Samenvatting Geschiedenis havo hoofdstuk 5

Geschiedenis
Hoofdstuk 5
Vroegmoderne tijd: 1500 t/m 1800
16e eeuw: tijd van de ontdekkers en hervormers


18: Het begin van de Europese overzeese expansie
19: Het veranderende mens – en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling.
20: De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.
21: De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had.
22: Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.


Paragraaf 1 Renaissance en Humanisme
19: Het veranderende mens – en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling.
20: De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.

Renaissance in Italië
Vanaf de kruistochten profiteerde de Italianen van de hernieuwde handelscontacten met het
Midden-Oosten.
 In het Midden-Oosten waren veel kunstwerken en geschriften van de Grieken en
Romeinen bewaard gebleven en werden daar bewonderd.
 Door de handel was er veel rijkdom in Italië en werd er veel geld uitgegeven aan
kunst en verzamelobjecten uit het Midden-Oosten.
 De Italianen ontdekten de rijke geschiedenis van de Grieken en de Romeinen.
 De Italianen gaan in eigen land op zoek naar restanten van de Grieks-Romeinse
cultuur van de klassieke oudheid.

Humanisme
Middeleeuwen: kerk en hiernamaals stonden centraal in het leven van de mens.
- Als mens ben je overgeleverd aan god.
- Doe wat de kerk zegt en je komt in de hemel.
Vijftiende eeuw: steeds meer kritiek op de manier van denken uit de middeleeuwen.
 Net zoals in de klassieke oudheid komt de mens en zijn verstand centraal te staan.
 Rijke burgers en intellectuelen volgen niet meer klakkeloos de kerk en gaan zelf
nadenken over politiek, religie en problemen door te experimenteren en onderzoek
te doen de wereld om hen heen te begrijpen.

1

,  De mens, zijn verstand en het leven op aarde komt meer centraal te staan =
humanisme.



Paragraaf 2 ontdekkers van nieuwe werelden
18: Het begin van de Europese overzeese expansie
19: Het veranderende mens – en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling.
20: De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.



Wereldbeeld rond 1450
Rond 1450 beperkte het wereldbeeld, Europeanen waren nog niet verder geweest dan
Europa, Noord-Afrika en kleine delen van Azië. De handel werd steeds internationaler.
Brugge werd het knooppunt tussen twee handelsgebieden. De topografische kaart van het
middellands zeegebied was redelijk nauwkeurig, dit kwam door alle handel. Toscanelli,
wetenschapper uit Florence ontdekte wereldkaarten uit Griekenland die door cartografen
waren gemaakt, de makers waren bijvoorbeeld Ptolemeüs en Strabo. Hij voegde de twee
kaarten samen tot één wereldkaart.


Portugezen gaan voor

Eerste Europese land dat opzoek gaat naar een overzeese route naar Indië, om zo geld te
kunnen verdienen aan de specerijenhandel.
Voorwaarde voor succes: voldoende technologische kennis -> Portugezen investeren veel
geld in:
 Scheepbouw
 Meet instrumenten
 Cartografie
 Opleiding van zeelui

1488: Bartholomeus Diaz bereikte kaap de Goede Hoop
1497: Vasco da Gama bereikte India

 De Portugezen bezette kustplaatsen en bouwen forten.
 Portugezen dwingen handel af met lokale vorsten en veroverden zo een aandeel in
de specerijen handel.
 Vanuit de bezette kustplaatsen (factorijen) dreven zij handel met de inheemse
bevolking.
De Portugezen deden er alles aan om de kennis van de routes geheim te houden, op die
manier probeerden zij concurrentie tegen te gaan.

2