REFLECTIE EN ETHIEK
Praktijkleren 4
Figuur 1: Meander logo (Meander Medisch Centrum, 2019)
Naam cursus: Praktijkleren 4 (GVE-4.PL4-17)
Inleverdatum: 13-06-2022
Aantal woorden: 2993
1
,Inhoudsopgave
Casusbeschrijving........................................................................................................................................4
Moreel probleem....................................................................................................................................4
Morele interventie..................................................................................................................................4
Eigen gedrag en houding.........................................................................................................................5
Morele vraag...............................................................................................................................................5
2. Onderzoek...................................................................................................................................................6
Beïnvloedende factoren op meso- en macroniveau....................................................................................6
Relevante wetgeving...............................................................................................................................6
Stellen van grenzen.................................................................................................................................7
Weigering behandeling...........................................................................................................................7
Geloofsovertuiging..................................................................................................................................7
Gezamenlijke besluitvorming..................................................................................................................8
Samenwerking met naasten....................................................................................................................8
Informatieverstrekking............................................................................................................................8
Medische feiten.......................................................................................................................................8
Ethische begrippen......................................................................................................................................9
Mijn interpretatie van normatieve professionalisering.............................................................................10
3. Dialoog......................................................................................................................................................12
Nieuwe perspectieven vanuit dialoog moreel beraad...............................................................................12
Nieuwe perspectieven vanuit dialoog medestudenten.............................................................................12
Eigen bijdrage aan dialogen..................................................................................................................13
4. Verandering...............................................................................................................................................14
Literatuurlijst.................................................................................................................................................15
Bijlage 1: Uitgewerkt reflectieverslag............................................................................................................17
Fase 1: Handelen.......................................................................................................................................17
Fase 2: Terugblikken op het handelen.......................................................................................................17
Fase 3: Bewust worden van essentiële aspecten......................................................................................18
Fase 4: Formuleren van handelingsalternatieven......................................................................................19
Bijlage 2: Intervisieplan.................................................................................................................................21
Doelen.......................................................................................................................................................21
Onderwerpen............................................................................................................................................22
2
, Schema gespreksleiders............................................................................................................................22
Samenwerkingsafspraken.........................................................................................................................23
Werkvormen.............................................................................................................................................23
Literatuurlijst.............................................................................................................................................24
Bijlagen......................................................................................................................................................25
Bijlage A: De Reflectiewijzer..................................................................................................................25
Bijlage B: Model van gestructureerde reflectie.....................................................................................26
Bijlage C: Verhalen vertellen.................................................................................................................27
Bijlage D: Reflectie op overtuigingen.....................................................................................................28
Bijlage E: Het IJsbergmodel naar McClelland.........................................................................................29
Bijlage F: De ABC-methode....................................................................................................................30
Bijlage G: Waarderende reflectie, succesreflectie.................................................................................31
Bijlage H: De incident methode (intervisie)...........................................................................................32
Bijlage I: De roddelmethode (intervisie)................................................................................................33
Bijlage J: Socratische gespreksvoering...................................................................................................34
Bijlage 3: Feedbackformulieren op de rol van gespreksleider.......................................................................35
Bijlage 4: Feedbackformulieren op de rol deelnemer...................................................................................37
Bijlage 5: Feedbackformulier van werkbegeleider / collega..........................................................................40
3
, 1. Focus
Casusbeschrijving
Op dit moment werk ik als stagiair verpleegkundige op afdeling B5 Oncologie/Hematologie/Palliatieve
Unit. Er is bij ons een patiënt op de afdeling met een islamitische achtergrond. Kort na opname is er een
PET-CT uitgevoerd en hieruit werd al snel duidelijk dat er sprake is van een non-Hodgkin T-cellymfoom. Er
blijkt ook sprake te zijn van een TBC-infectie. Deze is waarschijnlijk latent in het lichaam aanwezig geweest
en vlamt op bij ziekte. Dhr ontwikkelde ook een pneumonie en raakte besmet staphylococcus aureus
bacterie. Familie heeft gedurende de eerste familiegesprekken veel vragen en stellen ook de vraag of er
wel voldoende expertise is in het ziekenhuis met betrekking tot dit ziektebeeld. Al snel spreekt de familie
(echtgenote, acht kinderen en broer) uit dat zij niet tevreden zijn over de gegeven zorg. Dhr heeft een
broodje ei gekregen terwijl hij hier allergisch voor is. Er blijft veel eten staan en pillen worden niet
ingenomen. Daarnaast is dhr gevallen en bleek de optiscan uit te staan.
Dhr weigert regelmatig de zorg. Hij neemt pillen en eten niet in en weigert geholpen te worden bij de ADL.
