Samenvatting Nederlands 7
Taaldidactiek blz. 202-245
Lezen
Oorzaken voor de negatieve houding ten opzichte van begrijpend lezen:
1. Strategieën lijken te zijn verworden tot doel van de lessen.
2. Het aantal strategieën is soms groot
3. Ontwikkelaars van methodes verloren uit het oog wat maakt dat leerlingen
gemotiveerd zijn om teksten te lezen.
4. De strategieën uit de methodes, worden niet toegepast in andere situaties.
5. Leerlingen leren strategieën het best hanteren als hen dat wordt voorgedaan →
leerkrachten slaan dit vaak over.
6. Leerlingen leren het best om betekenis toe te kennen aan teksten door daar samen
over in gesprek te gaan en samen strategieën toe te passen → dit gebeurt te weinig.
7. Er is naast een goede technische leesvaardigheid ook een grote leeswoordenschat
nodig. Als je dat niet hebt, heeft het oefenen van strategieën geen zin.
8. Methodes starten vaak in groep 4, maar het technisch lezen is dan nog niet
voldoende ontwikkeld.
Studerend lezen is een vorm van begrijpend lezen waarbij de nadruk ligt op het zoeken van
informatie en het je eigen maken van informatie, zodat die bruikbaar is voor het doel waar je
het voor nodig hebt.
Studerend lezen is een verouderd begrip, dus we spreken liever van informatieverwerving/
-verwerking
= Het op een doelbewuste en efficiënte manier zoeken, selecteren en verwerken van
informatie uit verschillende bronnen en het kunnen beoordelen van teksten op hun waarde.
Bij leesbeleving ligt de nadruk op de leerling van wie verwacht wordt dat hij enthousiast is
voor boeken en bij leesbevordering eerder op de leerkracht, die tot taak heeft het lezen bij
leerlingen te bevorderen.
Leescultuur heeft zowel betrekking op de leerling als op de leerkracht. Centraal staat dat de
leessfeer in de groep die tot uiting komt in activiteiten.
Een dergelijke leessfeer of leescultuur is erop gericht:
- Dat leerkracht en leerlingen lezen en hun smaak met betrekking tot boeken
ontwikkelen.
- Dat leerkracht en leerlingen elkaar helpen bij de keuze van boeken.
- Dat leerkracht en leerlingen met elkaar spreken over boeken.
Voorwaarde daarvoor is:
- Dat er een actuele voorraad boeken aanwezig is in de klas die met kennis van zaken
is samengesteld.
- Dat er activiteiten plaatsvinden rond boeken in de vorm van telkens terugkerende
rituelen.
Samenvatting van Emma Ankoné 1
, Tussendoelen gevorderde geletterdheid leesmotivatie: middenbouw
- Intrinsieke motivatie voor lezen
- Ze beschouwen lezen als een dagelijkse routine
- Ze zien geschreven taal als communicatiemiddel, als een middel voor
informatieverwerving en als expressiemiddel
Tussendoelen gevorderde geletterdheid leesmotivatie: bovenbouw
- Ze kunnen fictie, non-fictie en poëzie waarderen
- Ze hebben een positief zelfbeeld ten aanzien van het gebruik van geschreven taal
- Ze onderkennen het persoonlijke en maatschappelijke belang van geletterdheid
Functies van lezen
- Didactisch: je ontwikkelt leesvaardigheden en je gaat steeds beter lezen
- Identiteitsontwikkeling: je leert jezelf en je eigen werkelijkheid beter kennen
- Voorbereiding op pluriforme samenleving: je leert de belevingswereld van anderen
kennen
- Literaire functie: je komt in aanraking met verschillende vormen
- Ontspannende functie
- Jezelf ontstijgen: je kunt de persoon zijn die je in werkelijkheid niet bent en dingen
meemaken die je in het echt niet meemaakt.
Kwalitatief goede kinderboeken zijn te herkennen in het volgende
- Het boek is van een gerenommeerde uitgeverij (Lemniscaat, Querido, Ploegsma, Van
Goor, De Fontein)
- Het boek is van een gerenommeerde educatieve uitgever (Zwijsen, Maretak,
ThiemeMeulenhoff, Malmberg, Noordhoff Uitgevers)
- De namen van auteur en illustrator worden op de kaft genoemd
- De naam van de vertaler wordt in het boek vermeld
- Het taalgebruik is actueel, origineel en past bij het verhaal en de zinnen zijn niet te
lang.
- Onderwerpen die centraal staan worden met oog voor nuance gepresenteerd en van
verschillende kanten belicht.
Het liefst wordt er iedere middag, maar ten minste drie keer per week, 20 minuten per keer
voorgelezen.
Ten minste iedere twee weken vindt een leeskring plaats. Die is bedoeld om leerlingen in
aanraking te brengen met boeken en hen te helpen bij het maken van keuzes.
In de leeskring nemen de leerlingen hun leeslogboek mee. Dit is een map waarin zij hun
leeservaringen bijhouden.
