Samenvatting H2 t/m 2.4 (aanvulling HC 3)
Handelingsalternatieven
Niet absoluut
Concreet
Niet vereenvoudigen
Neutraal formuleren
Waarden moeten scherp tegenover elkaar staan
Gevolgenethiek:
Onzuivere vorm van genot = gemengde gevoelens van genot en pijn
Vruchtbare vorm van genot = de zekerheid van verblijf biedt perspectief voor weer nieuwe
vormen van genot, zoals onderwijs, warmte etc.
Hedonistische calculus = de berekening of weging van geluk in termen van genot
Utilitaristische ethiek = of een handeling goed of slecht is, hangt af van de consequenties die
eraan verbonden zijn
Juiste handeling = als die nut heeft en het lijden vermindert van het grootste aantal wezens
met gevoel (ook dieren tellen mee, Peter Singer)
Empirisme = zintuiglijke waarneming is de enige bron van ware kennis
Regelutilisten = gaan ervan uit dat breed gedeelde normen juist het beste te onderbouwen
zijn vanuit het utilisme. Een wet of regel heeft een instrumentele waarde
Egalitarisme = iemand van adel is niet meer waard dan een loonarbeider, en een man is niet
meer waard dan een vrouw
Beroepscodes = plichtethiek, de belangen van de meeste kwetsbaren zwaarder laten wegen
Utilisme = meeste aandacht voor feitelijke situaties, hanteert uitgebreid het cognitieve
perspectief
Utilisme = leidt al snel tot een aantasting van individuele rechten van de cliënt ten gunste
van diens eigen welzijn of het welzijn van anderen
Plichtethiek:
= deontologie
Plichtethiek = morele gehalte wordt bepaald door het soort handeling dat verricht wordt
Soort handeling = afhankelijk van de mate waarin deze overeenkomt dan wel in strijd is met
een bepaalde regel
Geboden handeling = overeenkomt met een bepaalde regel
Verboden handeling = in strijd met een bepaalde regel
, 3 gronden voor het gehoorzamen aan een regel:
De goddelijke status van de opsteller van de regel
o = theonomie
o Gods gebod
o Creationisme = het scheppingsverhaal of een andere vorm van overtuiging
dat God de wereld heeft geschapen
o Prudentiële antwoord = verwijst naar de beloning die iemand ten deel valt in
het hiernamaals (preconventionele stadium)
o Moreel motief = aan de regel voldoend omdat iemand vindt dat hij dit aan de
schepper verschuldigd is
De redelijkheid van de regel
o Kant
o Autonoom / vrij handelen
o Autonoom handelen = handelen in overeenstemming met een wet die ik
mijzelf heb gesteld, onafhankelijk van de geboden van de natuur of van
sociale conventies
o Volgend de regels handelen, maar ook volgens die regels willen handelen (=
morele waarde)
o Heteronomie = als ons handelen wordt veroorzaakt door factoren buiten
onszelf, zoals natuurwetten of aandriften
o De wil aansturen op twee manieren:
Voorwaardelijke (hypothetische) imperatieven (geboden)
= om iets te bereiken
Categorische (absolute) imperatieven (geboden)
= bepaalt het doel van ons handelen
Ethisch formalisme = verwijst naar de vorm waarin men tot het
juiste gebod kan komen
De democratische wijze waarop de regel tot stand is gekomen
o Dialoogethiek
Categorisch imperatief
Drie formuleringen:
1. Handel volgens die grondregel / maxime waarvan je tegelijkertijd kunt willen dat
ze een algemene wet wordt
-eisen als consistentie, onpartijdigheid en wederkerigheid
2. Behandel de mensheid zowel in de eigen persoon als in die van ieder ander ook als
doen en niet alleen als middel
-de eis dat je je niet laat leiden door redenen die de oordeelsvorming van anderen
blokkeert
3. Ieder rationeel wezen moet zo handelen dat hij met het voorleggen van zijn
grondregels of maximes altijd handelt als ware hij een wetgevend lid van een
Handelingsalternatieven
Niet absoluut
Concreet
Niet vereenvoudigen
Neutraal formuleren
Waarden moeten scherp tegenover elkaar staan
Gevolgenethiek:
Onzuivere vorm van genot = gemengde gevoelens van genot en pijn
Vruchtbare vorm van genot = de zekerheid van verblijf biedt perspectief voor weer nieuwe
vormen van genot, zoals onderwijs, warmte etc.
