Samenvatting Systematische Natuurkunde Havo 4 Hoofdstuk 5 Materie en Warmte Uitwerkingen

Havo 4 Hoofdstuk 5 Uitwerkingen



5.1 Het molecuulmodel
Opgave 1
Warmte gaat van een plaats met de hoogste temperatuur naar een plaats met de laagste
temperatuur. Als de temperatuur stijgt, neemt de snelheid van de moleculen en de gemiddelde
afstand tussen de moleculen toe. De aantrekkende krachten tussen de moleculen nemen dan af.
a Fout.
Er is warmte de kamer uitgegaan.
(Toelichting: kou is geen energievorm.)
b Fout.
De moleculen in de lucht bewegen overdag sneller dan ’s nachts.
(Toelichting: de temperatuur is overdag hoger dan ’s nachts. Hoe hoger de temperatuur, des
te sneller bewegen de moleculen.)
c Goed.
d Goed.
e Fout.
De gemiddelde afstand tussen de moleculen in de lucht is ’s nachts even groot als overdag.
(Toelichting: de ruimte is afgesloten. Het aantal moleculen lucht verandert niet tijdens
afkoelen.)

Opgave 2
Bij omrekenen van temperaturen gebruik je T = t +273.
a T = 25 + 273
T = 298 K
b T = −4 + 273
T = 269 K
c 4 = t + 273
t = −269 °C
d 293 = t + 273
t = 20 °C

Opgave 3
De deodorant verdampt en is dan gasvormig. De moleculen bewegen vrij in alle richtingen. Na een
tijdje bereiken de moleculen je neus en dan ruik je ze.

Opgave 4
a Als de temperatuur daalt, daalt de snelheid van de moleculen.
Een lagere snelheid betekent een lagere kinetische energie.
b Δt = 63 − (−80) = 143 °C
c Bij omrekenen van temperaturen gebruik je T = t +273.
ΔT = (63 + 273) − (−80 + 273) = 143 K
d Als de temperatuur daalt, dan daalt de snelheid van de moleculen.
Bij het absolute nulpunt staan de moleculen stil. Dan is de temperatuur 0 K.
Een lagere temperatuur dan 0 K is dus niet mogelijk.

Opgave 5
a Stijgt de temperatuur dan wordt de afstand tussen de deeltjes in het wegdek groter. De brug
zet uit.
De spleten worden smaller.
b Zit het wegdek vast aan een pijler dan duwt het wegdek de bovenkant van de pijlers naar
rechts.
Dan kan een pijler breken.
c Als het wegdek uitzet dan wordt de rol naar rechts verplaatst.
Hoe groter de afstand des te meer zet het bijbehorende wegdek uit.
Bij de rechterpijler is de afstand tot het beginpunt van de brug groter dan bij de linkerpijler.
Dus bij de rechterpijler moet de rol zich meer kunnen verplaatsen dan bij de linkerpijler.
Daarom ligt rol B wat meer naar links.




© ThiemeMeulenhoff bv Pagina 1 van 13

, Havo 4 Hoofdstuk 5 Uitwerkingen



Opgave 6
m
a Er geldt   met m = 1,000 kg.
V
ijs ρ = 0,917∙103 kg m−3 Zie BINAS tabel 10A
water ρ = 0,9982∙103 kg m−3 Zie BINAS tabel 11
waterdamp ρ = 0,598 kg m−3 Zie BINAS tabel 12

Hieruit volgt:
ijs V = 1,09∙10−3 m3
water V = 1,002∙10−3 m3
waterdamp V = 1,67 m3

b Voor het vergroten van de potentiële energie van de moleculen: de afstand tussen de
moleculen wordt groter.
c Bij 100 °C gaat water over in waterdamp mar tegelijkertijd gaat ook waterdamp over water.
Dat kan alleen als de moleculen elkaar nog steeds (een beetje) aantrekken.

Opgave 7
a Bij een lage temperatuur is de afstand tussen de atomen kleiner dan bij een hoge
temperatuur. Een kleinere afstand tussen de atomen betekent een smallere as.
b Bij een lagere temperatuur is het gat in het wiel ook kleiner.
Heeft de as al een lage temperatuur, dan krimpt de as bij het afkoelen minder en past dan niet
in het gat van het wiel.

Opgave 8
a Als er geen water verdampt, blijft het aantal moleculen hetzelfde.
De massa blijft dus gelijk.
b Als de temperatuur stijgt zet het water uit.
Het volume neemt dus toe.
m
c Voor de dichtheid geldt   .
V
Als het volume toeneemt en de massa blijft gelijk, dan neemt de dichtheid af.




© ThiemeMeulenhoff bv Pagina 2 van 13