GEBIEDEN Zuid-Amerika Hoofdstuk 3:
H3.1:
Het beeld van mensen van een onbekend gebied is gebaseerd op vooroordelen dat noem je
een stereotype. In stereotypes berusten juiste en onjuiste informatie. In de praktijk zijn deze
beelden lastig te veranderen.
Perceptie is de manier waarop je op basis van juiste en onjuiste informatie de werkelijkheid
inkleurt. Cultuurelementen als dans, muziek, sport, kleding en religie spelen een belangrijke
rol in dat stereotype. Door de media worden deze stereotypes juist verstrekt en niet
ontkracht.
Het vak aardrijkskunde is geschikt om deze verkeerde beelden op te ruimen. Dat doen ze
door geografische beelden aan te leveren, dit zijn objectieve controleerbare beelden van
ligging van een gebied en van zijn ruimtelijke kenmerken en relaties. Je mental map (het
ruimtelijk beeld van een bepaald gebied dat in je geheugen is opgeslagen) wordt hierdoor
gecorrigeerd. De stereotypes en ruimtelijke beelden zijn van invloed op het gedrag van
buitenlandse bedrijven, consumenten etc. naar dat gebied. De beslissingen die gerelateerd
waren tot de ruimtelijke beelden gaven betere resultaten dan van de stereotypes, dat is
natuurlijk logisch. Want de stereotype zijn de werkelijkheid vaak niet. Bepaald beeld van
Zuid-Amerika is veranderd: van instabiele corrupte landen met een grote sociale ongelijkheid
tot politiek en economisch meer stabiele landen.
H3.2:
Zuid-Amerika bestaat uit het zuidelijk deel van de caribische plaat en de
Zuid-Amerikaanse plaat. Bij het proces subductie duikt de Nazcaplaat en Antarctische
(oceanische platen) plaat onder de continentale plaat van Zuid-Amerika. Een gevolg hiervan
is bijvoorbeeld het Andesgebergte, in dit gedeelte komt het stollingsgesteente andesiet veel
voor. De andes bestaat uit verschillende bergketens, daartussen ligt hoogland of
hoogvlakte (Altiplano). Aan de oostkant ontstaat bij subductie voorlandbekken. De
onderduikende plaat, creëert een laagte waarin het sediment verzamelt dat door verwering
en erosie van de westkant af komt.
Aan de westkust hebben sommige gebieden minder last van de vulkanische activiteiten. Dat
komt omdat op sommige plekken de subductie moeilijker verloopt door dat de oceanische
plaat vlak onder de continentale plaat schuift. Vervorming van het gesteente komt wel voor,
maar geen vulkanisme.
Bij de oostkant is er niet direct aan de kust een grens tussen 2 aardplaten. Dus zijn er ook
geen tektonische verschijnselen. Ten oosten van het Andesgebergte ligt het schild: de aller
oudste kernen van zuid-amerika. Veel stukken zijn bedekt door jongere afzettingen, maar in
de hooglanden Guyana en Brazilië is de oude kern nog aan de oppervlakte te vinden.
Het Andesgebergte en de hooglanden zijn rijk aan ertsen (zilver, goud, koper etc.) door de
opstijgende magma. Onderdelen van magma stollen op verschillende temperaturen, dus kun
je op bepaalde plekken ophopingen vinden. Extreem heet water, speelt ook een rol, daarbij
kunnen metalen oplossen. Zo ontstaan ertsaders: zones waar de concentratie van een
metaal zo hoog is dat je het kan winnen. Door afbraak van gebergtes, komen die aan het
oppervlak te liggen. Door de rivieren worden ze dan meegenomen en waar de het water
langzaam voortbeweegt vindt sedimentatie plaats.
, Bauxiet (grondstof voor aluminium) vind je vooral in tropisch regenwoud. Bij hete en vochtige
omstandigheden vindt hier chemische verwering van bauxiet plaats.
Ook wordt het mineraal Lithium steeds belangrijker, wordt vaak gebruikt in accu’s.
H3.3:
Het noordelijk deel van Zuid-Amerika ligt volledig in de tropen. De temperatuur en neerslag
verschillen per gebied, die hangen namelijk ook af van de hoogteligging en de ligging ten
opzichte van gebergtes. Loefzijde van een berg komt de wind in, en de lijzijde ligt met de rug
naar de wind. Doordat de ITCZ (in de winter-juli) naar het noorden verschuift waait op het
hoogland dan een zuidoostpassaat. Ook vind je veel mangrovebossen, omdat die bossen
zich wortelen in brak en zout water, daardoor kunnen ze ook groeien in gebieden met weinig
neerslag.
