Samenvatting biologie Nectar havo 3 hoofdstuk 11

Biologie 11.1

 Vruchtbaarheid van een jongen
- In de puberteit maken jongens voor het eerst zaadcellen. Dit zijn de voorplantingscellen van de man.
Als een zaadcel samensmelt met een eicel, kan uit de bevruchte eicel een kindje groeien.
- De productie van zaadcellen komt op gang door hormonen uit de hypofyse. Deze hormonen komen
via het bloed bij de zaadballen. De zaadballen maken dan zaadcellen aan en vanaf dat moment is een
jongen vruchtbaar. De zaadballen gaan ook het hormoon testosteron maken.
- Natte droom: als een jongen een zaadlozing heeft tijdens zijn slaap.
- zaadcellen worden tot de volgende zaadlozing opgeslagen in de bijballen. De zaadballen en de
bijballen liggen in de balzak.
- Erectie: de penis wordt stijf doordat er extra bloed naar de zwellichamen gaat.
- Als een jongen een orgasme heeft, krijgt hij een zaadlozing, dan gebeurt het volgende:
1) spiertjes in de bijballen trekken samen en persen de zaadcellen de zaadleiders in.
2) de zaadcellen komen eerst langs de zaadblaasjes en vlak daarna bereiken ze de prostaat. De
zaadblaasjes en de prostaat voegen zaadvocht toe aan de zaadcellen. Het mengsel van zaadvocht en
zaadcellen heet sperma.
3) bij de prostaat komt het sperma in de urinebuis. Via de urinebuis verlaat het sperma de penis: de
zaadlozing.
 Vruchtbaarheid van een meisje
- De voortplantingscellen van een vrouw zijn eicellen. Meisjes worden geboren met ongeveer 400.000
onrijpe eicellen in twee eierstokken. Als deze eicellen rijp worden kan je zwanger raken. Een meisje
merkt dat ze vruchtbaar is als ze voor het eerst vruchtbaar is.
 Ongesteldheid
- De eicellen van een meisje gaan eens in de 28 dagen rijpen, dan heb je de menstruatie. Wat er van de
ene menstruatie gebeurt tot de volgende, heet de menstruatiecyclus:
- Tijdens de menstruatiecyclus gebeurt het volgende in de voortplantingsorganen:
1) er rijpt een eicel in één van de eierstokken
de eicel ligt in een blaasje: de follikel. De rijpende eicel neemt vocht met de voedingsstoffen op en
groeit.
2) het baarmoederslijmvlies wordt dikker
De binnenkant van de baarmoeder is bedekt met baarmoederslijmvlies. Als het slijmvlies dikker wordt
en groeit is de baarmoeder geschikt om er een baby erin te laten groeien.
3) de Ovulatie komt
Na 14 dagen barst de follikel open en komt er een rijpe eicel in de eileider. Hij vrijkomen van een rijpe
eicel uit de eierstokken heet eisprong of ovulatie. De dagen rond de eisprong vormen de vruchtbare
periode van de vrouw.
4) de menstruatie periode
Er vindt meestal geen bevruchting plaats, dus de eicel sterft. Het verdikte baarmoederslijmvlies is niet
nodig en laat 2 weken later los, dan start er een nieuwe cyclus. Het slijmvlies druppelt samen met wat
bloed uit de vagina; de vrouw heeft dan haar menstruatie.
 Hoe werkt de menstruatiecyclus
- De menstruatiecyclus wordt geregeld door hormonen. De hypofyse geeft d.m.v. een hormoon een
seintje aan de eierstokken. Hierdoor begint de follikel te groeien en begint zelf ook hormonen aan te
maken: oestrogeen en progesteron. Voor de ovulatie maakt de follikel vooral oestrogeen aan en erna
vooral progesteron.
- Oestrogeen heeft drie effecten:
1) er gaan geen anderen eicellen meer rijpen
2) het baarmoederslijmvlies wordt dikker
3) als er veel oestrogeen in het bloed zit, geeft de hypofyse een seintje voor de ovulatie.
- Progesteron stimuleert verdere groei en doorbloeding van het baarmoederslijmvlies.