MENS EN MILIEU
BASISSTOF 1: DE RELATIE MENS EN MILIEU
Ecosysteemdiensten de diensten en producten die ecosystemen aan mensen leveren
3 categorieën ecosysteemdiensten:
1. Productiediensten
Het verstrekken van een product door een ecosysteem
2. Culturele diensten
Bv. gelegenheid tot geven recreatie
3. Regulerende diensten
Dienst die de andere diensten ondersteunt
Duurzame ontwikkeling onze vooruitgang gaat niet ten koste van de huidige en toekomstige generaties en
de natuur
Kringloopeconomie (circulaire economie) economisch en industrieel systeem waarin de grondstofvoorraden
niet worden uitgeput en waarin reststoffen opnieuw worden ingezet in het proces
- Tegenovergestelde: lineaire economie
Oorzaken milieuproblemen:
Hoge bevolkingsdruk verhouding tussen aantal mensen in een gebied en de beschikbare
hulpbronnen. Ecosystemen kunnen uit evenwicht raken.
Na industriële revolutie meer uitstoot van verbrandingsgassen.
Groeiende welvaart zorgt voor uitputting van natuurlijke energiereserves en grondstofvoorraden.
Na opkomst chemische industrie meer productie van chemische stoffen, waarbij in sommige gevallen
giftige afvalstoffen vrijkomen.
Landbouw: afname biodiversiteit door bevolkingsgroei meer mensen hebben voedsel en onderdak nodig
natuurgrond gebruikt voor landbouwgrond of huisvesting.
BASISSTOF 2: KRINGLOPEN
Koolstofkringloop:
1. CO2 uit de lucht wordt gebruikt voor koolstofassimilatie (vorming glucose door fotosynthese)
2. Een deel van de gevormde glucose wordt verbruikt bij dissimilatie
3. Vrijgekomen CO2 wordt afgegeven aan de lucht
4. Andere deel van glucose wordt omgezet in organische stoffen waaruit autotrofe soorten bestaan
5. Heterotroof organisme eet autotroof organisme
6. Organische stoffen uit autotrofe organisme worden opgenomen door heterotrofe organisme
7. Deel van die organische stoffen wordt gebruikt om energie te leveren, CO 2 komt vrij
8. Ander deel wordt omgezet in dierlijke organische stoffen
9. Dier wordt weer opgegeten door ander dier: deel van de organische stoffen worden niet verteerd
maar uitgescheden
10. Dieren die sterven zonder te worden opgegeten, organische afvalstoffen worden in dit geval
afgebroken door dierlijke afvaleters, schimmels en heterotrofe organismen CO2 komt vrij
11. Vrijgekomen CO2 wordt weer opgenomen door autotrofe organismen
, Stikstofkringloop:
Planten kunnen stikstof alleen opnemen vanuit de grond ,in de vorm van nitraationen. Stikstof wordt door
planten gebruikt om organische stoffen te maken (stikstofassimilatie).
1. Plant wordt gegeten door dier plantaardige eiwitten afgebroken tot aminozuren
2. Dier maakt eiwitten uit de aminozuren
3. Ander deel van afbreking gebeurt in dier: ammoniak komt vrij (NH 3)
4. Uitscheiding NH3 via ureum (bij landdieren) en detritus opgenomen door rottingsbacteriën
5. Ammonificatie vrijkomen van ammoniak door dissimilatie van ureum en detritus m.b.v.
rottingsbacteriën
6. Deel van NH3 verdwijnt in lucht
7. Grootste deel wordt in bodemwater omgezet in ammoniumionen (NH 4+)
8. Klein deel ammoniumionen opgenomen door planten
9. Meeste ammoniumionen worden eerst door nitrietbacteriën omgezet in nitrietionen (NO 2-), daarna
door nitraatbacteriën omgezet tot nitraationen (NO 3-)
10. Nitraationen worden weer door planten opgenomen
Stap 9: nitrificatie ammonium en zuurstof worden omgezet in nitriet, nitriet wordt met zuurstof omgezet in
nitraat.
