Diversiteit en evolutie van het plantenrijk
Waarom zijn planten belangrijk?
primaire producenten
basis terrestrische ecosystemen
Viridiplantae de groene planten – echte planten
→ Chlorofyll a + b met thylakoide structuren
→ cellulose in de celwand
→ zetmeel als opslag
9 belangrijke ontwikkelingsstappen
1. Van een naar meercelligheid
2. Aanpassing aan uitdroging; sporepolline
3. Aanpassing van de levenscyclus: isogamie naar oögamie, haplodiplontische levenscyclus
(embryo, sporangia, antheridia, archegonia)
4. Onstaan van cuticula en stomata
Cuticula = Wasachtig laagje waardoor er minder water verdampt
Minder gaswisseling → stomata (huidmondjes)
5. Onstaan van vaatbunduls (transportweefsel en stele) - Tracheata
2 typen transport weefsels
→ Xylem: aaneengesloten dode, lange dikke cellen; transport water en nutrienten
→ Phloem: aaneengesloten levende cellen: transport van metabolieten (glucose en hormonen)
Verzameling van xylem en ploem = stele
6. Onstaan van bladeren (lycophyllen en euphyllen)
,varens hebben 2 typen bladeren
A=Lycofyll blad komt uit een nerf
B= blad komt uit meerdere nerven
Waarom hebben planten bladeren?
Planten kregen bladeren zodat ze meer co2 konden opnemen, was er namelijk minder in de lucht
7. Onstaan van vasculair cambium (secundaire diktegroei)
8. Onstaan van zaadknoppen (megasporangia) omgeven door een integument en microsporangia,
waaruit stuifmeel (pollen) onstaan; en
9. Vorming van bloemen en vruchten
,De haplodiplotische levenscyclus van de landplanten = de gametofyt (meercellig haploid stadium)
produceert haploïde gameten.
→Archegonium produceert eicellen
→ antheridium produceert spermiën
→ In het archegonium fuseren de eicel en spermacel tot een diploide zygote
→ Embryo = de fase tussen totstandkoming zygote en zelfstandig worden van de sporofyt
→ De zygote groeit uit naar een meercellige diploid stadium = sporofyt
→ De diploide sporofyt produceert de haploïde sporen in het sporangium (meiose).
→ Per diploïde sporocyt worden er vier haploïde sporen geproduceerd
Binnen de landplanten komen er ook groepen voor die twee typen sporen hebben
1. Megaspore groeit uit tot megagametofyt → kan alleen archegonia produceren
Vaak gaan er 3 van de 4 sporen verloren
2. Microspore groeit uit tot microgametofyt → kan alleen antheridia produceren
→ Bij droge weersomstandigheden verspreidt de wind de sporen;
→ hieruit ontstaat door kieming de nieuwe (gametofyte) mosplantjes
, Indelingen Embryophyta - mossen
Bryata/bryophtes (mosachtigen) – non vasculaire planten (geen vaten)
verdere onstaan van cuticula en stomata
kenmerken:
- eerste fossielen 468 MYA
- bevruchting via water → de mannelijke gameten
hebben flagellen, om door het water te zwemmen.
- geen wortels draadvormige rhizoiden
- geen ‘echte’ vaatweefsel
- geen “echte” bladeren
- sporofyt is afhankelijk van gametofyt
- klein en afhankelijk van water
-sporen moeten via droogte worden verspreid → door uitdrogen springt het sporen kapseltje open→
sporen verspreiden zich via de wind
- De sporofyt leeft van de gametofyt, neemt voedingsstoffen op van via zuigvoet. Kan niet zelfstandig
overleven.
Bouwplan
- poren voor gaswisseling
- Cuticula
-rhizoiden wortels
- Produceren gemmae (broedkorrels) in komvormige organen (broedbekers). Gemmae zijn stekjes
die uitkunnen groeien tot nieuwe individuen, genetisch gelijk en ongeslachtelijke voortplanting. Door
het vochtige klimaat vallen er druppels in de broedbekers hierdoor verspreiden de gemmae.
