Pabo Toelatingstoets Geschiedenis Samenvatting

Deze samenvatting is gemaakt door:
Lian Raatjes
Gebaseerd op: Noordhoff Uitgevers
Basiskennis Aardrijkskunde 2e druk



Niet doorverkopen


Mocht je fouten vinden stuur ze door naar:
@ imlianraatjes op instagram
Met de pagina nummer en de fout

,1 1 Tijd van jagers en boeren (prehistorie, tot 3000 voor Chr)
1




De mens heeft zich vanuit Afrika over de andere werelddelen
verspreid De mens leefde als jagers-verzamelaar, een leefwijze die
r




sterk werd beinvloed door het heersende klimaat \




1 1 1 migratie uit Afrika
-
r




In oost-Afrika leefde 5 tot 4 miljoen jaar geleden \




De mens soort Homo erectus (recht lopende mensen) verliet Afrika /




In Europa ontwikkelde een plaatselijke menssoort: de Neanderthalers -




Tegenwoordig bestaat er nog een soort mensen: de Homo sapiens
(de denkende mensen) Zij waren op zoek naar voedsel gebieden en
-




verspreiden zich zo over de rest van de wereld /




1 1 2 de nomadische samenleving van jagers-verzamelaars
I I




Jagen en verzamelen is voor mensen de oudste vorm van bestaan I




Jagers- verzamelaars leiden een nomadische bestaan, ze trekken rond
op zoek naar voedsel -




1 1 3 rendierjagers
I
-




De ijskap van de laatste ijstijd bedekte het hele noorden van Europa I




In deze tijd leefden hier rendierjagers Ze leefden als nomaden Het
I
I




vlees, de huid en de botten van de gedode dieren werden gebruikt als
voedsel, kleding, tenten en gereedschap Tussen 13000 en 10000 voor
-




Christus eindige de laatste ijstijd en trokken de rendier meer naar
het noorden, de jagers volgden hun I




1 1 4 jagers en vissers
I
I




Na de laatste ijstijd werd het klimaat steeds warmer Het land-




raakte met bos begroeid Er ontstonden door de opwarming ook
I




visrijke meren, rivieren en beekjes Jagers hoefden niet meer ver te
I




trekken, maar konden in het gebied blijven, waar voldoende voedsel
kon worden gevonden I

,1 2 de overgang van jagen en verzamelden naar landbouw
1




De eerste boeren leefden ca 10000 jaar voor Christus In het midden-
-




oosten Vanaf hier verspreidde de landbouw zich over aangrenzende
-




gebieden Pas rond 5000 voor Christus kwamen de boeren hier
,
'




1 2 1 verschillen tussen jagers-verzamelaars en landbouw
'
,




samenleving
Jagers- verzamelaars trokken in kleine groepen rond op zoek naar
voedsel Men ontdekte dat akkers gezaaid konden worden De boeren
' |




bleven bij hun akkers wonen Ze konden meer voedsel produceren
1




waardoor de bevolking in landbouwgebieden verder groeide '




Het is niet helemaal duidelijk wanneer de jagers- verzamelaars
opgaven en boer werden Mogelijk heeft dit te maken met
t




overbejaging van sommige dieren /




Landbouw had niet alleen positive gevolgen:
→
De vroegere vormen van landbouw leidde tot bodem erosie .




o
De afval hopen en dieren die rond liepen was een nieuwe ziekte bron -




1 2 2 boeren in ons gebied
/
,




De eerste landbouw cultuur in West-Europa was de
bandkeramiekcultuur Dit boerenvolk kreeg zijn naam door de
|




opvallende versiering in de vorm van een band op het aardewerk Een
ander belangrijke landbouw cultuur was de trechterbekercultuur: Zij
kregen de naam door de trechtervormige potten, bekers en schalen \




Deze boeren gaven hun overledenen potten, sieraden en wapens mee
als ze in een hunebed werden gelegd De hunebedden zijn de meest
|




opvallende prehistorische monumenten in Nederland Ze werden \




gebouwd van grote zwerfstenen Hunebedden waren grafkelders
1
.




De bouw van de hunebed:
→
Men gebruikte roller op een ondergrond van balken of sleden of
gebruik van de trekkracht van ossen 1




→
Met behulp van houten palen werden de stenen in goede positie
gebracht -




f
Later geheel bedekt met een heuvel Alleen kieren werden met
-




kleine stenen dichtgestopt o

, 1 2 3 steen, brons en ijzer
| '




Steen is de langste tijd in het bestaan van de mens, steen was het
belangrijkste materiaal om gereedschappen of wapens te maken '




Rond 2100 voor Christus werden voorwerpen van brons gemaakt .




Vanaf 700 voor Christus werd in Europa ook gebruik gemaakt van
ijzer Een groot voordeel van ijzer was dat het op veel plaatsen
\




kon worden gevonden 1




1 3 religieuze uitingen: grot tekeningen, beeldjes en grafgiften
-




Aangezien er geen schriftelijke bronnen uit dit tijdvak zijn gevonden,
weten we niet wat de mensen toen dachten Desondanks wordt
-




aangenomen, dat mensen in die tijd religieuze opvattingen hadden -




Vaak staan kunstwerken in het teken van een religie -




1 4 de bronnen van dit tijdvak
-




De kennis van de prehistorie, de tijd waar geen bronnen ver zijn, is
vooral gebaseerd op archeologie 1




1 4 1 prehistorie
-
,




Met het begrip prehistorie bedoelden we de tijd waarover geen
geschreven bronnen zijn Om toch iets te weten over de mens,
I




waren we vooral afhankelijk van archeologische vondsten De -




prehistorie van een samenleving eindigt als er schriftelijke bronnen
over de samenleving zijn I




1 4 2 archeologie
-
\




Archeologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het in kaart
brengen van bodem sporen, het doen van opgravingen en het
rapporteren en het interpreteren van vondsten \




1 4 3 culture antropologie
1
-




Een ander belangrijk wetenschap om inzicht te krijgen in de
prehistorie is de culture antropologie Men gaat ervan uit dat de
-




tegenwoordig mens in zijn manier van denken en handelde niet veel
verschilt van de mensen in de prehistorie /