Familie geeft aan te willen helpen met eten, maar kan niet voortdurend aanwezig zijn. Zij verwachten van
de zorg dat dhr wordt geholpen in de ADL. De zorg weet echter niet om te gaan met situaties wanneer dhr
weigert. Familie wil dat dhr pillen direct inneemt en er wordt bijgehouden wat hij aan intake krijgt. Dhr
wordt graag in de avond gedoucht, dit is in verband met de drukte in de avond niet te honoreren.
Dhr groeit uit tot een behoorlijk zorgprobleem. Naast de voorgevallen incidenten is dhr erg onrustig, bij
vlagen iets agressief, verward, vertoont hij plukgedrag, hij spuwt en plast van zich af, is terughoudend in
alle vormen van zorg en vertoont dwaalgedrag (voornamelijk in de nacht). Er is sprake van een behoorlijke
taalbarrière waardoor het lastig is om contact te maken met dhr. Het is tenslotte onduidelijk of dhr nog
wel volledig wilsbekwaam is.
De zorg is op het moment onhoudbaar. Wij kunnen als team niet de zorg bieden die dhr nodig heeft. Dit
komt onder andere door:
Het weigeren van rustgevende medicatie.
De strijd met familie, ‘wij tegen zij’ gevoel.
De enorme impact op de draagkracht van het team door het veelvuldig afgaan van de optiscan en
het lang op de kamer moeten zijn totdat zorgmomenten weer klaar zijn.
Een Arbo-onveilige situatie voor verpleegkundigen en schoonmaakpersoneel vanwege het
spuwen, plassen en plukgedrag van dhr gedurende zijn excreta-besmette periode. Normaal
gesproken is een katheter geïndiceerd. Dhr verwijderd deze echter en daarnaast is er een risico op
het verwijderen van het infuus.
Moreel probleem
De belangen van familie en zorgverlener, de mening over wat de voorkeur van behandeling is en de
standpunten over hoe de zorg gerealiseerd moet worden, lopen sterk uiteen. Hoe komen we nu tot
overeenstemming om goede kwaliteit van zorg en veiligheid te bereiken?
Morele interventie
Participatie aan moreel beraad. In dit moreel beraad hebben afdelingsverpleegkundigen, artsen,
psychiater en teamleider hun ervaringen kunnen delen en hun mening gegeven over hoe zij tegen deze
4
Praktijkleren 4
Figuur 1: Meander logo (Meander Medisch Centrum, 2019)
Naam cursus: Praktijkleren 4 (GVE-4.PL4-17)
Inleverdatum: 13-06-2022
Aantal woorden: 2993
1
,Inhoudsopgave
Casusbeschrijving........................................................................................................................................4
Moreel probleem....................................................................................................................................4
Morele interventie..................................................................................................................................4
Eigen gedrag en houding.........................................................................................................................5
Morele vraag...............................................................................................................................................5
2. Onderzoek...................................................................................................................................................6
Beïnvloedende factoren op meso- en macroniveau....................................................................................6
Relevante wetgeving...............................................................................................................................6
Stellen van grenzen.................................................................................................................................7
Weigering behandeling...........................................................................................................................7
Geloofsovertuiging..................................................................................................................................7
Gezamenlijke besluitvorming..................................................................................................................8
Samenwerking met naasten....................................................................................................................8
Informatieverstrekking............................................................................................................................8
Medische feiten.......................................................................................................................................8
Ethische begrippen......................................................................................................................................9
Mijn interpretatie van normatieve professionalisering.............................................................................10
3. Dialoog......................................................................................................................................................12
Nieuwe perspectieven vanuit dialoog moreel beraad...............................................................................12
Nieuwe perspectieven vanuit dialoog medestudenten.............................................................................12
Eigen bijdrage aan dialogen..................................................................................................................13
4. Verandering...............................................................................................................................................14
Literatuurlijst.................................................................................................................................................15
Bijlage 1: Uitgewerkt reflectieverslag............................................................................................................17
Fase 1: Handelen.......................................................................................................................................17
Fase 2: Terugblikken op het handelen.......................................................................................................17
Fase 3: Bewust worden van essentiële aspecten......................................................................................18
Fase 4: Formuleren van handelingsalternatieven......................................................................................19