Denitrificatie in zuurstofarme bodem: denitrificerende bacteriën breken nitraationen af waardoor stikstof in
de lucht verdwijnt en plantenwortels zuurstof kunnen opnemen.
- Bodem wordt stikstofarmer planten groeien minder goed op stikstofarme bodem.
Stikstofbinding/stikstoffixatie:
Sommige bacteriën in de bodem hebben stikstof nodig voor stofwisseling.
1. Enzym nitrogenase in de bacteriën splitst stikstofmoleculen: N 2 N
2. N-atomen binden aan H-atomen
3. NH3 ontstaat (= ammoniak)
NH3 kan na nitrificatie gebruikt worden voor opbouw aminozuren
Stikstofbinding kan alleen plaatsvinden onder anaerobe omstandigheden
Bacteriën die wel in zuurstofrijke omgevingen aan stikstofbinding kunnen doen hebben heterocysten
waarin ze anaerobe omstandigheden creëren (cyanobacteriën)
BASISSTOF 3: VOEDSELPRODUCTIE
Bemesting:
Planten hebben water en mineralen uit de bodem nodig als voedingsstoffen
Verdwijning van mineralen uit de kringloop door oogst van voedingsgewassen en uitspoeling
D.m.v. bemesting (stalmest en kunstmest) voegen boeren weer mineralen toe aan bovenste
bodemlagen
Stalmest urine + uitwerpselen van dieren, reducenten (schimmels en bacteriën) in bodem breken
mest af, waarbij mineralen vrijkomen
Kunstmest stikstofhoudende mineralen en fosfaat
Uitspoeling mineralen zakken met regenwater weg naar diepere lagen.
Monocultuur een groot landbouwareaal bevat één soort gewas
- Voordeel: efficiënte bewerking v.h. land
- Nadeel: vergrootte kans op plagen/ziekten (groot voedselaanbod + snelle uitbreiding van ziekten)
BASISSTOF 1: DE RELATIE MENS EN MILIEU
Ecosysteemdiensten de diensten en producten die ecosystemen aan mensen leveren
3 categorieën ecosysteemdiensten:
1. Productiediensten
Het verstrekken van een product door een ecosysteem
2. Culturele diensten
Bv. gelegenheid tot geven recreatie
3. Regulerende diensten
Dienst die de andere diensten ondersteunt
Duurzame ontwikkeling onze vooruitgang gaat niet ten koste van de huidige en toekomstige generaties en
de natuur
Kringloopeconomie (circulaire economie) economisch en industrieel systeem waarin de grondstofvoorraden
niet worden uitgeput en waarin reststoffen opnieuw worden ingezet in het proces
- Tegenovergestelde: lineaire economie
Oorzaken milieuproblemen:
Hoge bevolkingsdruk verhouding tussen aantal mensen in een gebied en de beschikbare
hulpbronnen. Ecosystemen kunnen uit evenwicht raken.
Na industriële revolutie meer uitstoot van verbrandingsgassen.
Groeiende welvaart zorgt voor uitputting van natuurlijke energiereserves en grondstofvoorraden.
Na opkomst chemische industrie meer productie van chemische stoffen, waarbij in sommige gevallen
giftige afvalstoffen vrijkomen.
Landbouw: afname biodiversiteit door bevolkingsgroei meer mensen hebben voedsel en onderdak nodig
natuurgrond gebruikt voor landbouwgrond of huisvesting.
