Spijsverteringsstelsel
Kan vertellen wat de route is waarlangs voeding passeert en verteerd wordt, van mond tot anus.
Mond mondholte keelholte strottenhoofd slokdarm (oesophagus) maag (gaster)
twaalfvingerige darm (duodenum) nuchtere darm jejunum) dunne darm (ileum) dikke darm
(colon) rectum anus
Kan de algemene bouw van het maagdarmkanaal benoemen.
Het voedsel komt eerst in je mond. Hier komt het enzym amylase bij voor de eerste vertering van
zetmeel. Via je slokdarm komt het eten in je maag, hier wordt het voedsel gekneed en komt er maagzuur
bij, dit zorgt voor de vertering van eiwitten.
Nu gaat het voedsel naar de twaalfvingerige darm, hier komt er gal bij, dit zorgt voor de vertering van
vetten. Ook scheidt de alvleesklier hier allerlei stoffen uit die helpen bij de vertering van koolhydraten,
eiwitten en vetten.
De voedselbrij gaat nu naar de dunne darm, door darmperistaltiek wordt het voedsel voortbewogen. In de
dunne darm gaan de verteerde voedingsstoffen via de darmwand naar het bloed.
In de dikke darm aangekomen gaat het overmatige water via de darmwand naar het bloed. De dikke darm
duwt het naar de endeldarm en vervolgens naar de kringspier, de anus.
Kan de functie van de mondholte en oesophagus uitleggen.
De mondholte vormt het begin van de spijsvertering en is ook onderdeel van de luchtwegen. De mondholte
heft een belangrijke functie voor de smaakzin. Tevens start in de mondholte de voedselvertering. Het voedsel
wordt betast, verscheurd en verkleind, vermengd met speeksel en slijm, gedeeltelijk verteerd en ten slotte
doorgeslikt. In de mondholte wordt het enzym ‘amylase’ toegevoegd. Dit verteert zetmeel.
De oesophagus is de slokdarm. De functie van de slokdarm is het transport van het voedsel van de keelholte
naar de maag. Dit transport gebeurt via peristaltiek. De knijpbewegingen zijn zo sterk dat het voedsel ook in je
maag terecht komt als je op je hoofd gaat staan of ondersteboven.
Kan de functie en anatomie van de maag uitleggen.
De functie van de maag is tijdelijke opslag van het voedsel. Kneden en vermengen van het voedsel met
maagsap. Vertering van eiwitten door pepsine, dit werkt optimaal in een zure omgeving. Afweer van het
lichaam doordat veel ziekteverwekkers door het zure maagsap zijn gedood.
De anatomie van de maag is. De maag heeft slijm op de maagwand. Hierbij is de functie een beschermende
laag, die ondoordringbaar is voor pepsine en zoutzuur. Ook voorkomt de slijmlaag dat voedsel rechtstreeks
langs de wand schuurt en daardoor beschadiging zou kunnen opleveren. Tevens beschermd de peristaltiek
van de maag tegen het zuur op de maagwand. Dit komt doordat het eten en het zuur door elkaar gemengd en
gekneed worden, en daardoor de maaginhoud minder zuur wordt.
Kan de functie en anatomie van het duodenum en de pancreas uitleggen.
De functie van het duodenum (twaalfvingerige darm). Via het duodenum worden de alvleeskliersappen en
galsappen toegevoegd, voor de vertering.
De anatomie van het duodenum. Het duodenum is het eerste deel van de darm.
De functie van de pancreas (alvleesklier). De pancreas heeft een exocriene en endocriene functie. De
exocriene functie is belangrijk voor de vertering, exocriene gaat naar je darmen. De endocriene functie is
,belangrijk voor je suikerspiegel (insuline en glucagon). Dit zijn hormonen die meteen afgegeven worden
aan het bloedvat.
