lOMoARcPSD|11911780
Hoofdstuk 1 Kennismaking
1.1 Materieel en formeel burgerlijk recht
Definitie burgerlijk procesrecht: regels over de wijze van procederen in het privaatrecht.
Het burgerlijk procesrecht moet worden onderscheiden van het materiële privaatrecht.
Het materiële burgerlijk recht omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om situaties,
rechtsverhoudingen en handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren. Het formele
burgerlijk recht geeft antwoord op de vraag volgens welke procedureregels deze rechten en
plichten kunnen worden geëffectueerd. Omdat het bij het formele burgerlijk recht gaat over de
manier waarop een procedure moet worden gevoerd, wordt ook wel gesproken over burgerlijk
procesrecht.
1.2 Functies van burgerlijk procesrecht
Drie verschillende functies:
1. Het handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
2. Het voorkomen van een gerechtelijke procedure
3. Het voorkomen van eigenrichting
1.3 Bronnen van burgerlijk procesrecht
1. EEX-Verordening: welke rechter is bevoegd in een
Europees conflict
2. EG-Bewijsverordening: vereenvoudiging van bewijsverkrijging
tussen lidstaten
3. EG-Betekeningsverordening: vergemakkelijken van betekening en
kennisgeving tussen lidstaten
4. EVRM: fair trial
1.4 Algemene uitgangspunten
1. Recht op rechtspraak en rechtsbijstand: iedereen moet een geschil kunnen voorleggen aan een
overheidsrechter en eenieder heeft recht op juridische bijstand in een procedure (art. 17, 18
en
112 GW).
2. Onafhankelijke en onpartijdige rechter: De rechter is geen verantwoordelijkheid verschuldigd
aan de overheid (onafhankelijkheid). De rechter moet oordelen zonder zich te laten leiden door
de personen van de procespartijen (onpartijdigheid). Verzoek tot wraking (art. 36 Rv).
3. Hoor en wederhoor: gelijkheidsbeginsel: beide partijen moeten in de gelegenheid gesteld
worden om hun standpunten naar voren te brengen (art. 19 Rv).
4. Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn: > art. 20 lid 1 en 2 Rv.
5. Openbaarheid van zitting en uitspraak: zittingen dienen in het openbaar plaats te vinden (art.
27 lid 1 Rv).
6. Motiveringsbeginsel: Rechter dient zijn uitspraak te motiveren (art. 30 Rv, art. 121 Gw en art. 5 lid
1 Wet RO).
7. Geen rechtsweigering en volledige beslissing: rechter mag niet weigeren om een uitspraak te doen
(art. 26 Rv en art. 13 Wet algemene bepalingen).
8. Beginsel van partijautonomie: de burgerlijke rechter is lijdelijk en oordeelt alleen over alles
wat partijen aan hem voorleggen (art. 24 Rv).
9. Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden: rechter is verplicht om op eigen initiatief de
rechtsgronden aan te vullen (art. 25 Rv).
, lOMoARcPSD|11911780
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht
2.1 Procespartijen
Natuurlijke personen: mensen van vlees en bloed. Rechtspersonen: entiteiten die juridisch
als personen worden gezien (bijv. gemeente).
Wanneer een natuurlijke persoon handelingsonbekwaam is (art. 3:32 BW) moet hij worden
vertegenwoordigd door een wettelijke vertegenwoordiger. Vertegenwoordiger =
formele procespartij en vertegenwoordigde = materiële procespartij.
Een rechtspersoon moet zichzelf laten vertegenwoordigen door een natuurlijk persoon. De
rechtspersoon is zowel formele als materiële procespartij. Tenzij: rechtspersoon
handelingsonbekwaam is door bijv. faillissement. Aangewezen curator is dan formele
procespartij, rechtspersoon is materiële procespartij.
Algemene regels voor collectiviteitsactie zijn vastgelegd in art. 3:305a tot 3:305c BW.
2.2 Rechtsbijstandverleners
In art. 18 Gw is het recht op rechtsbijstand vastgelegd.
