Adviesrapport over de naleving van de 1,5 meter regel onder hbo- en wo- studenten van
18-24 jaar
Faculteit der Bètawetenschappen
BSc Gezondheid en Leven
Gedrag & Gezondheid
10 mei 2021
Inhoudsopgave
1. Inleiding
2. Analyse van het gezondheidsprobleem
3. Analyse van gedrag
4. Analyse van determinanten van gedrag
5. Conclusie
6. Literatuur
7. Bijdrage van auteurs
8. Bijlagen
,Hoofdstuk 1: Inleiding
'Social distancing' is een maatregel die de verspreiding van infectieuze ziektes moet beperken (1). De
maatregel is al decennialang bekend en gebruikt tijdens verschillende uitbraken zoals de Spaanse
Griep en H5N1 influenza A virus in Zuidoost-Azië (2-5). Het afstand houden is de meest effectieve
manier om de kans op een besmetting door infectieuze virussen te beperken en verkleinen (4,5).
Het ontstaan van sociale clusters is één van de makkelijkste manieren voor het oplopen van een
infectie. Werkende/studerende volwassenen, jongeren en kinderen hebben grote netwerken en
komen vaak in contact met anderen. Social distancing, 1,5 meter afstand houden in groepen waar
veel fysieke contactmomenten ontstaan, bijvoorbeeld op school, is ineffectief (4).
Sinds de uitbraak van de SARS-Cov-2 pandemie in 2020 heeft de Nederlandse regering gekozen voor,
onder andere, de 1,5 meter afstand maatregel in maart 2020. De Nederlandse bevolking is gevraagd
om zo min mogelijk mensen te ontmoeten, om zo veel mogelijk thuis te werken en om afstand te
, houden van mensen met wie zij niet samenwonen (6). Uit recent onderzoek van het Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat 1,5 meter afstand heel moeilijk te realiseren is.
Slechts 22% van de deelnemers is in staat om 1,5 meter afstand te houden tijdens het boodschappen
doen. 32% van de deelnemers houdt zich aan de regel buitenshuis werken en 42-48% tijdens een
feestje (verjaardag of bruiloft) of huisbezoek. Het RIVM rapporteert dat "er een daling geobserveerd
is in het percentage deelnemers dat aangaf 1,5 meter afstand te kunnen houden, vooral 'op
school/opleiding', 'georganiseerd sportverband' en 'bij een feest(je)' "(7).
Dit verslag is gekoppeld aan het RIVM. Het RIVM streeft naar het verkleinen van risico's op
besmetting door het aantal contactmomenten te beperken, bijvoorbeeld 1,5 meter afstand houden.
Om dit te bereiken richten zij zich op het beter informeren van burgers, zodat zij de maatregelen
blijven volgen. In de eerste fase van de pandemie, voorjaar 2020, was de naleving van de 1,5 meter
afstand hoog. Sinds de zomer 2020 is het afstand houden minder goed nageleefd, vooral tijdens het
sporten en huisbezoeken. In de laatste paar maanden is het vertrouwen in de aanpak van de
coronacrisis en steun voor de maatregelen aan het dalen onder de Nederlandse bevolking (7).
Dit verslag heeft als doel om het naleven van de 1,5 meter afstandsregel onder studenten (hbo/wo)
tussen 18-24 jaar te analyseren. Er is gekeken naar, onder andere, verschillende omgevingsfactoren,
barrières en voordelen die het naleven van de 1,5 meter afstandsregel onder studenten (hbo/wo)
tussen 18-24 jaar beïnvloeden. Het onderzoek is uitgevoerd met behulp van interviews met
deelnemers uit de leeftijdsgroep 18-24 jaar die een hbo- of wo-opleiding volgen. Vervolgens zijn de
interviews geanalyseerd met gebruikmaking van vijf gedragsmodellen: De Sociale-Cognitieve Theorie,
Het Beredeneerd Gedrag Model, Het Health Belief Model, De Protectie Motivatie Theorie en Zelf-
Determinatie Theorie.
Hoofdstuk 2: Analyse van het gezondheidsprobleem
Op 27 februari 2020 is patiënt nul van COVID-19 in Nederland vastgesteld, een 56-jarige man die
terugkwam van een reis naar Noord-Italië (8). Na de eerste besmetting zijn er in 2020 nog 789.899
patiënten positief getest op het virus (9,10). Dit komt neer op een prevalentie van 4.520 per 100.000
inwoners. Niet iedereen ervaart klachten bij een besmetting, ongeveer 20% van de geïnfecteerde
personen is asymptomatisch (11,12). Daarentegen is het ziektebeeld in sommige gevallen juist
ernstiger: tijdens de piek van de eerste golf, op 7 april 2020, lagen er 1.424 patiënten op de intensive
care (IC) door COVID-19. Meer dan een jaar later, tijdens de derde golf op 25 april, lagen er 841
coronapatiënten op de IC (13). Door de hoge virulentie van SARS-CoV-2 is herstel niet altijd mogelijk
(14). In 2020 zijn er dan ook 17.357 personen overleden aan COVID-19, een mortaliteit van ongeveer
99 op de 100.000 personen (9,15). De mortaliteit ligt mogelijk hoger, doordat er naast het
vastgestelde dodenaantal nog 2.673 personen vermoedelijk zijn overleden aan COVID-19 (15).
