Samenvatting Hoofdstuk 10 Bestuurs/bestuursprocesrecht Hoofdlijnen Nederlands Recht

Samenvatting H.10 Staatsrecht  Bestuurs/bestuursprocesrecht

Het bestuursrecht is nog jong door de overgang van nachtwakerstaat naar
socialeverzorgingstaat (afgekalverd).

Overheidshandelingen
In het bestuursrecht nemen mensen namens de overheid allerlei beslissingen.
- Bestuursorganen (mensen die werken bij bestuursorgaan) nemen feitelijke handelingen
(handelingen zonder rechtsgevolg)
- en verrichten rechtshandelingen (juridisch-relevante feiten die rechtsgevolg door partijen
gewild is)

Rechtshandelingen  Privaat- en publiekrechtelijke rechtshandelingen.
Privaat = bijv. Bladblazers kopen om parken schoon te maken (rechtsgevolg is gewild)
Publiek = publieke taak uitoefenen door bestuursorgaan. Term ‘’Besluit’’ gebruikt.
Publiekrechtelijke handelingen kunnen eenzijdig en meerzijdig zijn:
Eenzijdig = besluiten van algemene strekking / beschikkingen
Meerzijdig = Verdrag (medewerking van een ander is nodig)

Besluit
Staat als begrip centraal in de AwB (algemene wet bestuursrecht).
Voorwaarden voor een besluit:
 Het moet schriftelijk zijn.
 Beslissing moet zijn gegeven door een bestuursorgaan
 Beslissing moet een publiekrechtelijke handeling zijn

Beschikking
= een individuele beslissing.
 Het is een besluit afkomstig van bestuursorgaan
 Op grond van publiekrechtelijk voorschrift (moet op een wet berusten)
 Gericht op enig rechtsgevolg (feitelijke handelingen dus niet!)
 Gericht op 1 of meer personen
Soorten beschikkingen:
Constitutieve = rechtscheppend. Rechten en plichten die nog niet bestonden
Declaratoire = rechtvastellend. Vaststellen hoe de situatie juridisch is, helderheid.

Begunstigende = geeft een recht/iets voordeligs aan de bestemmende.
Belastende = schept een verplichting/heeft negatieve lading.
Veel beschikkingen ook begunstigend/belastend tegelijk (Wabo)

Discretionair = beleidsvrijheid. Betreffende bestuursorgaan kan naar eigen inzicht op het
verzoek van een burger beslissen. Kan voorwaarden verbinden.
Gebonden = gebonden aan een wet, regeling, verordening. Daarin staat alles precies
aangegeven. Geen beoordelingsvrijheid.

Beleidsregels
Door de betrokken bestuursorganen discretionaire bevoegdheid te geven, meest
doeltreffend beleid garanderen. Maar zitten ook nadelen:
- 2 gemeentes verschillende uitkomsten beleid, ene positief, andere negatief bijv.
Hoe voorkomen?
- 1 richtlijn uitvaardigen waarmee beleidsvrijheid wordt ingeperkt en er regels zijn waaraan
betrokkenen zich moeten houden. Deze richtlijnen worden ook wel beleidsregels genoemd.
Behoren tot categorie wetgeving omdat richtlijnen (beleidsregels) algemene instructies
bevatten die dus niet zijn uitgewerkt voor concrete situaties.

, Vroeger warden beleidsregels pseudowetgeving genoemd  omdat het niet de wetgever is
die de regels opstelde, maar een bestuursorgaan.

Plan
Een plan zelf vormt een beschikking maar een regel. Beslissingen genomen op basis van
een plan zijn echter beschikkingen.
Beleidsmatige plannen = binden slechts het bestuur, zijn niet voor de burgers geformuleerd
en raken hen niet.
Normatieve plannen = bindende regels voor burgers zijn opgenomen. Bijv.
Bestemmingsplan.

Attributie, delegatie en mandaat
Bevoegdheid tot het geven van dergelijke bestuursbeslissingen berust op:
- Attributie = creëren en toebedelen van bevoegdheid van bestuursorgaan door materiële
wetgever. Het gaat om een nieuwe bevoegdheid, die er dus nog niet was eerst.
- Delegatie = overdracht van bestuursbevoegdheid van het ene naar het andere
bestuursorgaan. Bevoegdheid was er al en wordt dus aan een ander gegeven.
 Dus: een bestuursorgaan mag beschikkingen nemen, omdat een wet in materiële zin
hem daartoe de bevoegdheid heeft gegeven, hetzij direct (attributie) hetzij afgeleid
(delegatie)
- Mandaat = De bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen.
 anders dan bij delegatie wordt de bevoegdheid niet overgedragen
 het besluit geldt als een besluit van de mandans
 is toegestaan, tenzij de wet het verbiedt
 specifieke aanwijzingen en instructies door de mandans is toegestaan
 de mandans kan altijd zelf de bevoegdheid uitoefenen
 de mandans mag het mandaat altijd intrekken

Gelede normstelling
= de toepasselijkheid van een rechtsregel is niet zomaar in de wet te vinden, maar in een
combinatie van met elkaar samenhangende regelingen.
Redenen gelede normstelling:
- onmogelijk dat de formele wetgever alles kan vaststellen, en situaties zijn vooraf niet altijd
te overzien
- formele wetgever is niet in staat te reageren op allerlei nieuwe ontwikkelingen die zich in
de maatschappij voordoen
- men is op het hogere niveau niet altijd voldoende op de hoogte van concrete
omstandigheden. Daarom kan de beslissing t beste op een laag bestuursniveau
plaatsvinden, zoals op gemeenteniveau. (wel door hogere hand gegeven normen)

Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (ABBB)
Waarop kun je je baseren, als je het niet eens bent met de beschikking?
Aanknopingspunten staan in de abbb’s. Alle besluiten en beschikkingen kunnen hierin op
hun juistheid worden getoetst. (in de AwB)

Formele bbb’s (hoe een beschikking tot stand is gekomen):
- Zorgvuldigheidsbeginsel  uitvaardigen beschikking moet zorgvuldig gedaan worden.
Ook moeten belanghebbenden worden gehoord.
- Motiveringsbeginsel  bestuursorgaan heeft plicht zn besluit deugelijk te motiveren,
behalve als het een begunstigende beschikking is.
- Fairplaybeginsel  bestuur moet eerlijk spel spelen bij het beschikken op een verzoek van
een burger.

Materiele bbb’s (betrekking op de inhoud beschikking):