Samenvatting maatschappijleer Parlementaire democratie

Soevereinitei Wanneer een staat op een bepaald gebied met duidelijke
t grenzen het hoogste gezag uitoefent en het monopolie op gezag
heeft.

Het doel van soevereiniteit was godsdiensttwisten en oorlogen voorkomen.

Politiek → Het maken van keuzes waaraan allen in een staat zijn gebonden. De
politiek maakt overheidsbeleid en voert dit uit om maatschappelijke problemen
op te lossen:
● Onderwijs
● Defensie
● Infrastructuur
In de politiek heerst wel een dilemma tussen efficiënt besturen en maximale participatie: Wil
je daadkrachtig kunnen besturen, of de burger meer invloed geven in het democratische
besluitvormingsproces?

Belangrijk:
- Parlement = Tweede Kamer + Eerste Kamer = Staten-Generaal. In totaal 225 leden
(waarvan 75 Eerste Kamer en 150 Tweede Kamer)
- Tweede Kamer = Volksvertegenwoordiging = wetgevende macht
- Regering = ministers + koning = uitvoerende en wetgevende macht
- Kabinet = ministers + staatssecretarissen (onderminister)
- Regeringspartijen = VVD, CDA, D66, CU

Kenmerken van een democratie zijn:
- Politie en leger hebben beperkte bevoegdheden
- Er is individuele vrijheid (bijv. vrije meningsuiting).
- Er gelden politieke grondrechten (bijv. kiesrecht en recht om een partij te beginnen).
- Minderheden worden beschermd.
- Trias politica (wetgevende-, uitvoerende-, rechterlijke macht)

Er zijn soorten waar burgers een rol bij spelen: burgerinitiatief
en referendum.
Burgerinitiatie
Een burgerinitiatief is een verzoek aan de Tweede Kamer om
f een uitgewerkt voorstel te bespreken en er een standpunt over in
te nemen.

Een referendum is een volksstemming over
een bepaalde politieke kwestie.
Referendum

Een representatieve democratie (dit heeft Nederland) is dat het volk de
volksvertegenwoordigers kiest die met een zekere regelmaat bij verkiezingen
verantwoording aan de bevolking moeten afleggen. Dit is praktischer dan directe
democratie, niet over elk onderwerp hoeft gestemd te worden en verschillende instituties
controleren elkaar (trias politica).



1

, Voordelen Nadelen

Burgerinitiatief - Burgers krijgen kans om - Bij een initiatief kan de Tweede
actief deel te nemen aan Kamer het initiatief naast zich
wetgeving. neerleggen.

Referendum - Directe inspraak - Veel burgers verdiepen zich
- Manier om het volk actief bij onvoldoende in de stof.
de politieke besluitvorming te - Bij raadgevend referendum schiet het
betrekken zijn doel voorbij.
- Hebben we dan niet voor niets een
parlement?


Gekozen parlement is hoogste orgaan. Staatshoofd is meestal niet gekozen en heeft
beperkte macht.

Eerste Kamer wordt gekozen door de leden van de Provinciale Staten. De Kamer wordt ook
wel Senaat genoemd. Ze beoordelen of een wetsvoorstel:
● Niet in strijd is met een andere wetgeving
● Fouten bevat
● Onduidelijk is
De Eerste Kamer keurt een wetsvoorstel alleen goed of af.

Landen met een koning(in) als staatshoofd, wiens macht wordt
Constitutione
beperkt door grondwet.
le monarchie

De waarden vrijheid en gelijkheid laten zien hoe belangrijk een democratie is. In de
grondwet komt dit terug:
● De taken en bevoegdheden van de drie machten;
● Politieke grondrechten (kiesrecht, vrijheid van meningsuiting);
● Regels voor politieke besluitvorming;
● Media zijn vrij en de overheid moet ervoor zorgen dat ze over de juiste info beschikt.

Niet elk land valt in het rijtje democratie of dictatuur: het ligt onder andere aan de mate
waarin indoctrinatie (dwang om bepaalde opvattingen te hebben) plaatsvindt.

Bijvoorbeeld gericht op het communistische gedachtegoed.
Ideologische Voorbeeld: Noord-Korea.
dictaturen

Religieuze Dictatuur waar wetgeving door religie wordt ingegeven.
dictatuur Voorbeeld: Iran.

Militaire Dictatuur waarbij de macht duidelijk bij het leger ligt.
Voorbeeld: Myanmar (Birma).
dictatuur



2