Als we kijken naar de loef en lijzijde van het Andesgebergte, is het tegenovergestelde aan
de hand dan we dachten. De loefzijde, waar de wind tegenaan geblazen wordt, is de
oostkant waar de waterdamp uit de Atlantische Oceaan tegen geblazen wordt. Noordelijk is
de oostkant nog nat, zuidelijk is de oostkant van het Andesgebergte door aflandige wind
droog (zuidelijk liggen deze in de regenschaduw). Er stroomt een koude zeestroom voor dat
gebied, zo welt er koud water op, wat nauwelijks verdampt, en kan je ook weinig neerslag
verwachten. Daardoor moet je op het hoogland van het andesgebergte aan irrigatie voor
akkerbouw doen.
In Zuid-Chili zorgen de westenwinden wel het hele jaar voor neerslag, en is dan ook de
westzijde de loefzijde. Onder in chili valt het hele jaar regen, boven in chili is een woestijn.
Daartussen zit een overgangszone met een mediterraan klimaat (droge zomers, natte
winters). In het zuiden van Argentinië is het erg droog, hier strekken er grote grasvlakten,
pampa’s.
De El Nino situatie is hier soms van pas. Aantal jaar geleden zorgde deze
klimaatverandering voor verdoorde akkers in het noorden, terwijl in het zuiden de akkers
stonden te rotten in water. In het noorden ontstonden door de droogte bosbranden, in het
zuiden spoelden wegen weg. Het panamakanaal bovenin ZA lag te droog.
H3.4:
Het ene gebied heeft een grotere draagkracht dan het andere gebied, dat gebied kan een
grotere bevolkingsdruk aan. Klimaat, bodemkwaliteit en beschikbaarheid zijn 3 factoren die
doen bepalen waar een groep zich vestigd. Indianen vestigden zich laagland van het
Amazoneregenwoud aan de oevers. Bij het Andesgebergte verschoven de
bevolkingsgroepen naar de kustzone. Eerste bewoners kozen juist hoog gelegen delen daar
konden ze goed doen aan akkerbouw. Europese kolonisten juist in lage delen van de andes,
bij de evenaar, daar konden ze goed handelsgewassen verbouwen. En aan de kust is niet te
vergeten, waarbij de transport naar de andere landen gemakkelijk was.
Een mesties is een persoon die zowel blanke als indiaanse voorouders heeft. De enorme
radicale en etnische diversiteit gaat gepaard met grote economische, sociale en politieke
tegenstellingen. Toch geldt nog dat de blanken tot de bovenlaag horen.
De bevolkingsgroei is wel veranderd in de loop der jaren. In het zuiden, bij Argentinië en
Uruguay, zie je dat die landen voorlopen op de demografische transitie, terwijl Bolivia juist
H3.1:
Het beeld van mensen van een onbekend gebied is gebaseerd op vooroordelen dat noem je
een stereotype. In stereotypes berusten juiste en onjuiste informatie. In de praktijk zijn deze
beelden lastig te veranderen.
Perceptie is de manier waarop je op basis van juiste en onjuiste informatie de werkelijkheid
inkleurt. Cultuurelementen als dans, muziek, sport, kleding en religie spelen een belangrijke
rol in dat stereotype. Door de media worden deze stereotypes juist verstrekt en niet
ontkracht.
Het vak aardrijkskunde is geschikt om deze verkeerde beelden op te ruimen. Dat doen ze
door geografische beelden aan te leveren, dit zijn objectieve controleerbare beelden van
ligging van een gebied en van zijn ruimtelijke kenmerken en relaties. Je mental map (het
ruimtelijk beeld van een bepaald gebied dat in je geheugen is opgeslagen) wordt hierdoor
gecorrigeerd. De stereotypes en ruimtelijke beelden zijn van invloed op het gedrag van
buitenlandse bedrijven, consumenten etc. naar dat gebied. De beslissingen die gerelateerd
waren tot de ruimtelijke beelden gaven betere resultaten dan van de stereotypes, dat is
natuurlijk logisch. Want de stereotype zijn de werkelijkheid vaak niet. Bepaald beeld van
Zuid-Amerika is veranderd: van instabiele corrupte landen met een grote sociale ongelijkheid
tot politiek en economisch meer stabiele landen.
H3.2:
Zuid-Amerika bestaat uit het zuidelijk deel van de caribische plaat en de
Zuid-Amerikaanse plaat. Bij het proces subductie duikt de Nazcaplaat en Antarctische
(oceanische platen) plaat onder de continentale plaat van Zuid-Amerika. Een gevolg hiervan
is bijvoorbeeld het Andesgebergte, in dit gedeelte komt het stollingsgesteente andesiet veel
voor. De andes bestaat uit verschillende bergketens, daartussen ligt hoogland of
hoogvlakte (Altiplano). Aan de oostkant ontstaat bij subductie voorlandbekken. De
onderduikende plaat, creëert een laagte waarin het sediment verzamelt dat door verwering
en erosie van de westkant af komt.
Aan de westkust hebben sommige gebieden minder last van de vulkanische activiteiten. Dat
komt omdat op sommige plekken de subductie moeilijker verloopt door dat de oceanische
plaat vlak onder de continentale plaat schuift. Vervorming van het gesteente komt wel voor,
maar geen vulkanisme.
