HOOFDSTUK 2 AARDE
Aardrijkskunde aantekeningen
§ 2.1: De opbouw van de aarde
De kern van de aarde bevat een natuurlijke kernreactor
die veel warmte produceert.
De inwendige processen in de aarde moeten ervoor
zorgen dat de aarde die warmte weer kwijt raakt.
Maar hoe?
1. Binnenkern
Vast gesteente
Vooral ijzer ➔ kernreacties (radioactieve
elementen, zoals uranium) produceren warmte
2. Buitenkern
Vloeibaar (zoals kauwgom) ➔ verwarmt
mantel
3. Convectiestroming
4. Mantel
Convectiestroming
In deels vast gesteente
5. Drijvende aardkorst
Aardkorst – vast gesteente - lithosfeer
Aardmantel – vast gesteente - lithosfeer
Aardmantel – gedeeltelijk vloeibaar – asthenosfeer
Twee soorten aardkorst
Continentale korst Oceanische korst
Licht gesteente Zwaar gesteente
Dikker (gem. 40 km) Dunner (gem. 8 km)
Ligt ± 4 km hoger Ligt ± 4 km lager (zakt dieper weg)
Graniet Basalt
,HOOFDSTUK 2 AARDE
Diepzeetroggen
Plek waar de zware oceaanbodem onder de lichte continentale korst duikt. Door de botsing
van de aardplaten ontstaat een plooiingsgebergte.
Endogeen: krachten van binnenuit de aarde (aardbevingen, vulkanen, gebergtevorming,
breukvorming)
Exogeen: processen van buitenaf (regen, wind, temperatuurverschillen en verwering, erosie,
sedimentatie) - worden aangedreven door de zon ➔ processen in de atmosfeer
, HOOFDSTUK 2 AARDE
§ 2.2: Platentektoniek
Aardkorstplaten bewegen
t.o.v. elkaar:
● Convergent
● Divergent
● Transform
De kracht achter platentektoniek, diverse
theorieën:
1. Drijven: convectiestroming, de aardkorst drijft
mee
2. Duwen: opstijgende magma duwt de aardkorst
uit elkaar (push ridge)
3. Trekken: de zware wegduikende oceaanbodem
trekt de rest van de plaat mee (slab pull)
4. Een combinatie van deze twee of drie...
Oceaanbodem ontstaat en verdwijnt, terwijl
continenten blijven drijven.
Subductie
Subductie: het wegduiken van de zwaardere
oceanische korst onder de continentale korst
- Ondiepe aardbevingen komen vrij ver
landinwaarts voor
Normaal geldt: hoe verder van de trog, hoe dieper
de aardbevingshaard (= de plek waar de
aardbeving ontstaat)!
- niet overal actief vulkanisme
Midoceanische rug (of spreidingszone)
Een wereldwijd aaneengesloten ‘onderwater
gebergte’ op de oceaanbodem ontstaan, doordat de
oceanische korst uit elkaar drijft. Kan 2 km
hoog zijn.
Lava is gesteente in vloeibare vorm. Nadat
magma het aardoppervlak of de zeebodem
bereikt wordt het lava genoemd.
Actualiteitsprincipe
Het idee dat natuurlijke processen zoals ze
tegenwoordig verlopen, in het verleden op
dezelfde wijze hebben gedaan.
Pangea
Het supercontinent dat ongeveer 200 miljoen
jaar geleden bestond.
§ 2.3: Vulkanisme
Aardrijkskunde aantekeningen
§ 2.1: De opbouw van de aarde
De kern van de aarde bevat een natuurlijke kernreactor
die veel warmte produceert.
De inwendige processen in de aarde moeten ervoor
zorgen dat de aarde die warmte weer kwijt raakt.
Maar hoe?
1. Binnenkern
Vast gesteente
Vooral ijzer ➔ kernreacties (radioactieve
elementen, zoals uranium) produceren warmte
2. Buitenkern
Vloeibaar (zoals kauwgom) ➔ verwarmt
mantel
3. Convectiestroming
4. Mantel
Convectiestroming
In deels vast gesteente
5. Drijvende aardkorst
Aardkorst – vast gesteente - lithosfeer
Aardmantel – vast gesteente - lithosfeer
Aardmantel – gedeeltelijk vloeibaar – asthenosfeer
Twee soorten aardkorst
Continentale korst Oceanische korst
Licht gesteente Zwaar gesteente
Dikker (gem. 40 km) Dunner (gem. 8 km)
Ligt ± 4 km hoger Ligt ± 4 km lager (zakt dieper weg)
Graniet Basalt
,HOOFDSTUK 2 AARDE
Diepzeetroggen
Plek waar de zware oceaanbodem onder de lichte continentale korst duikt. Door de botsing
van de aardplaten ontstaat een plooiingsgebergte.
Endogeen: krachten van binnenuit de aarde (aardbevingen, vulkanen, gebergtevorming,
breukvorming)
Exogeen: processen van buitenaf (regen, wind, temperatuurverschillen en verwering, erosie,
sedimentatie) - worden aangedreven door de zon ➔ processen in de atmosfeer
, HOOFDSTUK 2 AARDE
§ 2.2: Platentektoniek
Aardkorstplaten bewegen
t.o.v. elkaar:
● Convergent
● Divergent
● Transform
De kracht achter platentektoniek, diverse
theorieën:
1. Drijven: convectiestroming, de aardkorst drijft
mee
2. Duwen: opstijgende magma duwt de aardkorst
uit elkaar (push ridge)
3. Trekken: de zware wegduikende oceaanbodem
trekt de rest van de plaat mee (slab pull)
4. Een combinatie van deze twee of drie...
Oceaanbodem ontstaat en verdwijnt, terwijl
continenten blijven drijven.
Subductie
Subductie: het wegduiken van de zwaardere
oceanische korst onder de continentale korst
- Ondiepe aardbevingen komen vrij ver
landinwaarts voor
Normaal geldt: hoe verder van de trog, hoe dieper
de aardbevingshaard (= de plek waar de
aardbeving ontstaat)!
- niet overal actief vulkanisme
Midoceanische rug (of spreidingszone)
Een wereldwijd aaneengesloten ‘onderwater
gebergte’ op de oceaanbodem ontstaan, doordat de
oceanische korst uit elkaar drijft. Kan 2 km
hoog zijn.
Lava is gesteente in vloeibare vorm. Nadat
magma het aardoppervlak of de zeebodem
bereikt wordt het lava genoemd.
Actualiteitsprincipe
Het idee dat natuurlijke processen zoals ze
tegenwoordig verlopen, in het verleden op
dezelfde wijze hebben gedaan.
Pangea
Het supercontinent dat ongeveer 200 miljoen
jaar geleden bestond.
§ 2.3: Vulkanisme