De anatomie van de pancreas (alvleesklier). Pancreassappen bestaan uit: slijm, bufferende stoffen,
amylase, lipase, trypsine en proteasen. Deze worden toegevoegd aan het voedsel via de twaalfvingerige
darm. Deze sappen zorgen voor een nog beter afbraak van de voedingsstoffen.
Amylase breekt koolhydraten af
Lipase breekt vetten af
Trypsine en proteasen breekt eiwitten af
Kan de functie en anatomie van de lever en gal, galwegen en -blaas uitleggen.
De functie van de lever is het produceren van gal. De gal wordt opgeslagen in de galblaas. Gal zorgt voor
het emulgeren van vet, dit betekent dat grote vetdruppels kleiner gemaakt worden. Waardoor de
enzymen er beter bij kunnen.
De lever speelt ook een grote rol bij de intermediaire stofwisseling. Dit is de omzetting van stoffen in je
lever. Stofwisselingen komen vrij.
- Suikerstofwisseling. Glycolyse breekt glycogeen af.
- Vetstofwisseling. Lipolyse is voor de afbraak van vet.
- Eiwitstofwisseling. Eiwitsynthese.
De functie van de galwegen is dat de galwegen ervoor zorgen dat de gal bij de twaalfvingerige darm wordt
toegevoegd.
De functie van de galblaas is dat daar de gal wordt opgeslagen.
Kan de functie van de dunne darm uitleggen.
De functie van de dunne darm (ileum) is het zorgen voor de opname van voedingsstoffen in het bloed.
In de dunne darm of het intestinum tenue vindt de eindvertering van de chymus plaats en worden de
voedingsstoffen vanuit het darmlumen in het bloed opgenomen. Onverteerbare en onverteerde resten
worden naar de dikke getransporteerd.
Het ileum is ongeveer 3,5 meter lang
Kan de functie en anatomie van het colon uitleggen.
Het colon (karteldarm) is het grootste deel van de dikke darm. We onderscheiden 4 delen.
1. Colon adcendens (opstijgend deel). Vanaf de blindedarm naar boven en tot onder de lever.
2. Colon transversum (dwarse deel). Maakt een knik naar links en loopt dwars door de buikholte,
over de dunne darm heen en onder de maag door naar links, tot aan de milt.
3. Colon descendens (afdalend deel). Loopt van onder de milt naar beneden, tot in het bekken.
4. Colon sigmoideum (S-vormig deel). Loop met een flauwe S bocht naar het midden van de
bekkenholte.
Kan het principe van peristaltiek uitleggen.
Dat is een golfbeweging van de darmwand en hierdoor gaat het voedselbrok verder door de darmen.
Kan de termen enterohepatische kringloop en first-pass effect uitleggen.
Enterohepatische kringloop.
, Door de poortader komen bijvoorbeeld medicatie stofdelen vanuit de darmen opnieuw terecht in de
lever. Vanuit de lever komt het dan vervolgens opnieuw terecht in de vena cava (holle ader), waardoor
het opnieuw terecht komt in het lichaam.
First-pass effect.
Wanneer je geneesmiddelen geeft, worden deze opgenomen in de darm en daarna via de poortader naar
de lever. In de lever worden geneesmiddelen minder giftig gemaakt, hierna kan de werking weer verder.
Het first-pass effect heeft dus betrekking tot de lever.
Wanneer iemand onvoldoende water drinkt kan dit leiden tot obstipatie. Dit komt doordat je lichaam
water nodig heeft om op te nemen. Als je last hebt van obstipatie, dan neemt het lichaam water op
uit de dikke darm en hierdoor wordt de ontlasting dikker.
Diabetes Mellitus
Kent de fysiologie van de glucosehuishouding in het menselijk lichaam.
Insuline wordt gemaakt door de bètacellen van de eilandjes van Langerhans.