Advocaat
Advocaat is ingeschreven bij de rechtbank waar de beëdiging heeft plaatsgevonden. In
procedures voor de kantonrechter geldt dat partijen zonder advocaat mogen verschijnen (art.
79 lid 1 Rv en art. 255 lid 1 Rv). In alle andere gerechtelijke procedures is
de procesvertegenwoordiging door een advocaat verplicht (art. 79 lid 2
Rv).
Een advocaat die procedeert bij de Hoge Raad wordt cassatieadvocaat
genoemd. Andere rechtshulpverleners
In art. 80 lid 1 Rv is geregeld dat een partij zich kan laten bijstaan of zich door een gemachtigde kan
laten vertegenwoordigen bij de kantonrechter. Iedereen die handelingsbekwaam is mag een ander
bijstaan of vertegenwoordigen. In de praktijk treden vooral: advocaten, gerechtsdeurwaarders,
juridisch adviseurs, incassobureaus en verzekeraars op als gemachtigde. De rechter kan van een
gemachtigde verlangen (behalve bij advocaat of gerechtsdeurwaarder) dat deze een schriftelijke
volmacht overlegt waaruit blijkt dat de gemachtigde bevoegd is om de desbetreffende partij in
rechte te vertegenwoordigen.
2.3 De gerechtsdeurwaarder
Drie kerntaken deurwaarder:
1. het uitbrengen van exploten;
2. het leggen van conservatoir beslag;
3. het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter.
1. Het uitbrengen van exploten: een exploot is een schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene
partij aan de andere. Deze wordt door een gerechtsdeurwaarder ondertekend en uitgebracht. In
art.
45 tot en met 66 Rv worden de inhoudelijke vereisten voor exploten uiteengezet.
2. Het leggen van conservatoir beslag: de deurwaarder kan beslag leggen om een goed veilig te
stellen wanneer er tussen partijen een geschil bestaat waarover wordt geprocedeerd. Dit zodat na
afloop van een eventuele procedure niet alsnog achter het net wordt gevist.
3. Het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter: de gerechtsdeurwaarder kan nakoming van
de uitspraak van de rechter afdwingen. Het afdwingen van de nakoming van
, lOMoARcPSD|11911780
(bijvoorbeeld) een vonnis door een gerechtsdeurwaarder, wordt de tenuitvoerlegging/executie
van een vonnis genoemd.
2.4 De griffier en de gerechtssecretaris
De griffie betreft de gerechtelijke administratieve ondersteuning van een bepaald recht.
De gerechtssecretaris betreft de gerechtelijke juridische ondersteuning. Liz Soppe
2.5 De rechter
De rechter heeft in een civiele procedure een lijdelijke rol. De benoeming van de rechter geschiedt
op koninklijk besluit.
Er zijn 3 soorten gerechten: rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad: art. 2 Wet
RO Rechtbank
*Eerste gerechtelijke instantie in Nederland (‘laagste rechter’). *Zie art.
40 tot en met 57 RO.
Gerechtshof (ook wel ‘het hof’ genoemd) *Tweede
gerechtelijke instantie in Nederland.
*Zie art. 58 tot en met 71 RO.
Vier gerechtshoven, het geografische gebied heet een ressort.
Hoge Raad
*Hoogste rechter.
*Zie art. 72 tot en met 83 RO.
*’Cassatierechter’ > beoordeelt niet opnieuw de feiten.
Enkelvoudige en meervoudige kamer
• Enkelvoudige kamer van de rechtbank > één rechter (art. 15 lid 1 Rv).
• Meervoudige kamer van de rechtbank > drie rechters.
• Meervoudige kamer Hoge Raad > vijf rechters (art. 17 lid 1 Rv). Zie ook lid 2. Rechters bij
het gerechtshof en HR worden raadsheren genoemd.
Bij de rechter wordt de zaak in principe door de enkelvoudige kamer behandeld. Bij het
gerechtshof in principe door de meervoudige kamer (art. 16 Rv), behoudens enkele
uitzonderingen (zie ook art.