Bij de oostkant is er niet direct aan de kust een grens tussen 2 aardplaten. Dus zijn er ook
geen tektonische verschijnselen. Ten oosten van het Andesgebergte ligt het schild: de aller
oudste kernen van zuid-amerika. Veel stukken zijn bedekt door jongere afzettingen, maar in
de hooglanden Guyana en Brazilië is de oude kern nog aan de oppervlakte te vinden.
Het Andesgebergte en de hooglanden zijn rijk aan ertsen (zilver, goud, koper etc.) door de
opstijgende magma. Onderdelen van magma stollen op verschillende temperaturen, dus kun
je op bepaalde plekken ophopingen vinden. Extreem heet water, speelt ook een rol, daarbij
kunnen metalen oplossen. Zo ontstaan ertsaders: zones waar de concentratie van een
metaal zo hoog is dat je het kan winnen. Door afbraak van gebergtes, komen die aan het
oppervlak te liggen. Door de rivieren worden ze dan meegenomen en waar de het water
langzaam voortbeweegt vindt sedimentatie plaats.
, Bauxiet (grondstof voor aluminium) vind je vooral in tropisch regenwoud. Bij hete en vochtige
omstandigheden vindt hier chemische verwering van bauxiet plaats.
Ook wordt het mineraal Lithium steeds belangrijker, wordt vaak gebruikt in accu’s.
H3.3:
Het noordelijk deel van Zuid-Amerika ligt volledig in de tropen. De temperatuur en neerslag
verschillen per gebied, die hangen namelijk ook af van de hoogteligging en de ligging ten
opzichte van gebergtes. Loefzijde van een berg komt de wind in, en de lijzijde ligt met de rug
naar de wind. Doordat de ITCZ (in de winter-juli) naar het noorden verschuift waait op het
hoogland dan een zuidoostpassaat. Ook vind je veel mangrovebossen, omdat die bossen
zich wortelen in brak en zout water, daardoor kunnen ze ook groeien in gebieden met weinig
neerslag.
Als we kijken naar de loef en lijzijde van het Andesgebergte, is het tegenovergestelde aan
de hand dan we dachten. De loefzijde, waar de wind tegenaan geblazen wordt, is de
oostkant waar de waterdamp uit de Atlantische Oceaan tegen geblazen wordt. Noordelijk is
de oostkant nog nat, zuidelijk is de oostkant van het Andesgebergte door aflandige wind
droog (zuidelijk liggen deze in de regenschaduw). Er stroomt een koude zeestroom voor dat
gebied, zo welt er koud water op, wat nauwelijks verdampt, en kan je ook weinig neerslag
verwachten. Daardoor moet je op het hoogland van het andesgebergte aan irrigatie voor
akkerbouw doen.
In Zuid-Chili zorgen de westenwinden wel het hele jaar voor neerslag, en is dan ook de
westzijde de loefzijde. Onder in chili valt het hele jaar regen, boven in chili is een woestijn.
Daartussen zit een overgangszone met een mediterraan klimaat (droge zomers, natte
winters). In het zuiden van Argentinië is het erg droog, hier strekken er grote grasvlakten,
pampa’s.
De El Nino situatie is hier soms van pas. Aantal jaar geleden zorgde deze
klimaatverandering voor verdoorde akkers in het noorden, terwijl in het zuiden de akkers
stonden te rotten in water. In het noorden ontstonden door de droogte bosbranden, in het
zuiden spoelden wegen weg. Het panamakanaal bovenin ZA lag te droog.
H3.4:
Het ene gebied heeft een grotere draagkracht dan het andere gebied, dat gebied kan een
grotere bevolkingsdruk aan. Klimaat, bodemkwaliteit en beschikbaarheid zijn 3 factoren die
doen bepalen waar een groep zich vestigd. Indianen vestigden zich laagland van het
Amazoneregenwoud aan de oevers. Bij het Andesgebergte verschoven de
bevolkingsgroepen naar de kustzone. Eerste bewoners kozen juist hoog gelegen delen daar
konden ze goed doen aan akkerbouw. Europese kolonisten juist in lage delen van de andes,
bij de evenaar, daar konden ze goed handelsgewassen verbouwen. En aan de kust is niet te
vergeten, waarbij de transport naar de andere landen gemakkelijk was.
Een mesties is een persoon die zowel blanke als indiaanse voorouders heeft. De enorme
radicale en etnische diversiteit gaat gepaard met grote economische, sociale en politieke
tegenstellingen. Toch geldt nog dat de blanken tot de bovenlaag horen.
De bevolkingsgroei is wel veranderd in de loop der jaren. In het zuiden, bij Argentinië en
Uruguay, zie je dat die landen voorlopen op de demografische transitie, terwijl Bolivia juist
