Handboek coachen bij stress en burnout
1.1.1 Wat is stress
Stress is een prikkel die aanzet tot actie. Stress is een toestand van psychische spanning als gevolg
van een prikkel die aanleiding is voor zowel psychische als fysiologische reacties. De prikkel, ook wel
stressor genoemd, roept stress op als betrokkene niet de mogelijkheden heeft er adequaat op te
reageren. Het gaat om externe prikkels en de interne verwerking daarvan.
Dus er zijn twee belangrijke factoren bij het ondervinden van stress:
- Externe factor: vb; de klant is boos op mij
- Interne factor, de manier hoe je op de stressor reageert: vb; dat begrijp ik wel, ik moet
de klant helpen.
Stress ontstaat als er meer van je gevraagd wordt dan je denkt waar te kunnen maken.
1.1.2 Wat is overspannenheid
Overspannenheid is een toesteand met aanhoudende fysieke en/of psychische spanningsklachten ,
ontstaan door chronische overbelasting en stress waardoor iemand niet meer tot rust komt, het
gevoel heeft het niet meer aan te kunnen en minder goed functioneert.
Langdurige stress met weinig perioden van herstel kan leiden tot overspannenheid. Het verschil met
stress is dat het:
- Drie maanden duurt
- Er spanningsklachten optreden
- Het functioneren aangetast raakt
Er is sprake van overspanning als voldaan is aan de volgende vier criteria:
- Vermoeidheid/ gestoorde of onrustige saap, prikkelbaarheid, niet tefen drukte/herrie
kunnen, emotionele labiliteti, piekeren, zich gejaagd voelen, concentratieproblemen
en/of vergeetachtigheid.
- Gevoelens van controleverlies en/of machteloosheid
- Significante beperkingen in het beroepsmatig en/of sociaal functioneren
- De symptomen zijn uitsluitend toe te schrijven aan een psychiatrische stoornis.
1.1.3 Wat is een burn-out
Er bestaat in de psychiatrie geen officiële diagnose voor burn-out. De coachee kan een huisarts
treggen die zegt dat burn-out niet bestaat =. De coachee voelt zich daardoor vaak niet serieus
genomen. De spanningsklachten worden door artsen en psychologen vaak aanpassingsstoornis of
somatic symptom disorder genoemd
Er is sprake van burn-out als voldaan is aan élk van de volgende drie criteria:
- Er is sprake van overspanning
- De klachten zijn meer dan zes maanden geleden begonnen
- Gevoelens van vermoeidheid en uitputting staan sterk op de voorgrond
, Bij burn-out is er sprake van:
- Ernstige emotionele uitputting
- Distantie; het ervaren van onverschilligheid of emotionele afstand tot de werksituatie
- Het gevoel van verminderde bekwaamheid in het werk: men heeft het geoel dat men
niet kan wat men altijd kon. Vaak gaat de prestatie ook daadwerkelijk achteruit.
1.1.4 De gevolgen van een burn-out
De voornaamste gevolgen van stress op de arbeidsvloer is de financiële kostenpost die dit met zich
meebrengt. Burn-out heeft een negatieve impact op de maatschappij, de organisatie en op collega’s
1.1.5 Hoe lang duurt een burn-out?
Gedeeltelijke werkhervatting is bij enkel coachees reeds mogelijk na drie maanden. Volledige
werkhervating duurt ongeveer zes tot acht maanden.
1.2 Stress- en burn-outcoaching
Stress- en burn-outcoaching is een intensieve en systematische vorm van coaching, gericht op
spoedig én verantwoord terugleiden naar werk of een andere levensinvulling. Doelen van de
coaching kunnen zijn:
- Voorkomen van of verkorten van ziekteverzuim
- Herstel van energie, veerkracht en vitaliteit
- Inzicht in eigen stressbronnen
- Bewustwordign van eigen manieren van omgaan met stress;
- Versterken van de stresscoping
- Leren herkennen van en omgaan met stressverhogende omgevingsfaxtoren
- Persoonlijke en professionele groei door het exploreren, ontwikkelen en toepassen van
eigen mogelijkheden
- Terugvinden van de motivatie voor werk door herotdekken van de aansluiting bij
persoonlijke waarden en drijfveren
- Ontwikkelen van talenten en en competenties
- Eigen ambitie
- Eventueel aanpassen van de huidige functie, helpen ontdekken van aansluitende taken
- Adviseren van de organisatie over begeleiding van de medewerker ij re-interigatie
- Voorkomen van een terugval
Als de omgeving niet wordt betrokken, dan is de kans op een terugval (meestal binnen 6 maanden)
groot. Om de coaching effectief te laten blijken, is het van belang dat zowel de persoon als ook de
werkomgeving betrokken wordt.
1.2.1 Wat is stress- en burn-outcoaching NIET
Stress- en burnoutcoachees met onderliggende complexere problemen zoals depressie, dienen
doorgestuurd te worden naar de bijpassende hulp (vb: psycholoog/psychiater)
Het is dan ook essentieel dat een burn-out coach de passende kennis heeft om te kunnen zeggen
wanneer de zaak te ernstig is voor de coach.