344 Rv).
Hoofdstuk 1 Kennismaking
1.1 Materieel en formeel burgerlijk recht
Definitie burgerlijk procesrecht: regels over de wijze van procederen in het privaatrecht.
Het burgerlijk procesrecht moet worden onderscheiden van het materiële privaatrecht.
Het materiële burgerlijk recht omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om situaties,
rechtsverhoudingen en handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren. Het formele
burgerlijk recht geeft antwoord op de vraag volgens welke procedureregels deze rechten en
plichten kunnen worden geëffectueerd. Omdat het bij het formele burgerlijk recht gaat over de
manier waarop een procedure moet worden gevoerd, wordt ook wel gesproken over burgerlijk
procesrecht.
1.2 Functies van burgerlijk procesrecht
Drie verschillende functies:
1. Het handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
2. Het voorkomen van een gerechtelijke procedure
3. Het voorkomen van eigenrichting
1.3 Bronnen van burgerlijk procesrecht
1. EEX-Verordening: welke rechter is bevoegd in een
Europees conflict
2. EG-Bewijsverordening: vereenvoudiging van bewijsverkrijging
tussen lidstaten
3. EG-Betekeningsverordening: vergemakkelijken van betekening en
kennisgeving tussen lidstaten
4. EVRM: fair trial
1.4 Algemene uitgangspunten
1. Recht op rechtspraak en rechtsbijstand: iedereen moet een geschil kunnen voorleggen aan een
overheidsrechter en eenieder heeft recht op juridische bijstand in een procedure (art. 17, 18
en
112 GW).
2. Onafhankelijke en onpartijdige rechter: De rechter is geen verantwoordelijkheid verschuldigd
aan de overheid (onafhankelijkheid). De rechter moet oordelen zonder zich te laten leiden door
de personen van de procespartijen (onpartijdigheid). Verzoek tot wraking (art. 36 Rv).
3. Hoor en wederhoor: gelijkheidsbeginsel: beide partijen moeten in de gelegenheid gesteld
worden om hun standpunten naar voren te brengen (art. 19 Rv).
4. Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn: > art. 20 lid 1 en 2 Rv.
5. Openbaarheid van zitting en uitspraak: zittingen dienen in het openbaar plaats te vinden (art.
27 lid 1 Rv).
6. Motiveringsbeginsel: Rechter dient zijn uitspraak te motiveren (art. 30 Rv, art. 121 Gw en art. 5 lid
1 Wet RO).
7. Geen rechtsweigering en volledige beslissing: rechter mag niet weigeren om een uitspraak te doen
(art. 26 Rv en art. 13 Wet algemene bepalingen).
8. Beginsel van partijautonomie: de burgerlijke rechter is lijdelijk en oordeelt alleen over alles
wat partijen aan hem voorleggen (art. 24 Rv).
9. Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden: rechter is verplicht om op eigen initiatief de
rechtsgronden aan te vullen (art. 25 Rv).
, lOMoARcPSD|11911780
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht
2.1 Procespartijen
Natuurlijke personen: mensen van vlees en bloed. Rechtspersonen: entiteiten die juridisch
als personen worden gezien (bijv. gemeente).
Wanneer een natuurlijke persoon handelingsonbekwaam is (art. 3:32 BW) moet hij worden
vertegenwoordigd door een wettelijke vertegenwoordiger. Vertegenwoordiger =
formele procespartij en vertegenwoordigde = materiële procespartij.
Een rechtspersoon moet zichzelf laten vertegenwoordigen door een natuurlijk persoon. De
rechtspersoon is zowel formele als materiële procespartij. Tenzij: rechtspersoon
handelingsonbekwaam is door bijv. faillissement. Aangewezen curator is dan formele
procespartij, rechtspersoon is materiële procespartij.
Algemene regels voor collectiviteitsactie zijn vastgelegd in art. 3:305a tot 3:305c BW.
2.2 Rechtsbijstandverleners
In art. 18 Gw is het recht op rechtsbijstand vastgelegd.
Advocaat
Advocaat is ingeschreven bij de rechtbank waar de beëdiging heeft plaatsgevonden. In
procedures voor de kantonrechter geldt dat partijen zonder advocaat mogen verschijnen (art.
79 lid 1 Rv en art. 255 lid 1 Rv). In alle andere gerechtelijke procedures is
de procesvertegenwoordiging door een advocaat verplicht (art. 79 lid 2
Rv).
Een advocaat die procedeert bij de Hoge Raad wordt cassatieadvocaat
genoemd. Andere rechtshulpverleners
In art. 80 lid 1 Rv is geregeld dat een partij zich kan laten bijstaan of zich door een gemachtigde kan
laten vertegenwoordigen bij de kantonrechter. Iedereen die handelingsbekwaam is mag een ander
bijstaan of vertegenwoordigen. In de praktijk treden vooral: advocaten, gerechtsdeurwaarders,
juridisch adviseurs, incassobureaus en verzekeraars op als gemachtigde. De rechter kan van een
gemachtigde verlangen (behalve bij advocaat of gerechtsdeurwaarder) dat deze een schriftelijke
volmacht overlegt waaruit blijkt dat de gemachtigde bevoegd is om de desbetreffende partij in
rechte te vertegenwoordigen.
2.3 De gerechtsdeurwaarder
Drie kerntaken deurwaarder:
1. het uitbrengen van exploten;
2. het leggen van conservatoir beslag;
3. het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter.
1. Het uitbrengen van exploten: een exploot is een schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene
partij aan de andere. Deze wordt door een gerechtsdeurwaarder ondertekend en uitgebracht. In
art.
45 tot en met 66 Rv worden de inhoudelijke vereisten voor exploten uiteengezet.
2. Het leggen van conservatoir beslag: de deurwaarder kan beslag leggen om een goed veilig te
stellen wanneer er tussen partijen een geschil bestaat waarover wordt geprocedeerd. Dit zodat na
afloop van een eventuele procedure niet alsnog achter het net wordt gevist.
3. Het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter: de gerechtsdeurwaarder kan nakoming van
de uitspraak van de rechter afdwingen. Het afdwingen van de nakoming van
, lOMoARcPSD|11911780
(bijvoorbeeld) een vonnis door een gerechtsdeurwaarder, wordt de tenuitvoerlegging/executie
van een vonnis genoemd.
2.4 De griffier en de gerechtssecretaris
De griffie betreft de gerechtelijke administratieve ondersteuning van een bepaald recht.
De gerechtssecretaris betreft de gerechtelijke juridische ondersteuning. Liz Soppe
2.5 De rechter
De rechter heeft in een civiele procedure een lijdelijke rol. De benoeming van de rechter geschiedt
op koninklijk besluit.
Er zijn 3 soorten gerechten: rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad: art. 2 Wet
RO Rechtbank
*Eerste gerechtelijke instantie in Nederland (‘laagste rechter’). *Zie art.
40 tot en met 57 RO.
Gerechtshof (ook wel ‘het hof’ genoemd) *Tweede
gerechtelijke instantie in Nederland.
*Zie art. 58 tot en met 71 RO.
Vier gerechtshoven, het geografische gebied heet een ressort.
Hoge Raad
*Hoogste rechter.
*Zie art. 72 tot en met 83 RO.
*’Cassatierechter’ > beoordeelt niet opnieuw de feiten.
Enkelvoudige en meervoudige kamer
• Enkelvoudige kamer van de rechtbank > één rechter (art. 15 lid 1 Rv).
• Meervoudige kamer van de rechtbank > drie rechters.
• Meervoudige kamer Hoge Raad > vijf rechters (art. 17 lid 1 Rv). Zie ook lid 2. Rechters bij
het gerechtshof en HR worden raadsheren genoemd.
Bij de rechter wordt de zaak in principe door de enkelvoudige kamer behandeld. Bij het
gerechtshof in principe door de meervoudige kamer (art. 16 Rv), behoudens enkele
uitzonderingen (zie ook art.
344 Rv).
