casus 10 puberteit

Casus 10 – de puberteit

Leerdoel 1; het ontstaan van de puberteit inclusief de verschillende stadia.
Puberteit is eigenlijk de overgang van kind naar volwassen, op lichamelijk en geestelijk
gebied. Het is als het ware de ontwikkeling van de geslachtsklieren (ofwel gonaden) en de
in- en uitwendige geslachtsorganen wat zal leiden tot vruchtbaarheid. Het begint eigenlijk
allemaal bij het actief worden van de hypofyse een kleine klier in de hersenen, deze klier
gaat namelijk hormonen afscheiden die de zaadballen of de eierstokken activeert en zij
zullen vervolgens geslachtshormonen produceren waardoor er lichamelijke en geestelijke
veranderingen kunnen gaan optreden.
De puberteit kent eigenlijk 4 grote fases die vaak bij kinderen wel duidelijk te herkennen zijn;
 Prepuberteit; de eerste tekenen van secundaire geslachtskenmerken en
gedragsveranderingen
 Negatieve fase; kinderen kunnen tegendraads gaan reageren en hebben negatieve
stemmingen waardoor ze vaak lastig in de omgang kunnen zijn
 Eigenlijke puberteitsfase
 Adolescentieperiode; kinderen gaan onafhankelijkheid tonen en volwassen manieren
krijgen.
In de puberteit vinden allerlei veranderingen plaats en dat kan op 4 gebieden;
1. Lichamelijke ontwikkelingen; zo krijgen zowel jongens als meisjes een groeispurt en
zullen de secundaire geslachtskenmerken beginnen te groeien.
o Bij meisjes  borsten, schaamhaar, okselhaar en beenhaar, grotere
schaamlippen, grotere eierstokken, bredere heupen en een dikkere
onderhuidse vetlaag
o Bij jongens  lagere stem, testes groeien, eerste zaadlozing, de penis wordt
langer, schaamhaar, okselhaar, baardhaar, borst en buikhaar.
2. Cognitieve ontwikkelingen; op het moment dat de puberteit begint, zijn de hersenen
nog altijd in ontwikkeling met name de processen zoals denken, leren en logisch
redeneren. De ontwikkelingen in de hersenen kunnen een aantal kenmerken van de
puberteit verklaren;
o Wisselend humeur
o Besluiteloosheid
o Vergeetachtigheid
o Onberekenbaarheid
o Twijfelachtigheid
o Onzekerheid
3. Emotionele en sociale ontwikkelingen; het zelfbeeld en individualiteit van jongeren
wordt gevormd tijdens de puberteit. Dit is meestal de oorzaak van het verzet tegen de
ouders. Ze willen zelf keuzes gaan maken en gaan liever leuke dingen met vrienden
doen dan met gezin.
4. Sensorische en motorische ontwikkelingen; door de groeispurt nemen vaak de lengte
van de armen en de benen relatief snel toe en de hersenen moeten hier dan ook
even aan wennen. Het is vaak dat kinderen die net hun groeispurt gehad hebben een
beetje klungelig zijn omdat hun hersenen nog niet ontwikkelt zijn naar verhouding met
de lengte van het lichaam (coördinatie van bewegingen wordt hierdoor moeilijker).

, Zowel de hypothalamus als de hypofyse zijn klieren die zich in de hersenen bevinden en
samen sturen zij de activatie van de testes en de ovaria aan. Ook de bijnieren (adrenale
klieren) spelen een rol hierbij. Deze tijd is onder te verdelen in 2 grote fases; de adrenarche
en de chonadarche fase. De adrenarche fase vindt als eerste plaats en hierin wordt de
adrenale cortex geactiveerd waardoor androgenen geproduceerd worden, dit zijn chemische
stoffen die de mannelijke eigenschappen onderhouden.
Zowel onder de mannen als onder de vrouwen vallen 2 tanner stadia
1. Pubarche – deze is voor zowel jongens als meisjes en het gaat om de ontwikkeling
van pubisbeharing
 P1  geen pubis beharing
 P2  kleine hoeveelheid en vooral licht gepigmenteerd aan de basis van het
scrotum en op grote schaamlippen
 P3  merkbare donkere en stuggere beharing begint nu ook te verspreiden
over het hele vlak
 P4  adulte beharing, maar de bedekking is minder dan bij een complete
volwassenen
 P5  adulte beharing
Duidelijk te zien valt dat bij de jongens deze ontwikkeling later plaatsvindt dan bij
meisjes.
2. Thelarche – de borst ontwikkeling bij vrouwen
Fases kunnen benoemd worden met B of M
 M1  preadolescent, houdt in dat enkel de tepel (papilla) is ontwikkelt hierbij
zijn nog geen klieren aanwezig
 M2  borstknop ontstaat hierdoor worden de klierweefsels voelbaar en wordt
het tepelhof vergroot (areola)
 M3  verdere vergroting van borst en areola
 M4  de borstklier begint te vergroten waardoor de borst verheven zal
worden.
 M5  volwassen stadium waarbij de vorm rond en verheven is.
3. Genitale ontwikkeling – ontwikkeling van de penis bij mannen
 G1  preadolescent; testes, scrotum en penis hebben dezelfde grootte en
proportie als bij de kinderen.
 G2  scrotum en testes zijn vergroot en verandering in textuur van de
scrotale huid
 G3  penis groeit eerst in de lengte vervolgens ook in de breedte ook het
scrotum en de testes zijn gegroeid.
 G4  penis is gegroeid en de glans (eikel) is ontwikkelt. Scrotum, testes zijn
gegroeid en de scrotale huid wordt donkerder.
 G5  genitalia zijn adult en er zal geen verdere groei plaatsvinden.