Insuline wordt gemaakt wanneer het glucosegehalte van het bloed boven een bepaalde waarde
komt. Je noemt het glucosegehalte van het bloed de bloedsuikerspiegel. Deze stijgt na een maaltijd,
er is dan veel glucose vanuit de darmen in het bloed opgenomen. Insuline bevordert in de lever en in
de spieren de omzetting van glucose naar glycogeen. Glycogeen is de opslagvorm van glucose.
Insuline stimuleert ook de opname van glucose door lichaamscellen die de glucose als energiebron
voor hun celstofwisseling gebruiken.
Als het glucosegehalte in het bloed te laag wordt, gaan de eilandjes van Langerhans glucagon
produceren. Glucagon laat het glucosegehalte van het bloed stijgen door de omzetting van glycogeen
in glucose te stimuleren. Glucagon en insuline zijn antagonisten van elkaar.
Kent het ziektebeeld diabetes mellitus en het onderscheid tussen type 1 en 2.
Diabetes mellitus is een stoornis in de stofwisseling ten gevolge van een absoluut of relatief tekort
aan insuline.
Type 1 is insuline-afhankelijke diabetes. Insuline is afwezig. Er wordt niet genoeg insuline
geproduceerd in het lichaam. Kan ontstaan door een verandering in de genen van het lichaam.
Behandelt door dagelijkse toediening van insuline.
Type 2 is insuline-onafhankelijke diabetes. Insuline resistent. Ouderdomsdiabetes. Het lichaam kan
de insuline niet optimaal gebruiken. Veroorzaakt door een ongezonde levensstijl, verband met
overgewicht, ongezond eten en te weinig beweging. Behandelt door gezond dieet, beweging,
medicijnen en soms toediening van insuline.
Zwangerschapsdiabetes. Er is sprake van een verhoogde bloedsuikerspiegel. Schommelende
hormoonspiegels in het lichaam
Bij diabetes mellitus is het probleem dat de eilandjes van Langermans niet tot weinig werken. Vooral
insuline werkt dan niet.
De verschillen tussen diabetes mellitus type 1 en 2.
Kan vertellen wat de route is waarlangs voeding passeert en verteerd wordt, van mond tot anus.
Mond mondholte keelholte strottenhoofd slokdarm (oesophagus) maag (gaster)
twaalfvingerige darm (duodenum) nuchtere darm jejunum) dunne darm (ileum) dikke darm
(colon) rectum anus
Kan de algemene bouw van het maagdarmkanaal benoemen.
Het voedsel komt eerst in je mond. Hier komt het enzym amylase bij voor de eerste vertering van
zetmeel. Via je slokdarm komt het eten in je maag, hier wordt het voedsel gekneed en komt er maagzuur
bij, dit zorgt voor de vertering van eiwitten.
Nu gaat het voedsel naar de twaalfvingerige darm, hier komt er gal bij, dit zorgt voor de vertering van
vetten. Ook scheidt de alvleesklier hier allerlei stoffen uit die helpen bij de vertering van koolhydraten,
eiwitten en vetten.
De voedselbrij gaat nu naar de dunne darm, door darmperistaltiek wordt het voedsel voortbewogen. In de
dunne darm gaan de verteerde voedingsstoffen via de darmwand naar het bloed.
In de dikke darm aangekomen gaat het overmatige water via de darmwand naar het bloed. De dikke darm
duwt het naar de endeldarm en vervolgens naar de kringspier, de anus.
Kan de functie van de mondholte en oesophagus uitleggen.
De mondholte vormt het begin van de spijsvertering en is ook onderdeel van de luchtwegen. De mondholte
heft een belangrijke functie voor de smaakzin. Tevens start in de mondholte de voedselvertering. Het voedsel
wordt betast, verscheurd en verkleind, vermengd met speeksel en slijm, gedeeltelijk verteerd en ten slotte
doorgeslikt. In de mondholte wordt het enzym ‘amylase’ toegevoegd. Dit verteert zetmeel.
