaatsvind. Een mirakelspel geeft een
dramatisering van een wonder waar vaak heiligen bij zijn betrokken. Een zondaar zoals Mariken die
jarenlang met de duivel heeft geleefd wordt vergeven dat is dan het wonder. Mariken is afgeleid van
de maagd Maria en met behulp van Maria weet Mariken de duivel te verslaan en vergeven te worden
voor haar zonden. Een mirakel geschied in dat geval net zoals de definitie van een mirakelspel. Een
stuk waar dus een mirakel geschiedt en dat is dus dat Mariken van haar enorme zonden wordt
vergeven.

, b. Mariken is aan het einde van de Middeleeuwen geschreven. Dit is
onder meer af te leiden uit de invloed van rederijkers in de tekst.
- Leg uit wat rederijkers waren en welke plaats ze in de samenleving
hadden;

Rederijkers waren een genootschap van leden die zich bezighielden met het schrijven van gedichten
en toneelstukken. Sommige hadden honderden leden. Rederijkers zagen poëzie op een wiskundige
manier als een formule. Hoe ingewikkelder een gedicht was hoe mooier. Ze speelden een belangrijke
rol in de literaire en taalkundige wereld. De rederijkers waren vaak burgers en ambachtslieden die
zich verenigden in amateurgroepen ofwel rederijkerskamers. Vaak draagden ze hun gedichten voor
in refreinen aan publiek om hun vaardigheden te laten zien. Hun literaire regels en werken speelden
in belangrijke rol in de ontwikkeling van het Nederlands. Ook op cultureel vlak waren ze invloedrijk
en daarom wou Mariken deze vaardigheden leren met de zeven vrije kunst van Moenen om zo
geleerd te worden.



- Leg uit hoe deze rederijkersinvloeden in Mariken te
herkennen zijn.


In de kroeg in Antwerpen draagt ze een gedicht voor dat een refrein is en dat dus vaak door
rederijkers gebruikt wordt. Het gedicht wat ze opdraagt is dus geschreven in een versvorm die door
rederijkers vaak gebruikt wordt. Het feit dat het gedicht dat ze opdraagt in versvorm die populair is
onder rederijkers is geschreven benadrukt het feit dat de rederijkers op dat vlak veel invloed hadden.
In het gedicht kun je de invloed van de rederijkers terugvinden omdat zij en hun regels de
belangrijkste vormgevers waren van de taalkunde uit die tijd en die wilt Mariken graag leren en die
gebruikt ze dan ook in haar gedicht dat door de toeschouwers als prachtig wordt ervaren. In haar
refrein zijn veel van de regels en organisatie van de rederijkers terug te vinden. Hierin kun je dus de
rederijkersijvloeden in Mariken herkennen.




c. In de hele tekst zijn er voor het publiek tekenen dat Mariken,
die haar ziel aan de duivel verkocht in ruil voor kennis, toch niet
definitief verloren is. Geef hiervan voorbeelden uit de tekst en leg
deze voorbeelden uit.




Voorbeeld 1:
Ze diende de maagd Maria alle dagen door te bidden of anderzijds haar te behagen (blz.28) ondanks
het feit dat ze haar ziel heeft verkocht aan Moenen blijft ze toch loyaal aan de maagd Maria en ze
blijft ook kruizen slaan ondanks het feit dat Moenen dat niet wilt.


Voorbeeld 2: