Duits
Lyriek( gedichten, gezongen) gevoel staan centraal
epiek (prosa, roman) handeling staat centraal
dramatiek (tragedie, komedie, klucht) belerende functie van het publiek
Antike – mitttelalter – neuzeit -Barock – Die Aufklarung -sturm und drang – die weimarer klassik- romantik
Dramatiek
Ideeën drama, Komedie, Tragedie, Treurspel, lustspiele
Begin aristoteles: inleiding, kern, slot), szenen, auftritta (optreden)
Akten (overkoepelend stuk)
1-expositie
2-opbouw in handeling conflict
3-hoogtepunt
4-daling in spanning
5-oplossing
Randvoorwaarden voor klassiek toneel, klassieke drama’s: (duidelijk voor toeschouwers, aufklärung)
1x handeling conflict
1x plaats
1x etmaal, 1 dag
Johann Christoph Gottsched: verlichting, boek: besuch einer kritischer Dichtkunst vor die deutschen
Standenclausule: de manier waarop het toneel in verschillende standen wordt opgedeeld:
Adel+ geestelijk=tragedie, burgerij=komedie
Gotthold Emphraim Lessing: komt op voor de burgers, burger centraal: Lessins theater
Fabel
Epiek, want het is verhalende literatuur. De handeling staat centraal.
Dieren vertegenwoordigen mensen aan de hand van karaktereigenschappen.
Sluwe vos, wijze uil, trotse pauw, domme ezel
lessing
Der rabe und der fuchs
, Middeleeuwen (+- 500-1500) ligt tussen antik en neuzeit
Vroege middeleeuwen 500 tot 1000 (kloosters, latijn, geestelijke)
Hoge middeleeuwen 1000 tot 1300 (hof, ridderverhalen, adel)
Late middeleeuwen 1300 tot 1500 (burgers)
Schrijver was niet relevant in de middeleeuwen
Er was contact tussen de romeinen en Germanen (poly) met de Duitse taal (volksverhuizingen)
Monniken kunnen (over)schrijven, uit het Oost-Romeinse rijk kwam nog vernieuwing
Door kruistochten wordt de literatuur in contact gebracht met verschillende volken
Hoofse literatuur
Heldenepik; Artusepik: verhalende literatuur over koning Artur en ridders
Heldendichtung; Nibelungenlied en hildebrandslied: mythe, verhalend over helden, geen dramatiek
Mondliche literatuur: erzählungen
Adaptatie: wijzigingen in verschillende werken
Minnesang: lyriek, zingen over liefde, onvervulde liefde, Walther von der Vogelweide
Boeken zijn in mittelalter erg kostbaar, boekdrukkunst (Gutenberg) kopiëren makkelijker, grotere schaal en sneller
verspreid.
Chretien de troyes
Hartmann von aue- romanschreiber, erec und iwein
Wolfram von eschenbach- romanschreiber; parzival, wilibald, titurel
Gottfried von straßburg- auteur; tristan
Otfried von weißenburg- auteur; evangelienbuch
Ich saß auf einem stein
Houding om na te denken over hoe men op de wereld leven moet. Ansehen fahrendes gut en gottes gnade.
Deze 3 dingen kunnen niet samen in een schrein=hart.
Unter der linde
Onder de linde boom heeft een stel elkaar veel gekust. Man heeft bloemen meegenomen
Geen minnesang, want geen onbereikbare hoge liefde
Die Neuzeit (1500-1700)
Columbus ontdekt Amerika, de wereld is niet plat dus ze komen tot nieuwe denkbeelden
Ook komt er een zeeroute naar Oost-indië en wordt er voor het eerst een rondje om de aarde gezeild
Renaissance, humanisme en reformatie
Jenseits: leven na de dood Diesseits: op dit moment (denkbeeld verandert)
Ook bij de grieken en romeinen stond leven in het middelpunt
Oorsprong in Italië, antik: klassieke kunst van de Grieken en Romeinen
In literatuur en filosofie waren het humanisme belangrijk, gebaseerd op Grieken en Romeinen
Humanisme: mens staat in het middelpunt
Erasmus von rotterdam: humanist, monnik, optimistische, positief en zelfbewust
Ulrich von hutten: humanist, “o jahrhundert, o wissenschaft, es ist eine lust zu leben!” (diesseits)
Kopernikus: aarde is rond, planeten draaien om de zon, geocentrische (later Galileo Galilei)
Hans sachs: bekende dichter, volgens regels, lyriek,
De werken worden vertaalt en er worden veel scholen en universiteiten gesticht
Maarten Luther King: 1517 kritiseert de katholieke kerk: aflaatbrieven reformatie
Luther vertaalt de bijbel naar het Duits, zodat de bevolking het kan begrijpen. belangrijkste grondlegger van het
neuhochdeutsche einheissprache. De geestelijke verklaren luther vogelvrij.
