huid; communicatie, zintuigorgaan, bescherming;
-> barriere giftige stoffen/ziektekiemen uitwendig milieu
-> voorkomt uitdroging
-> beschermt tegen schadelijke UVstraling zon
-> beschermt organen/weefsels tegen mechanische beschadigingen
-> constant houden lichaamstemperatuur
huid;
opperhuid (epitheelcellen); ondoorlaatbaar, slijtfunctie -> continu aanmaak nieuwe cellen
- hoornlaag (buiten): hoornstof (keratine); hard/stevig eiwit
- kiemlaag (onderste); delen cellen
- melanocyten: pigmentvormende cellen (gestimuleerd door UV)
-> melanine: zwart pigment, hoeveelheid erfelijk bepaald, bepaald huidskleur, beschermend
lederhuid; huidgevoel (bindweefsel + bloedvaten/zenuwen/zintuigjes/zweet/talgkliertjes)
- weefselvocht voorziet kiemlaag van voedingstoffen + zuurstof
- gevoelszintuigjes: warmte/koude/druk/tast/pijn
- zweetklier: buisje van diep tot in lederhuid mondt uit in huidopp, rol constant houden lichaamsT
onderhuidsbindweefsel: scheidingslaag huid + eronderliggende weefsels (vetlaag)
-> opslag vet, bescherming, isolatie
nagel: groeisel vanuit kiemlaag, bestaat uit hoornstof
-> verhoogt grijpvermogen, krabben/krassen, beschermt
haar: vanuit kiemlaag, dode cellen + hoornstof + pigment
- haarzaakje in lederhuid, vorm + kleur erfelijk bepaald
- talgkliertjes: scheiden talg af (vetachtige stof) -> houdt opperhuid soepel
- klein haarspiertje (overeind bescherming tegen kou)
vitamine D -> kalkafzetting botten
- pro-vitamine D (voorstadium): in opperhuid gevormd oiv uv straling
kerntemperatuur: gem T, 37 graden
schiltermperatuur: lagere T
temperatuurzintuig in hypothalamus + koude/warmtezintuigjes -> info naar hypothalamus
oppervlakte-inhoudrelatie: verhouding tussen het buitenoppervlak + inhoud organisme
- groot lichaamsoppervlak ivt inhoud = veel warmte verlies
oververhitting tegen gaan -> warmteproductie verlagen, celactiviteit afnemen
- bloedvatverwijding (warmtestraling)
- warmte afgifte aan bloed (warmtegeleiding)
- transpireren (warmte onttrokken bij verdamping zweet)
lichaam te koud -> warmteproductie opvoeren + vasthouden
- celstofwisseling + verbranding in cellen nemen toe (bv door hypothalamus/schildklierhormoon)
- zweetklieren minder actief
- bloedvatvernauwing
koorts: thermostaat hypothalamus ontregelt door eiwitten/gifstoffen
-> barriere giftige stoffen/ziektekiemen uitwendig milieu
-> voorkomt uitdroging
-> beschermt tegen schadelijke UVstraling zon
-> beschermt organen/weefsels tegen mechanische beschadigingen
-> constant houden lichaamstemperatuur
huid;
opperhuid (epitheelcellen); ondoorlaatbaar, slijtfunctie -> continu aanmaak nieuwe cellen
- hoornlaag (buiten): hoornstof (keratine); hard/stevig eiwit
- kiemlaag (onderste); delen cellen
- melanocyten: pigmentvormende cellen (gestimuleerd door UV)
-> melanine: zwart pigment, hoeveelheid erfelijk bepaald, bepaald huidskleur, beschermend
lederhuid; huidgevoel (bindweefsel + bloedvaten/zenuwen/zintuigjes/zweet/talgkliertjes)
- weefselvocht voorziet kiemlaag van voedingstoffen + zuurstof
- gevoelszintuigjes: warmte/koude/druk/tast/pijn
- zweetklier: buisje van diep tot in lederhuid mondt uit in huidopp, rol constant houden lichaamsT
onderhuidsbindweefsel: scheidingslaag huid + eronderliggende weefsels (vetlaag)
-> opslag vet, bescherming, isolatie
nagel: groeisel vanuit kiemlaag, bestaat uit hoornstof
-> verhoogt grijpvermogen, krabben/krassen, beschermt
haar: vanuit kiemlaag, dode cellen + hoornstof + pigment
- haarzaakje in lederhuid, vorm + kleur erfelijk bepaald
- talgkliertjes: scheiden talg af (vetachtige stof) -> houdt opperhuid soepel
- klein haarspiertje (overeind bescherming tegen kou)
vitamine D -> kalkafzetting botten
- pro-vitamine D (voorstadium): in opperhuid gevormd oiv uv straling
kerntemperatuur: gem T, 37 graden
schiltermperatuur: lagere T
temperatuurzintuig in hypothalamus + koude/warmtezintuigjes -> info naar hypothalamus
oppervlakte-inhoudrelatie: verhouding tussen het buitenoppervlak + inhoud organisme
- groot lichaamsoppervlak ivt inhoud = veel warmte verlies
oververhitting tegen gaan -> warmteproductie verlagen, celactiviteit afnemen
- bloedvatverwijding (warmtestraling)
- warmte afgifte aan bloed (warmtegeleiding)
- transpireren (warmte onttrokken bij verdamping zweet)
lichaam te koud -> warmteproductie opvoeren + vasthouden
- celstofwisseling + verbranding in cellen nemen toe (bv door hypothalamus/schildklierhormoon)
- zweetklieren minder actief
- bloedvatvernauwing
koorts: thermostaat hypothalamus ontregelt door eiwitten/gifstoffen