De oesophagus is de slokdarm. De functie van de slokdarm is het transport van het voedsel van de keelholte
naar de maag. Dit transport gebeurt via peristaltiek. De knijpbewegingen zijn zo sterk dat het voedsel ook in je
maag terecht komt als je op je hoofd gaat staan of ondersteboven.
Kan de functie en anatomie van de maag uitleggen.
De functie van de maag is tijdelijke opslag van het voedsel. Kneden en vermengen van het voedsel met
maagsap. Vertering van eiwitten door pepsine, dit werkt optimaal in een zure omgeving. Afweer van het
lichaam doordat veel ziekteverwekkers door het zure maagsap zijn gedood.
De anatomie van de maag is. De maag heeft slijm op de maagwand. Hierbij is de functie een beschermende
laag, die ondoordringbaar is voor pepsine en zoutzuur. Ook voorkomt de slijmlaag dat voedsel rechtstreeks
langs de wand schuurt en daardoor beschadiging zou kunnen opleveren. Tevens beschermd de peristaltiek
van de maag tegen het zuur op de maagwand. Dit komt doordat het eten en het zuur door elkaar gemengd en
gekneed worden, en daardoor de maaginhoud minder zuur wordt.
Kan de functie en anatomie van het duodenum en de pancreas uitleggen.
De functie van het duodenum (twaalfvingerige darm). Via het duodenum worden de alvleeskliersappen en
galsappen toegevoegd, voor de vertering.
De anatomie van het duodenum. Het duodenum is het eerste deel van de darm.
De functie van de pancreas (alvleesklier). De pancreas heeft een exocriene en endocriene functie. De
exocriene functie is belangrijk voor de vertering, exocriene gaat naar je darmen. De endocriene functie is
,belangrijk voor je suikerspiegel (insuline en glucagon). Dit zijn hormonen die meteen afgegeven worden
aan het bloedvat.
De anatomie van de pancreas (alvleesklier). Pancreassappen bestaan uit: slijm, bufferende stoffen,
amylase, lipase, trypsine en proteasen. Deze worden toegevoegd aan het voedsel via de twaalfvingerige
darm. Deze sappen zorgen voor een nog beter afbraak van de voedingsstoffen.
Amylase breekt koolhydraten af
Lipase breekt vetten af
Trypsine en proteasen breekt eiwitten af
Kan de functie en anatomie van de lever en gal, galwegen en -blaas uitleggen.
De functie van de lever is het produceren van gal. De gal wordt opgeslagen in de galblaas. Gal zorgt voor
het emulgeren van vet, dit betekent dat grote vetdruppels kleiner gemaakt worden. Waardoor de
enzymen er beter bij kunnen.
De lever speelt ook een grote rol bij de intermediaire stofwisseling. Dit is de omzetting van stoffen in je
lever. Stofwisselingen komen vrij.
- Suikerstofwisseling. Glycolyse breekt glycogeen af.
- Vetstofwisseling. Lipolyse is voor de afbraak van vet.
- Eiwitstofwisseling. Eiwitsynthese.
De functie van de galwegen is dat de galwegen ervoor zorgen dat de gal bij de twaalfvingerige darm wordt
toegevoegd.
De functie van de galblaas is dat daar de gal wordt opgeslagen.
Kan de functie van de dunne darm uitleggen.
De functie van de dunne darm (ileum) is het zorgen voor de opname van voedingsstoffen in het bloed.
In de dunne darm of het intestinum tenue vindt de eindvertering van de chymus plaats en worden de
voedingsstoffen vanuit het darmlumen in het bloed opgenomen. Onverteerbare en onverteerde resten
worden naar de dikke getransporteerd.
Het ileum is ongeveer 3,5 meter lang
Kan de functie en anatomie van het colon uitleggen.
Het colon (karteldarm) is het grootste deel van de dikke darm. We onderscheiden 4 delen.