Bijlage 2: Intervisieplan.................................................................................................................................21
Doelen.......................................................................................................................................................21
Onderwerpen............................................................................................................................................22
2
, Schema gespreksleiders............................................................................................................................22
Samenwerkingsafspraken.........................................................................................................................23
Werkvormen.............................................................................................................................................23
Literatuurlijst.............................................................................................................................................24
Bijlagen......................................................................................................................................................25
Bijlage A: De Reflectiewijzer..................................................................................................................25
Bijlage B: Model van gestructureerde reflectie.....................................................................................26
Bijlage C: Verhalen vertellen.................................................................................................................27
Bijlage D: Reflectie op overtuigingen.....................................................................................................28
Bijlage E: Het IJsbergmodel naar McClelland.........................................................................................29
Bijlage F: De ABC-methode....................................................................................................................30
Bijlage G: Waarderende reflectie, succesreflectie.................................................................................31
Bijlage H: De incident methode (intervisie)...........................................................................................32
Bijlage I: De roddelmethode (intervisie)................................................................................................33
Bijlage J: Socratische gespreksvoering...................................................................................................34
Bijlage 3: Feedbackformulieren op de rol van gespreksleider.......................................................................35
Bijlage 4: Feedbackformulieren op de rol deelnemer...................................................................................37
Bijlage 5: Feedbackformulier van werkbegeleider / collega..........................................................................40
3
, 1. Focus
Casusbeschrijving
Op dit moment werk ik als stagiair verpleegkundige op afdeling B5 Oncologie/Hematologie/Palliatieve
Unit. Er is bij ons een patiënt op de afdeling met een islamitische achtergrond. Kort na opname is er een
PET-CT uitgevoerd en hieruit werd al snel duidelijk dat er sprake is van een non-Hodgkin T-cellymfoom. Er
blijkt ook sprake te zijn van een TBC-infectie. Deze is waarschijnlijk latent in het lichaam aanwezig geweest
en vlamt op bij ziekte. Dhr ontwikkelde ook een pneumonie en raakte besmet staphylococcus aureus
bacterie. Familie heeft gedurende de eerste familiegesprekken veel vragen en stellen ook de vraag of er
wel voldoende expertise is in het ziekenhuis met betrekking tot dit ziektebeeld. Al snel spreekt de familie
(echtgenote, acht kinderen en broer) uit dat zij niet tevreden zijn over de gegeven zorg. Dhr heeft een
broodje ei gekregen terwijl hij hier allergisch voor is. Er blijft veel eten staan en pillen worden niet
ingenomen. Daarnaast is dhr gevallen en bleek de optiscan uit te staan.
Dhr weigert regelmatig de zorg. Hij neemt pillen en eten niet in en weigert geholpen te worden bij de ADL.
Familie geeft aan te willen helpen met eten, maar kan niet voortdurend aanwezig zijn. Zij verwachten van
de zorg dat dhr wordt geholpen in de ADL. De zorg weet echter niet om te gaan met situaties wanneer dhr
weigert. Familie wil dat dhr pillen direct inneemt en er wordt bijgehouden wat hij aan intake krijgt. Dhr
wordt graag in de avond gedoucht, dit is in verband met de drukte in de avond niet te honoreren.
Dhr groeit uit tot een behoorlijk zorgprobleem. Naast de voorgevallen incidenten is dhr erg onrustig, bij
vlagen iets agressief, verward, vertoont hij plukgedrag, hij spuwt en plast van zich af, is terughoudend in
alle vormen van zorg en vertoont dwaalgedrag (voornamelijk in de nacht). Er is sprake van een behoorlijke
taalbarrière waardoor het lastig is om contact te maken met dhr. Het is tenslotte onduidelijk of dhr nog
wel volledig wilsbekwaam is.
De zorg is op het moment onhoudbaar. Wij kunnen als team niet de zorg bieden die dhr nodig heeft. Dit
komt onder andere door:
Het weigeren van rustgevende medicatie.
De strijd met familie, ‘wij tegen zij’ gevoel.
De enorme impact op de draagkracht van het team door het veelvuldig afgaan van de optiscan en
het lang op de kamer moeten zijn totdat zorgmomenten weer klaar zijn.
Een Arbo-onveilige situatie voor verpleegkundigen en schoonmaakpersoneel vanwege het
spuwen, plassen en plukgedrag van dhr gedurende zijn excreta-besmette periode. Normaal
gesproken is een katheter geïndiceerd. Dhr verwijderd deze echter en daarnaast is er een risico op
het verwijderen van het infuus.
Moreel probleem
De belangen van familie en zorgverlener, de mening over wat de voorkeur van behandeling is en de
standpunten over hoe de zorg gerealiseerd moet worden, lopen sterk uiteen. Hoe komen we nu tot
overeenstemming om goede kwaliteit van zorg en veiligheid te bereiken?
Morele interventie
Participatie aan moreel beraad. In dit moreel beraad hebben afdelingsverpleegkundigen, artsen,
psychiater en teamleider hun ervaringen kunnen delen en hun mening gegeven over hoe zij tegen deze
4