Bijbel zorgt voor verplintering (prot, kath) en eenheid (taaleenheid)
Duitsland bestond uit feodale stukken: heilige roomse rijk
Lyriek( gedichten, gezongen) gevoel staan centraal
epiek (prosa, roman) handeling staat centraal
dramatiek (tragedie, komedie, klucht) belerende functie van het publiek
Antike – mitttelalter – neuzeit -Barock – Die Aufklarung -sturm und drang – die weimarer klassik- romantik
Dramatiek
Ideeën drama, Komedie, Tragedie, Treurspel, lustspiele
Begin aristoteles: inleiding, kern, slot), szenen, auftritta (optreden)
Akten (overkoepelend stuk)
1-expositie
2-opbouw in handeling conflict
3-hoogtepunt
4-daling in spanning
5-oplossing
Randvoorwaarden voor klassiek toneel, klassieke drama’s: (duidelijk voor toeschouwers, aufklärung)
1x handeling conflict
1x plaats
1x etmaal, 1 dag
Johann Christoph Gottsched: verlichting, boek: besuch einer kritischer Dichtkunst vor die deutschen
Standenclausule: de manier waarop het toneel in verschillende standen wordt opgedeeld:
Adel+ geestelijk=tragedie, burgerij=komedie
Gotthold Emphraim Lessing: komt op voor de burgers, burger centraal: Lessins theater
Fabel
Epiek, want het is verhalende literatuur. De handeling staat centraal.
Dieren vertegenwoordigen mensen aan de hand van karaktereigenschappen.
Sluwe vos, wijze uil, trotse pauw, domme ezel
lessing
Der rabe und der fuchs
, Middeleeuwen (+- 500-1500) ligt tussen antik en neuzeit
Vroege middeleeuwen 500 tot 1000 (kloosters, latijn, geestelijke)
Hoge middeleeuwen 1000 tot 1300 (hof, ridderverhalen, adel)
Late middeleeuwen 1300 tot 1500 (burgers)
Schrijver was niet relevant in de middeleeuwen
Er was contact tussen de romeinen en Germanen (poly) met de Duitse taal (volksverhuizingen)
Monniken kunnen (over)schrijven, uit het Oost-Romeinse rijk kwam nog vernieuwing
Door kruistochten wordt de literatuur in contact gebracht met verschillende volken
Hoofse literatuur
Heldenepik; Artusepik: verhalende literatuur over koning Artur en ridders
Heldendichtung; Nibelungenlied en hildebrandslied: mythe, verhalend over helden, geen dramatiek
Mondliche literatuur: erzählungen
Adaptatie: wijzigingen in verschillende werken
Minnesang: lyriek, zingen over liefde, onvervulde liefde, Walther von der Vogelweide
Boeken zijn in mittelalter erg kostbaar, boekdrukkunst (Gutenberg) kopiëren makkelijker, grotere schaal en sneller
verspreid.
Chretien de troyes
Hartmann von aue- romanschreiber, erec und iwein
Wolfram von eschenbach- romanschreiber; parzival, wilibald, titurel
Gottfried von straßburg- auteur; tristan
Otfried von weißenburg- auteur; evangelienbuch
Ich saß auf einem stein
Houding om na te denken over hoe men op de wereld leven moet. Ansehen fahrendes gut en gottes gnade.
Deze 3 dingen kunnen niet samen in een schrein=hart.
Unter der linde
Onder de linde boom heeft een stel elkaar veel gekust. Man heeft bloemen meegenomen
Geen minnesang, want geen onbereikbare hoge liefde
Die Neuzeit (1500-1700)
Columbus ontdekt Amerika, de wereld is niet plat dus ze komen tot nieuwe denkbeelden
Ook komt er een zeeroute naar Oost-indië en wordt er voor het eerst een rondje om de aarde gezeild
Renaissance, humanisme en reformatie
Jenseits: leven na de dood Diesseits: op dit moment (denkbeeld verandert)
Ook bij de grieken en romeinen stond leven in het middelpunt
Oorsprong in Italië, antik: klassieke kunst van de Grieken en Romeinen
In literatuur en filosofie waren het humanisme belangrijk, gebaseerd op Grieken en Romeinen
Humanisme: mens staat in het middelpunt
Erasmus von rotterdam: humanist, monnik, optimistische, positief en zelfbewust
Ulrich von hutten: humanist, “o jahrhundert, o wissenschaft, es ist eine lust zu leben!” (diesseits)
Kopernikus: aarde is rond, planeten draaien om de zon, geocentrische (later Galileo Galilei)
Hans sachs: bekende dichter, volgens regels, lyriek,
De werken worden vertaalt en er worden veel scholen en universiteiten gesticht
Maarten Luther King: 1517 kritiseert de katholieke kerk: aflaatbrieven reformatie
Luther vertaalt de bijbel naar het Duits, zodat de bevolking het kan begrijpen. belangrijkste grondlegger van het
neuhochdeutsche einheissprache. De geestelijke verklaren luther vogelvrij.
Bijbel zorgt voor verplintering (prot, kath) en eenheid (taaleenheid)
Duitsland bestond uit feodale stukken: heilige roomse rijk