Impact van COVID-19
18-24 jaar
Faculteit der Bètawetenschappen
BSc Gezondheid en Leven
Gedrag & Gezondheid
10 mei 2021
Inhoudsopgave
1. Inleiding
2. Analyse van het gezondheidsprobleem
3. Analyse van gedrag
4. Analyse van determinanten van gedrag
5. Conclusie
6. Literatuur
7. Bijdrage van auteurs
8. Bijlagen
,Hoofdstuk 1: Inleiding
'Social distancing' is een maatregel die de verspreiding van infectieuze ziektes moet beperken (1). De
maatregel is al decennialang bekend en gebruikt tijdens verschillende uitbraken zoals de Spaanse
Griep en H5N1 influenza A virus in Zuidoost-Azië (2-5). Het afstand houden is de meest effectieve
manier om de kans op een besmetting door infectieuze virussen te beperken en verkleinen (4,5).
Het ontstaan van sociale clusters is één van de makkelijkste manieren voor het oplopen van een
infectie. Werkende/studerende volwassenen, jongeren en kinderen hebben grote netwerken en
komen vaak in contact met anderen. Social distancing, 1,5 meter afstand houden in groepen waar
veel fysieke contactmomenten ontstaan, bijvoorbeeld op school, is ineffectief (4).
Sinds de uitbraak van de SARS-Cov-2 pandemie in 2020 heeft de Nederlandse regering gekozen voor,
onder andere, de 1,5 meter afstand maatregel in maart 2020. De Nederlandse bevolking is gevraagd
om zo min mogelijk mensen te ontmoeten, om zo veel mogelijk thuis te werken en om afstand te
, houden van mensen met wie zij niet samenwonen (6). Uit recent onderzoek van het Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat 1,5 meter afstand heel moeilijk te realiseren is.
Slechts 22% van de deelnemers is in staat om 1,5 meter afstand te houden tijdens het boodschappen
doen. 32% van de deelnemers houdt zich aan de regel buitenshuis werken en 42-48% tijdens een
feestje (verjaardag of bruiloft) of huisbezoek. Het RIVM rapporteert dat "er een daling geobserveerd
is in het percentage deelnemers dat aangaf 1,5 meter afstand te kunnen houden, vooral 'op
school/opleiding', 'georganiseerd sportverband' en 'bij een feest(je)' "(7).
Dit verslag is gekoppeld aan het RIVM. Het RIVM streeft naar het verkleinen van risico's op
besmetting door het aantal contactmomenten te beperken, bijvoorbeeld 1,5 meter afstand houden.
Om dit te bereiken richten zij zich op het beter informeren van burgers, zodat zij de maatregelen
blijven volgen. In de eerste fase van de pandemie, voorjaar 2020, was de naleving van de 1,5 meter
afstand hoog. Sinds de zomer 2020 is het afstand houden minder goed nageleefd, vooral tijdens het
sporten en huisbezoeken. In de laatste paar maanden is het vertrouwen in de aanpak van de
coronacrisis en steun voor de maatregelen aan het dalen onder de Nederlandse bevolking (7).
Dit verslag heeft als doel om het naleven van de 1,5 meter afstandsregel onder studenten (hbo/wo)
tussen 18-24 jaar te analyseren. Er is gekeken naar, onder andere, verschillende omgevingsfactoren,
barrières en voordelen die het naleven van de 1,5 meter afstandsregel onder studenten (hbo/wo)
tussen 18-24 jaar beïnvloeden. Het onderzoek is uitgevoerd met behulp van interviews met
deelnemers uit de leeftijdsgroep 18-24 jaar die een hbo- of wo-opleiding volgen. Vervolgens zijn de
interviews geanalyseerd met gebruikmaking van vijf gedragsmodellen: De Sociale-Cognitieve Theorie,
Het Beredeneerd Gedrag Model, Het Health Belief Model, De Protectie Motivatie Theorie en Zelf-
Determinatie Theorie.
Hoofdstuk 2: Analyse van het gezondheidsprobleem
Op 27 februari 2020 is patiënt nul van COVID-19 in Nederland vastgesteld, een 56-jarige man die
terugkwam van een reis naar Noord-Italië (8). Na de eerste besmetting zijn er in 2020 nog 789.899
patiënten positief getest op het virus (9,10). Dit komt neer op een prevalentie van 4.520 per 100.000
inwoners. Niet iedereen ervaart klachten bij een besmetting, ongeveer 20% van de geïnfecteerde
personen is asymptomatisch (11,12). Daarentegen is het ziektebeeld in sommige gevallen juist
ernstiger: tijdens de piek van de eerste golf, op 7 april 2020, lagen er 1.424 patiënten op de intensive
care (IC) door COVID-19. Meer dan een jaar later, tijdens de derde golf op 25 april, lagen er 841
coronapatiënten op de IC (13). Door de hoge virulentie van SARS-CoV-2 is herstel niet altijd mogelijk
(14). In 2020 zijn er dan ook 17.357 personen overleden aan COVID-19, een mortaliteit van ongeveer
99 op de 100.000 personen (9,15). De mortaliteit ligt mogelijk hoger, doordat er naast het
vastgestelde dodenaantal nog 2.673 personen vermoedelijk zijn overleden aan COVID-19 (15).
Impact van COVID-19
