Samenvatting lesbrief Economische Crisis VWO bovenbouw

Hoofdstuk 3 – Structuur en conjunctuur

Economische groei wordt gemeten aan de hand van de ontwikkeling van het reële BBP  groei van
het aantal goederen en diensten dat in een land in een jaar wordt geproduceerd

Economische groei wordt dus bepaald door de groei van de bestedingen en de groei van de
productiecapaciteit  de vraag leidt tot productie, productiecapaciteit maakt productie mogelijk en
bepaalt de maximale productie

Bezettingsgraad = (productie/productiecapaciteit) x 100%

De gemiddelde groei van de productie over een langere periode noemen we de structurele
ontwikkeling = trendmatige groei  bepaald door ontwikkeling productiefactoren

Zowel de kwaliteit als kwantiteit van de beroepsbevolking heeft invloed op de productiecapaciteit 
hogere kwaliteit betekent hogere productiecapaciteit, nog meer beïnvloed door:

- Scholing van de beroepsbevolking, specialisatie, ervaring, gezondheid

De arbeidsproductiviteit bepaalt mede de internationale concurrentiepositie van Nederlandse
bedrijven  afhankelijk van de prijs waarvoor die bedrijven haar producten op de wereldmarkt
kunnen aanbieden  hoe lager hoe beter  loonkosten per product zijn dus afhankelijk van de
loonkosten per werknemer en Apt

Bij de kwantiteit van de productiefactor arbeid gaat het om de hoeveelheid aanbod van arbeid,
wordt bepaald door de omvang van de beroepsbevolking, samenstelling van de bevolking,
participatiegraad en wetgeving

Bruto participatiegraad = (beroepsbevolking/potentiële beroepsbevolking) x 100%
Netto participatiegraad = (werkzame - / potentiële beroepsbevolking) x 100%

De hoeveelheid kapitaalgoederen en de kwaliteit ervan bepalen mede de omvang van de
productiecapaciteit  zo wordt de productiecapaciteit groter door uitbreidingsinvesteringen en
vervangingsinvesteringen

Een gezond ondernemersklimaat kan leiden tot economische groei op lange termijn  innovatie

Technologische vernieuwing leidt tot creatie en destructie van werkgelegenheid  voortdurende
innovaties waar oude technieken worden vernietigt noemen we creatieve destructie

Natuurlijke omstandigheden bepalen de productiecapaciteit  ondernemerschap betreft kennis,
inzichten en activiteiten van de ondernemer zelf  in de praktijk wordt de prod. Cap. Bepaald door
het knelpuntsfactor

In een open economie zoals de Nederlandse is de uitvoer de motor van de economie  bestaat uit
gefabriceerde producten en wederuitvoer

De bestedingen bestaan uit consumptie, investeringen en uitvoer (vraagfactoren)  schommelingen
in het BBP t.o.v. de productiecapaciteit noemen we de conjunctuurgolf  veranderingen van de
bestedingen en de productie hebben gevolgen voor de verschillende sectoren in de economie

Het deel van het inkomen van zelfstandigen dat als beloningen voor arbeid wordt beschouwd, heet
het toegerekende loon zelfstandigen

- AIQ = (loon + tlz.) / toegevoegde waarde x 100%

, - OIQ = (rente + huur + pacht + (winst – tlz)) / toegevoegde waarde x 100%

Hoe hoger de beloning voor arbeid des te lager de beloning voor kapitaal  als vakbonden hun
eisen voor een hoger loon van de werknemers zien ingewilligd, kan de beloning voor kapitaal en
vooral de winst voor de ondernemers onder druk komen te staan  vooral gekeken naar de
ontwikkeling van AIQ

Conjunctuurindicatoren geven aanwijzingen voor de ontwikkeling van het BBP

- Vooruitlopende indicatoren lopen de conjuncturele ontwikkeling van het BBP vooruit
(consumentenvertrouwen, productenvertrouwen bedrijfsinvesteringen en faillissement)
- Gelijklopende indicatoren geven de feitelijke va de conjunctuur weer (productie, vacatures,
verkoopprijzen van koopwoningen)
- De achterlopende indicatoren geven een beeld van de gevolgen die de conjuncturele
ontwikkeling heeft voor de arbeidsmarkt (gewerkte uren, werkloosheid)

Conjunctuurklok is een puntenwolk van conjunctuurindicatoren die laat zien hoe de Nederlandse
economie ervoor staat en in welke fase de economie zich bevindt

Hoofdstuk 4 – Overheid en economische groei

Economische groei is afhankelijk van de bestedingen en ontwikkeling van de productiecapaciteit 
bepalend voor economische structuur zijn de aanbodfactoren of groeifactoren

De schommelingen in de economische groei hebben invloed op de inkomsten e uitgaven van de
overheid n dus het overheidssaldo  verschil tussen inkomsten en uitgaven overheid

Hoogconjunctuur kan leiden tot prijsinflatie en laagconjunctuur tot verlies van werkgelegenheid 
om conjunctuurgolf af te vlakken kan een anticyclisch conjunctuurbeleid gevoerd worden

Bestedingsimpuls kan een sneeuwbaleffect hebben  totale vaag stijgt -> stijging productie en
inkomen -> meer consumptie -> meer productie etc.

Als de overheid bij onderbesteding de economie stimuleert verdient zij een gedeelte terug 
inverdieneffect  Als de overheid haar uitgaven vermindert heeft dat een negatieve invloed op de
bestedingen aangezien er meer uitgaven komen  uitverdieneffect

Problemen van een actief conjunctuurbeleid: Het duurt te lang om beslissingen te nemen  gaat
procyclisch werken automatische stabilisatie: progressief belastingstelsel en sociaal vangnet

Een recessie heeft grote gevolgen voor het overheidssaldo  overheidsontvangsten dalen en
uitgaven stijgen door meer uitkeringen en stimulerende maatregelen

Het begrotingstekort is het verschil tussen de overheidsinkomsten en uitgaven inclusief aflossing op
de staatsschuld

- Begrotingssaldo = inkomsten – uitgaven excl. Aflossing
- Financieringssaldo = begrotingssaldo – aflossing

Inkomsten en uitgaven zijn stroomgrootheden  hebben betrekking op een geldstroom die in een
bepaalde periode binnenkomt/uitgegeven

Wanneer de overheid een financieringsoverschot heeft dan kan de overheid een deel van de
staatsschuld aflossen  staatsschuld is een voorraadgrootheid: bepaald moment meten