1
Samenvatting – Van gedachten wisselen.
-- Richard Brabander
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Blz. 2
Hoofdstuk 2 Blz. 4
Hoofdstuk 3 Blz. 6
Hoofdstuk 4 Blz. 12
Hoofdstuk 5 Blz. 15
Hoofdstuk 6 Blz. 19
Hoofdstuk 7 Blz. 23
Hoofdstuk 1 – De zelfoefening van het denken
, 2
In een wereld die steeds complexer wordt, worden we gedwongen om filosofisch
na te denken. Ook in het sociale werk worden we steeds meer geconfronteerd
met filosofische vraagstukken.
Je eigen opvatting beïnvloed je werkwijze in het sociale werk. Ga je bijvoorbeeld
uit van vrije wil of niet? Dit geeft een heel andere kijk op bijvoorbeeld
drugsgebruik en crimineel gedrag. Dit geld niet alleen op individueel niveau,
maar ook op instellings- of zelfs overheidsniveau.
Er is een lijn van mens- en maatschappijbeelden naar waarden en normen, naar
methodieken en naar het concrete handelen van sociaal werkers. Dit loopt echter
niet loodrecht naar beneden. Normen en waarden zijn geen vaststaande
begrippen, ze zijn abstract. Als waarden worden toegepast in het dagelijks leven
ontstaat er meer onenigheid over de betekenis van die waarden.
Het is belangrijk om na te denken over normen en waarden omdat er een directe
link is met het handelen in de praktijk. Juist omdat er onenigheid is over de
normen en waarden moet erover worden gediscussieerd.
Achter veel interventies gaat een opvatting schuil die niet altijd wetenschappelijk
onderbouwd is, maar vaak moreel, ethisch op politiek van aard is. Waarden
hebben geen objectieve geldigheid.
Iets ie een feit wanneer de betekenis daarvan vaststaat en maar voor één uitleg
vatbaar is. Situaties in het sociale werk zijn echter vaak gebaseerd op
waarneming. Deze waarnemingen zijn theoretisch gekleurd en kunnen dus niet
gezien worden als feit.
Sociaal werkers staan met het ene been in het systeem van wetten, regels,
methoden, procedures etc., en met het andere been in de leefwereld van cliënten
en doelgroepen. In dit spanningsveld worden ze geconfronteerd met vragen en
behoeften van de cliënt en de beperkingen die het werk met zich meedraagt. Er
blijft echter wel ruimte om naar eigen inzicht te handelen, aangezien niet alles
met wetten is vast te leggen (discretionaire ruimte).
In de beroepspraktijk wordt gebruik gemaakt van een beroepscode. Deze kan
echter niet altijd juist worden toegepast. Wanneer er zich een dilemma voordoet
kan de hulpverlener gebruik maken van een stappenplan om ethische
argumenten tegen elkaar af te wegen. Dit is echter gebaseerd op de opvatting
van de hulpverlener zelf en dus niet rationeel.
In de huidige samenleving ontbreekt een algemeen normatief kader dat door de
meerderheid wordt gedeeld. Dit kun je ook wel een groot verhaal noemen. Het
grote verhaal beweerd overal een antwoord op te kunnen geven en andere
verhalen uit te kunnen sluiten. Lyotard zegt echter dat groter verhalen dit niet
kunnen waarmaken. Elk groot verhaal is ongeloofwaardig geworden en kan dus
niet worden vervangen door een nieuw groot verhaal. Ze zijn echter niet
verdwenen, maar hebben de status van een klein verhaal gekregen. Onze huidige
samenleving is een netwerk van kleine verhalen. Dit gaat samen met een
verschuiving van een uniforme samenleving naar een pluriforme samenleving.
Dit heeft grote gevolgen voor het sociale werk. We kunnen ons niet meer
verschuilen achter één bepaald normatief kader.
Samenvatting – Van gedachten wisselen.
-- Richard Brabander
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Blz. 2
Hoofdstuk 2 Blz. 4
Hoofdstuk 3 Blz. 6
Hoofdstuk 4 Blz. 12
Hoofdstuk 5 Blz. 15
Hoofdstuk 6 Blz. 19
Hoofdstuk 7 Blz. 23
Hoofdstuk 1 – De zelfoefening van het denken
, 2
In een wereld die steeds complexer wordt, worden we gedwongen om filosofisch
na te denken. Ook in het sociale werk worden we steeds meer geconfronteerd
met filosofische vraagstukken.
Je eigen opvatting beïnvloed je werkwijze in het sociale werk. Ga je bijvoorbeeld
uit van vrije wil of niet? Dit geeft een heel andere kijk op bijvoorbeeld
drugsgebruik en crimineel gedrag. Dit geld niet alleen op individueel niveau,
maar ook op instellings- of zelfs overheidsniveau.
Er is een lijn van mens- en maatschappijbeelden naar waarden en normen, naar
methodieken en naar het concrete handelen van sociaal werkers. Dit loopt echter
niet loodrecht naar beneden. Normen en waarden zijn geen vaststaande
begrippen, ze zijn abstract. Als waarden worden toegepast in het dagelijks leven
ontstaat er meer onenigheid over de betekenis van die waarden.
Het is belangrijk om na te denken over normen en waarden omdat er een directe
link is met het handelen in de praktijk. Juist omdat er onenigheid is over de
normen en waarden moet erover worden gediscussieerd.
Achter veel interventies gaat een opvatting schuil die niet altijd wetenschappelijk
onderbouwd is, maar vaak moreel, ethisch op politiek van aard is. Waarden
hebben geen objectieve geldigheid.
Iets ie een feit wanneer de betekenis daarvan vaststaat en maar voor één uitleg
vatbaar is. Situaties in het sociale werk zijn echter vaak gebaseerd op
waarneming. Deze waarnemingen zijn theoretisch gekleurd en kunnen dus niet
gezien worden als feit.
Sociaal werkers staan met het ene been in het systeem van wetten, regels,
methoden, procedures etc., en met het andere been in de leefwereld van cliënten
en doelgroepen. In dit spanningsveld worden ze geconfronteerd met vragen en
behoeften van de cliënt en de beperkingen die het werk met zich meedraagt. Er
blijft echter wel ruimte om naar eigen inzicht te handelen, aangezien niet alles
met wetten is vast te leggen (discretionaire ruimte).
In de beroepspraktijk wordt gebruik gemaakt van een beroepscode. Deze kan
echter niet altijd juist worden toegepast. Wanneer er zich een dilemma voordoet
kan de hulpverlener gebruik maken van een stappenplan om ethische
argumenten tegen elkaar af te wegen. Dit is echter gebaseerd op de opvatting
van de hulpverlener zelf en dus niet rationeel.
In de huidige samenleving ontbreekt een algemeen normatief kader dat door de
meerderheid wordt gedeeld. Dit kun je ook wel een groot verhaal noemen. Het
grote verhaal beweerd overal een antwoord op te kunnen geven en andere
verhalen uit te kunnen sluiten. Lyotard zegt echter dat groter verhalen dit niet
kunnen waarmaken. Elk groot verhaal is ongeloofwaardig geworden en kan dus
niet worden vervangen door een nieuw groot verhaal. Ze zijn echter niet
verdwenen, maar hebben de status van een klein verhaal gekregen. Onze huidige
samenleving is een netwerk van kleine verhalen. Dit gaat samen met een
verschuiving van een uniforme samenleving naar een pluriforme samenleving.
Dit heeft grote gevolgen voor het sociale werk. We kunnen ons niet meer
verschuilen achter één bepaald normatief kader.