Waarom zijn planten belangrijk?
primaire producenten
basis terrestrische ecosystemen
Viridiplantae de groene planten – echte planten
→ Chlorofyll a + b met thylakoide structuren
→ cellulose in de celwand
→ zetmeel als opslag
9 belangrijke ontwikkelingsstappen
1. Van een naar meercelligheid
2. Aanpassing aan uitdroging; sporepolline
3. Aanpassing van de levenscyclus: isogamie naar oögamie, haplodiplontische levenscyclus
(embryo, sporangia, antheridia, archegonia)
4. Onstaan van cuticula en stomata
Cuticula = Wasachtig laagje waardoor er minder water verdampt
Minder gaswisseling → stomata (huidmondjes)
5. Onstaan van vaatbunduls (transportweefsel en stele) - Tracheata
2 typen transport weefsels
→ Xylem: aaneengesloten dode, lange dikke cellen; transport water en nutrienten
→ Phloem: aaneengesloten levende cellen: transport van metabolieten (glucose en hormonen)
Verzameling van xylem en ploem = stele
6. Onstaan van bladeren (lycophyllen en euphyllen)
,varens hebben 2 typen bladeren
A=Lycofyll blad komt uit een nerf
B= blad komt uit meerdere nerven
Waarom hebben planten bladeren?
Planten kregen bladeren zodat ze meer co2 konden opnemen, was er namelijk minder in de lucht
7. Onstaan van vasculair cambium (secundaire diktegroei)
8. Onstaan van zaadknoppen (megasporangia) omgeven door een integument en microsporangia,
waaruit stuifmeel (pollen) onstaan; en
9. Vorming van bloemen en vruchten
,De haplodiplotische levenscyclus van de landplanten = de gametofyt (meercellig haploid stadium)
produceert haploïde gameten.
→Archegonium produceert eicellen
→ antheridium produceert spermiën
→ In het archegonium fuseren de eicel en spermacel tot een diploide zygote
→ Embryo = de fase tussen totstandkoming zygote en zelfstandig worden van de sporofyt
→ De zygote groeit uit naar een meercellige diploid stadium = sporofyt
→ De diploide sporofyt produceert de haploïde sporen in het sporangium (meiose).
→ Per diploïde sporocyt worden er vier haploïde sporen geproduceerd
Binnen de landplanten komen er ook groepen voor die twee typen sporen hebben
1. Megaspore groeit uit tot megagametofyt → kan alleen archegonia produceren
Vaak gaan er 3 van de 4 sporen verloren
2. Microspore groeit uit tot microgametofyt → kan alleen antheridia produceren
→ Bij droge weersomstandigheden verspreidt de wind de sporen;
→ hieruit ontstaat door kieming de nieuwe (gametofyte) mosplantjes
, Indelingen Embryophyta - mossen
Bryata/bryophtes (mosachtigen) – non vasculaire planten (geen vaten)
verdere onstaan van cuticula en stomata
kenmerken:
- eerste fossielen 468 MYA
- bevruchting via water → de mannelijke gameten
hebben flagellen, om door het water te zwemmen.
- geen wortels draadvormige rhizoiden
- geen ‘echte’ vaatweefsel
- geen “echte” bladeren
- sporofyt is afhankelijk van gametofyt
- klein en afhankelijk van water
-sporen moeten via droogte worden verspreid → door uitdrogen springt het sporen kapseltje open→
sporen verspreiden zich via de wind
- De sporofyt leeft van de gametofyt, neemt voedingsstoffen op van via zuigvoet. Kan niet zelfstandig
overleven.
Bouwplan
- poren voor gaswisseling
- Cuticula
-rhizoiden wortels
- Produceren gemmae (broedkorrels) in komvormige organen (broedbekers). Gemmae zijn stekjes
die uitkunnen groeien tot nieuwe individuen, genetisch gelijk en ongeslachtelijke voortplanting. Door
het vochtige klimaat vallen er druppels in de broedbekers hierdoor verspreiden de gemmae.
