11 - 03 - 2022
Biologie
Hoofdstuk 5: Regeling
Hoofdstuk 6: Waarneming en gedrag
Basisstof 5.1: Regeling en homeostase
Regelkringen
● Homeostase: Het in stand houden van een dynamisch evenwicht in het
inwendige milieu van organismen.
ー Een regelkring bestaat uit een sensor, een controle centrum en een effector.
ー Via regelkringen worden bepaalde normwaarden gehandhaafd. Hierdoor is
er een dynamisch evenwicht.
ー Bij negatieve terugkoppeling heeft het resultaat van een proces een
remmende de invloed op het proces.
ー Bij positieve terugkoppeling versterkt een toename van het resultaat het
proces.
● Homeostase is een voorbeeld van zelfregulatie op het organisatieniveau
organisme.
Basisstof 5.2: Hormone regulaties
Hormonen
● Hormoonklieren (endocriene klieren) geven hormonen af aan het bloed
(secretie).
● Exocriene klieren (zweetklieren, speekselklieren) geven hun product af via een
afvoerbuis.
● Hormonen regelen de werking van doelwitorganen waarvan de cellen
receptoren bezitten waaraan het hormoon kan binden.
ー De binding kan in deze cellen een reactie in gang zetten of een reactie
stoppen.
ー Een hormoon kan processen in meerdere doelwitorganen regelen.
ー De mate van reactie van doelwitorganen wordt onder andere bepaald door
de hormoonspiegel (hormoonconcentratie) van een hormoon en het aantal
receptoren op de celmembraan van de cellen.
1
, Hormoonklieren
● De hypothalamus regelt de secretie van hormonen door de hypofyse.
● De hypofyse produceert o.a. hormonen die de werking van andere
hormoonklieren beïnvloeden.
● De hypofyseachterkwab geeft ADH en oxytocine af.
ー Oxytocine: Stimuleert het ontstaan van weeën aan het einde van de
zwangerschap en tijdens de geboorte.
ー ADH: Regelt de resorptie van water in de nieren bij de vorming van urine.
● De hypofysevoorkwab produceert:
ー Groeihormoon: Regelt de groei en ontwikkeling.
ー Thyreoïdstimulerend hormoon (TSH): Reguleert de schildklier.
ー FSH en LH reguleren processen In de eierstokken (ovaria) en teelballen
(testes).
● De schildklier produceert thyroxine.
ー Thyroxine stimuleert de stofwisseling en de groei en ontwikkeling bij kinderen.
ー TSH stimuleert de opname van jodium door de schildkliercellen en de
productie van thyroxine.
ー Thyroxine remt de productie van TSH (negatieve terugkoppeling).
● Eilandjes van Langerhans in de alvleesklier produceren insuline en glucagon.
ー Insuline en glucagon regelen de glucoseconcentratie In het bloed.
ー Insuline verlaagt de glucoseconcentratie In het bloed doordat het de
opname van glucose in lichaamscellen stimuleert en er voor zorgt dat in
cellen van lever en spieren glucose wordt omgezet in glycogeen.
ー Glucagon verhoogt de glucoseconcentratie in het bloed doordat het in
cellen van lever en spieren de omzetting simuleert van glycogeen in glucose.
Glucose wordt afgegeven aan het bloed.
● De nieren produceren epo (erytropoëtine) dat de productie van rode
bloedcellen in het rode beenmerg stimuleert.
● Het bijniermerg produceert bij stressvolle situaties adrenaline dat een snelle,
kortdurende werking heeft.
ー Adrenaline bevordert de stofwisseling, de omzetting van glycogeen in
glucose en de afgifte van glucose aan het bloed en zorgt dat het lichaam in
staat is snel te handelen in stresssituaties.
2
Biologie
Hoofdstuk 5: Regeling
Hoofdstuk 6: Waarneming en gedrag
Basisstof 5.1: Regeling en homeostase
Regelkringen
● Homeostase: Het in stand houden van een dynamisch evenwicht in het
inwendige milieu van organismen.
ー Een regelkring bestaat uit een sensor, een controle centrum en een effector.
ー Via regelkringen worden bepaalde normwaarden gehandhaafd. Hierdoor is
er een dynamisch evenwicht.
ー Bij negatieve terugkoppeling heeft het resultaat van een proces een
remmende de invloed op het proces.
ー Bij positieve terugkoppeling versterkt een toename van het resultaat het
proces.
● Homeostase is een voorbeeld van zelfregulatie op het organisatieniveau
organisme.
Basisstof 5.2: Hormone regulaties
Hormonen
● Hormoonklieren (endocriene klieren) geven hormonen af aan het bloed
(secretie).
● Exocriene klieren (zweetklieren, speekselklieren) geven hun product af via een
afvoerbuis.
● Hormonen regelen de werking van doelwitorganen waarvan de cellen
receptoren bezitten waaraan het hormoon kan binden.
ー De binding kan in deze cellen een reactie in gang zetten of een reactie
stoppen.
ー Een hormoon kan processen in meerdere doelwitorganen regelen.
ー De mate van reactie van doelwitorganen wordt onder andere bepaald door
de hormoonspiegel (hormoonconcentratie) van een hormoon en het aantal
receptoren op de celmembraan van de cellen.
1
, Hormoonklieren
● De hypothalamus regelt de secretie van hormonen door de hypofyse.
● De hypofyse produceert o.a. hormonen die de werking van andere
hormoonklieren beïnvloeden.
● De hypofyseachterkwab geeft ADH en oxytocine af.
ー Oxytocine: Stimuleert het ontstaan van weeën aan het einde van de
zwangerschap en tijdens de geboorte.
ー ADH: Regelt de resorptie van water in de nieren bij de vorming van urine.
● De hypofysevoorkwab produceert:
ー Groeihormoon: Regelt de groei en ontwikkeling.
ー Thyreoïdstimulerend hormoon (TSH): Reguleert de schildklier.
ー FSH en LH reguleren processen In de eierstokken (ovaria) en teelballen
(testes).
● De schildklier produceert thyroxine.
ー Thyroxine stimuleert de stofwisseling en de groei en ontwikkeling bij kinderen.
ー TSH stimuleert de opname van jodium door de schildkliercellen en de
productie van thyroxine.
ー Thyroxine remt de productie van TSH (negatieve terugkoppeling).
● Eilandjes van Langerhans in de alvleesklier produceren insuline en glucagon.
ー Insuline en glucagon regelen de glucoseconcentratie In het bloed.
ー Insuline verlaagt de glucoseconcentratie In het bloed doordat het de
opname van glucose in lichaamscellen stimuleert en er voor zorgt dat in
cellen van lever en spieren glucose wordt omgezet in glycogeen.
ー Glucagon verhoogt de glucoseconcentratie in het bloed doordat het in
cellen van lever en spieren de omzetting simuleert van glycogeen in glucose.
Glucose wordt afgegeven aan het bloed.
● De nieren produceren epo (erytropoëtine) dat de productie van rode
bloedcellen in het rode beenmerg stimuleert.
● Het bijniermerg produceert bij stressvolle situaties adrenaline dat een snelle,
kortdurende werking heeft.
ー Adrenaline bevordert de stofwisseling, de omzetting van glycogeen in
glucose en de afgifte van glucose aan het bloed en zorgt dat het lichaam in
staat is snel te handelen in stresssituaties.
2