Hedonistische calculus = de berekening of weging van geluk in termen van genot
Utilitaristische ethiek = of een handeling goed of slecht is, hangt af van de consequenties die
eraan verbonden zijn
Juiste handeling = als die nut heeft en het lijden vermindert van het grootste aantal wezens
met gevoel (ook dieren tellen mee, Peter Singer)
Empirisme = zintuiglijke waarneming is de enige bron van ware kennis
Regelutilisten = gaan ervan uit dat breed gedeelde normen juist het beste te onderbouwen
zijn vanuit het utilisme. Een wet of regel heeft een instrumentele waarde
Egalitarisme = iemand van adel is niet meer waard dan een loonarbeider, en een man is niet
meer waard dan een vrouw
Beroepscodes = plichtethiek, de belangen van de meeste kwetsbaren zwaarder laten wegen
Utilisme = meeste aandacht voor feitelijke situaties, hanteert uitgebreid het cognitieve
perspectief
Utilisme = leidt al snel tot een aantasting van individuele rechten van de cliënt ten gunste
van diens eigen welzijn of het welzijn van anderen
Plichtethiek:
= deontologie
Plichtethiek = morele gehalte wordt bepaald door het soort handeling dat verricht wordt
Soort handeling = afhankelijk van de mate waarin deze overeenkomt dan wel in strijd is met
een bepaalde regel
Geboden handeling = overeenkomt met een bepaalde regel
Verboden handeling = in strijd met een bepaalde regel
, 3 gronden voor het gehoorzamen aan een regel:
De goddelijke status van de opsteller van de regel
o = theonomie
o Gods gebod
o Creationisme = het scheppingsverhaal of een andere vorm van overtuiging
dat God de wereld heeft geschapen
o Prudentiële antwoord = verwijst naar de beloning die iemand ten deel valt in
het hiernamaals (preconventionele stadium)
o Moreel motief = aan de regel voldoend omdat iemand vindt dat hij dit aan de
schepper verschuldigd is
De redelijkheid van de regel
o Kant
o Autonoom / vrij handelen
o Autonoom handelen = handelen in overeenstemming met een wet die ik
mijzelf heb gesteld, onafhankelijk van de geboden van de natuur of van
sociale conventies
o Volgend de regels handelen, maar ook volgens die regels willen handelen (=
morele waarde)
o Heteronomie = als ons handelen wordt veroorzaakt door factoren buiten
onszelf, zoals natuurwetten of aandriften
o De wil aansturen op twee manieren:
Voorwaardelijke (hypothetische) imperatieven (geboden)
= om iets te bereiken
Categorische (absolute) imperatieven (geboden)
= bepaalt het doel van ons handelen
Ethisch formalisme = verwijst naar de vorm waarin men tot het
juiste gebod kan komen
De democratische wijze waarop de regel tot stand is gekomen
o Dialoogethiek
Categorisch imperatief
Drie formuleringen:
1. Handel volgens die grondregel / maxime waarvan je tegelijkertijd kunt willen dat
ze een algemene wet wordt
-eisen als consistentie, onpartijdigheid en wederkerigheid
2. Behandel de mensheid zowel in de eigen persoon als in die van ieder ander ook als
doen en niet alleen als middel
-de eis dat je je niet laat leiden door redenen die de oordeelsvorming van anderen
blokkeert
3. Ieder rationeel wezen moet zo handelen dat hij met het voorleggen van zijn
grondregels of maximes altijd handelt als ware hij een wetgevend lid van een