1. Colon adcendens (opstijgend deel). Vanaf de blindedarm naar boven en tot onder de lever.
2. Colon transversum (dwarse deel). Maakt een knik naar links en loopt dwars door de buikholte,
over de dunne darm heen en onder de maag door naar links, tot aan de milt.
3. Colon descendens (afdalend deel). Loopt van onder de milt naar beneden, tot in het bekken.
4. Colon sigmoideum (S-vormig deel). Loop met een flauwe S bocht naar het midden van de
bekkenholte.
Kan het principe van peristaltiek uitleggen.
Dat is een golfbeweging van de darmwand en hierdoor gaat het voedselbrok verder door de darmen.
Kan de termen enterohepatische kringloop en first-pass effect uitleggen.
Enterohepatische kringloop.
, Door de poortader komen bijvoorbeeld medicatie stofdelen vanuit de darmen opnieuw terecht in de
lever. Vanuit de lever komt het dan vervolgens opnieuw terecht in de vena cava (holle ader), waardoor
het opnieuw terecht komt in het lichaam.
First-pass effect.
Wanneer je geneesmiddelen geeft, worden deze opgenomen in de darm en daarna via de poortader naar
de lever. In de lever worden geneesmiddelen minder giftig gemaakt, hierna kan de werking weer verder.
Het first-pass effect heeft dus betrekking tot de lever.
Wanneer iemand onvoldoende water drinkt kan dit leiden tot obstipatie. Dit komt doordat je lichaam
water nodig heeft om op te nemen. Als je last hebt van obstipatie, dan neemt het lichaam water op
uit de dikke darm en hierdoor wordt de ontlasting dikker.
Diabetes Mellitus
Kent de fysiologie van de glucosehuishouding in het menselijk lichaam.
Insuline wordt gemaakt door de bètacellen van de eilandjes van Langerhans.
Insuline wordt gemaakt wanneer het glucosegehalte van het bloed boven een bepaalde waarde
komt. Je noemt het glucosegehalte van het bloed de bloedsuikerspiegel. Deze stijgt na een maaltijd,
er is dan veel glucose vanuit de darmen in het bloed opgenomen. Insuline bevordert in de lever en in
de spieren de omzetting van glucose naar glycogeen. Glycogeen is de opslagvorm van glucose.
Insuline stimuleert ook de opname van glucose door lichaamscellen die de glucose als energiebron
voor hun celstofwisseling gebruiken.
Als het glucosegehalte in het bloed te laag wordt, gaan de eilandjes van Langerhans glucagon
produceren. Glucagon laat het glucosegehalte van het bloed stijgen door de omzetting van glycogeen
in glucose te stimuleren. Glucagon en insuline zijn antagonisten van elkaar.
Kent het ziektebeeld diabetes mellitus en het onderscheid tussen type 1 en 2.
Diabetes mellitus is een stoornis in de stofwisseling ten gevolge van een absoluut of relatief tekort
aan insuline.
Type 1 is insuline-afhankelijke diabetes. Insuline is afwezig. Er wordt niet genoeg insuline
geproduceerd in het lichaam. Kan ontstaan door een verandering in de genen van het lichaam.
Behandelt door dagelijkse toediening van insuline.
Type 2 is insuline-onafhankelijke diabetes. Insuline resistent. Ouderdomsdiabetes. Het lichaam kan
de insuline niet optimaal gebruiken. Veroorzaakt door een ongezonde levensstijl, verband met
overgewicht, ongezond eten en te weinig beweging. Behandelt door gezond dieet, beweging,
medicijnen en soms toediening van insuline.
Zwangerschapsdiabetes. Er is sprake van een verhoogde bloedsuikerspiegel. Schommelende
hormoonspiegels in het lichaam
Bij diabetes mellitus is het probleem dat de eilandjes van Langermans niet tot weinig werken. Vooral
insuline werkt dan niet.
De verschillen tussen diabetes mellitus type 1 en 2.