1.1.1 Wat is stress
Stress is een prikkel die aanzet tot actie. Stress is een toestand van psychische spanning als gevolg
van een prikkel die aanleiding is voor zowel psychische als fysiologische reacties. De prikkel, ook wel
stressor genoemd, roept stress op als betrokkene niet de mogelijkheden heeft er adequaat op te
reageren. Het gaat om externe prikkels en de interne verwerking daarvan.
Dus er zijn twee belangrijke factoren bij het ondervinden van stress:
- Externe factor: vb; de klant is boos op mij
- Interne factor, de manier hoe je op de stressor reageert: vb; dat begrijp ik wel, ik moet
de klant helpen.
Stress ontstaat als er meer van je gevraagd wordt dan je denkt waar te kunnen maken.
1.1.2 Wat is overspannenheid
Overspannenheid is een toesteand met aanhoudende fysieke en/of psychische spanningsklachten ,
ontstaan door chronische overbelasting en stress waardoor iemand niet meer tot rust komt, het
gevoel heeft het niet meer aan te kunnen en minder goed functioneert.
Langdurige stress met weinig perioden van herstel kan leiden tot overspannenheid. Het verschil met
stress is dat het:
- Drie maanden duurt
- Er spanningsklachten optreden
- Het functioneren aangetast raakt
Er is sprake van overspanning als voldaan is aan de volgende vier criteria:
- Vermoeidheid/ gestoorde of onrustige saap, prikkelbaarheid, niet tefen drukte/herrie
kunnen, emotionele labiliteti, piekeren, zich gejaagd voelen, concentratieproblemen
en/of vergeetachtigheid.
- Gevoelens van controleverlies en/of machteloosheid
- Significante beperkingen in het beroepsmatig en/of sociaal functioneren
- De symptomen zijn uitsluitend toe te schrijven aan een psychiatrische stoornis.
1.1.3 Wat is een burn-out
Er bestaat in de psychiatrie geen officiële diagnose voor burn-out. De coachee kan een huisarts
treggen die zegt dat burn-out niet bestaat =. De coachee voelt zich daardoor vaak niet serieus
genomen. De spanningsklachten worden door artsen en psychologen vaak aanpassingsstoornis of
somatic symptom disorder genoemd
Er is sprake van burn-out als voldaan is aan élk van de volgende drie criteria:
- Er is sprake van overspanning
- De klachten zijn meer dan zes maanden geleden begonnen
- Gevoelens van vermoeidheid en uitputting staan sterk op de voorgrond
, Bij burn-out is er sprake van:
- Ernstige emotionele uitputting
- Distantie; het ervaren van onverschilligheid of emotionele afstand tot de werksituatie
- Het gevoel van verminderde bekwaamheid in het werk: men heeft het geoel dat men
niet kan wat men altijd kon. Vaak gaat de prestatie ook daadwerkelijk achteruit.
1.1.4 De gevolgen van een burn-out
De voornaamste gevolgen van stress op de arbeidsvloer is de financiële kostenpost die dit met zich
meebrengt. Burn-out heeft een negatieve impact op de maatschappij, de organisatie en op collega’s
1.1.5 Hoe lang duurt een burn-out?
Gedeeltelijke werkhervatting is bij enkel coachees reeds mogelijk na drie maanden. Volledige
werkhervating duurt ongeveer zes tot acht maanden.
1.2 Stress- en burn-outcoaching
Stress- en burn-outcoaching is een intensieve en systematische vorm van coaching, gericht op
spoedig én verantwoord terugleiden naar werk of een andere levensinvulling. Doelen van de
coaching kunnen zijn:
- Voorkomen van of verkorten van ziekteverzuim
- Herstel van energie, veerkracht en vitaliteit
- Inzicht in eigen stressbronnen
- Bewustwordign van eigen manieren van omgaan met stress;
- Versterken van de stresscoping
- Leren herkennen van en omgaan met stressverhogende omgevingsfaxtoren
- Persoonlijke en professionele groei door het exploreren, ontwikkelen en toepassen van
eigen mogelijkheden
- Terugvinden van de motivatie voor werk door herotdekken van de aansluiting bij
persoonlijke waarden en drijfveren
- Ontwikkelen van talenten en en competenties
- Eigen ambitie
- Eventueel aanpassen van de huidige functie, helpen ontdekken van aansluitende taken
- Adviseren van de organisatie over begeleiding van de medewerker ij re-interigatie
- Voorkomen van een terugval
Als de omgeving niet wordt betrokken, dan is de kans op een terugval (meestal binnen 6 maanden)
groot. Om de coaching effectief te laten blijken, is het van belang dat zowel de persoon als ook de
werkomgeving betrokken wordt.
1.2.1 Wat is stress- en burn-outcoaching NIET
Stress- en burnoutcoachees met onderliggende complexere problemen zoals depressie, dienen
doorgestuurd te worden naar de bijpassende hulp (vb: psycholoog/psychiater)
Het is dan ook essentieel dat een burn-out coach de passende kennis heeft om te kunnen zeggen
wanneer de zaak te ernstig is voor de coach.