BASISSTOF 2: KRINGLOPEN
Koolstofkringloop:
1. CO2 uit de lucht wordt gebruikt voor koolstofassimilatie (vorming glucose door fotosynthese)
2. Een deel van de gevormde glucose wordt verbruikt bij dissimilatie
3. Vrijgekomen CO2 wordt afgegeven aan de lucht
4. Andere deel van glucose wordt omgezet in organische stoffen waaruit autotrofe soorten bestaan
5. Heterotroof organisme eet autotroof organisme
6. Organische stoffen uit autotrofe organisme worden opgenomen door heterotrofe organisme
7. Deel van die organische stoffen wordt gebruikt om energie te leveren, CO 2 komt vrij
8. Ander deel wordt omgezet in dierlijke organische stoffen
9. Dier wordt weer opgegeten door ander dier: deel van de organische stoffen worden niet verteerd
maar uitgescheden
10. Dieren die sterven zonder te worden opgegeten, organische afvalstoffen worden in dit geval
afgebroken door dierlijke afvaleters, schimmels en heterotrofe organismen CO2 komt vrij
11. Vrijgekomen CO2 wordt weer opgenomen door autotrofe organismen
, Stikstofkringloop:
Planten kunnen stikstof alleen opnemen vanuit de grond ,in de vorm van nitraationen. Stikstof wordt door
planten gebruikt om organische stoffen te maken (stikstofassimilatie).
1. Plant wordt gegeten door dier plantaardige eiwitten afgebroken tot aminozuren
2. Dier maakt eiwitten uit de aminozuren
3. Ander deel van afbreking gebeurt in dier: ammoniak komt vrij (NH 3)
4. Uitscheiding NH3 via ureum (bij landdieren) en detritus opgenomen door rottingsbacteriën
5. Ammonificatie vrijkomen van ammoniak door dissimilatie van ureum en detritus m.b.v.
rottingsbacteriën
6. Deel van NH3 verdwijnt in lucht
7. Grootste deel wordt in bodemwater omgezet in ammoniumionen (NH 4+)
8. Klein deel ammoniumionen opgenomen door planten
9. Meeste ammoniumionen worden eerst door nitrietbacteriën omgezet in nitrietionen (NO 2-), daarna
door nitraatbacteriën omgezet tot nitraationen (NO 3-)
10. Nitraationen worden weer door planten opgenomen
Stap 9: nitrificatie ammonium en zuurstof worden omgezet in nitriet, nitriet wordt met zuurstof omgezet in
nitraat.
Denitrificatie in zuurstofarme bodem: denitrificerende bacteriën breken nitraationen af waardoor stikstof in
de lucht verdwijnt en plantenwortels zuurstof kunnen opnemen.
- Bodem wordt stikstofarmer planten groeien minder goed op stikstofarme bodem.
Stikstofbinding/stikstoffixatie:
Sommige bacteriën in de bodem hebben stikstof nodig voor stofwisseling.
1. Enzym nitrogenase in de bacteriën splitst stikstofmoleculen: N 2 N
2. N-atomen binden aan H-atomen
3. NH3 ontstaat (= ammoniak)
NH3 kan na nitrificatie gebruikt worden voor opbouw aminozuren
Stikstofbinding kan alleen plaatsvinden onder anaerobe omstandigheden
Bacteriën die wel in zuurstofrijke omgevingen aan stikstofbinding kunnen doen hebben heterocysten
waarin ze anaerobe omstandigheden creëren (cyanobacteriën)
BASISSTOF 3: VOEDSELPRODUCTIE
Bemesting:
Planten hebben water en mineralen uit de bodem nodig als voedingsstoffen
Verdwijning van mineralen uit de kringloop door oogst van voedingsgewassen en uitspoeling
D.m.v. bemesting (stalmest en kunstmest) voegen boeren weer mineralen toe aan bovenste
bodemlagen
Stalmest urine + uitwerpselen van dieren, reducenten (schimmels en bacteriën) in bodem breken
mest af, waarbij mineralen vrijkomen
Kunstmest stikstofhoudende mineralen en fosfaat
Uitspoeling mineralen zakken met regenwater weg naar diepere lagen.
Monocultuur een groot landbouwareaal bevat één soort gewas
- Voordeel: efficiënte bewerking v.h. land
- Nadeel: vergrootte kans op plagen/ziekten (groot voedselaanbod + snelle uitbreiding van ziekten)