Aiden Chambers (Vertel eens, 2002) onderscheidt drie soorten verbanden die naar
aanleiding van teksten gelegd kunnen worden
1. Verbanden binnen een tekst die gevormd worden door patronen in die tekst
2. Verbanden tussen teksten
3. Verbanden tussen teksten en de werkelijkheid
Samenvatting van Emma Ankoné 2
Taaldidactiek blz. 202-245
Lezen
Oorzaken voor de negatieve houding ten opzichte van begrijpend lezen:
1. Strategieën lijken te zijn verworden tot doel van de lessen.
2. Het aantal strategieën is soms groot
3. Ontwikkelaars van methodes verloren uit het oog wat maakt dat leerlingen
gemotiveerd zijn om teksten te lezen.
4. De strategieën uit de methodes, worden niet toegepast in andere situaties.
5. Leerlingen leren strategieën het best hanteren als hen dat wordt voorgedaan →
leerkrachten slaan dit vaak over.
6. Leerlingen leren het best om betekenis toe te kennen aan teksten door daar samen
over in gesprek te gaan en samen strategieën toe te passen → dit gebeurt te weinig.
7. Er is naast een goede technische leesvaardigheid ook een grote leeswoordenschat
nodig. Als je dat niet hebt, heeft het oefenen van strategieën geen zin.
8. Methodes starten vaak in groep 4, maar het technisch lezen is dan nog niet
voldoende ontwikkeld.
Studerend lezen is een vorm van begrijpend lezen waarbij de nadruk ligt op het zoeken van
informatie en het je eigen maken van informatie, zodat die bruikbaar is voor het doel waar je
het voor nodig hebt.
Studerend lezen is een verouderd begrip, dus we spreken liever van informatieverwerving/
-verwerking
= Het op een doelbewuste en efficiënte manier zoeken, selecteren en verwerken van
informatie uit verschillende bronnen en het kunnen beoordelen van teksten op hun waarde.
Bij leesbeleving ligt de nadruk op de leerling van wie verwacht wordt dat hij enthousiast is
voor boeken en bij leesbevordering eerder op de leerkracht, die tot taak heeft het lezen bij
leerlingen te bevorderen.
Leescultuur heeft zowel betrekking op de leerling als op de leerkracht. Centraal staat dat de
leessfeer in de groep die tot uiting komt in activiteiten.
Een dergelijke leessfeer of leescultuur is erop gericht:
- Dat leerkracht en leerlingen lezen en hun smaak met betrekking tot boeken
ontwikkelen.
- Dat leerkracht en leerlingen elkaar helpen bij de keuze van boeken.
- Dat leerkracht en leerlingen met elkaar spreken over boeken.
Voorwaarde daarvoor is:
- Dat er een actuele voorraad boeken aanwezig is in de klas die met kennis van zaken
is samengesteld.
- Dat er activiteiten plaatsvinden rond boeken in de vorm van telkens terugkerende
rituelen.
Samenvatting van Emma Ankoné 1
, Tussendoelen gevorderde geletterdheid leesmotivatie: middenbouw
- Intrinsieke motivatie voor lezen
- Ze beschouwen lezen als een dagelijkse routine
- Ze zien geschreven taal als communicatiemiddel, als een middel voor
informatieverwerving en als expressiemiddel
Tussendoelen gevorderde geletterdheid leesmotivatie: bovenbouw
- Ze kunnen fictie, non-fictie en poëzie waarderen
- Ze hebben een positief zelfbeeld ten aanzien van het gebruik van geschreven taal
- Ze onderkennen het persoonlijke en maatschappelijke belang van geletterdheid
Functies van lezen
- Didactisch: je ontwikkelt leesvaardigheden en je gaat steeds beter lezen
- Identiteitsontwikkeling: je leert jezelf en je eigen werkelijkheid beter kennen
- Voorbereiding op pluriforme samenleving: je leert de belevingswereld van anderen
kennen
- Literaire functie: je komt in aanraking met verschillende vormen
- Ontspannende functie
- Jezelf ontstijgen: je kunt de persoon zijn die je in werkelijkheid niet bent en dingen
meemaken die je in het echt niet meemaakt.
Kwalitatief goede kinderboeken zijn te herkennen in het volgende
- Het boek is van een gerenommeerde uitgeverij (Lemniscaat, Querido, Ploegsma, Van
Goor, De Fontein)
- Het boek is van een gerenommeerde educatieve uitgever (Zwijsen, Maretak,
ThiemeMeulenhoff, Malmberg, Noordhoff Uitgevers)
- De namen van auteur en illustrator worden op de kaft genoemd
- De naam van de vertaler wordt in het boek vermeld
- Het taalgebruik is actueel, origineel en past bij het verhaal en de zinnen zijn niet te
lang.
- Onderwerpen die centraal staan worden met oog voor nuance gepresenteerd en van
verschillende kanten belicht.
Het liefst wordt er iedere middag, maar ten minste drie keer per week, 20 minuten per keer
voorgelezen.
Ten minste iedere twee weken vindt een leeskring plaats. Die is bedoeld om leerlingen in
aanraking te brengen met boeken en hen te helpen bij het maken van keuzes.
In de leeskring nemen de leerlingen hun leeslogboek mee. Dit is een map waarin zij hun
leeservaringen bijhouden.
Aiden Chambers (Vertel eens, 2002) onderscheidt drie soorten verbanden die naar
aanleiding van teksten gelegd kunnen worden
1. Verbanden binnen een tekst die gevormd worden door patronen in die tekst
2. Verbanden tussen teksten
3. Verbanden tussen teksten en de werkelijkheid
Samenvatting van Emma Ankoné 2
